Урманнарны саклыйк

Урманнарны саклыйк
Агачлар — кеше тормышында гаять зур роль уйный. Сулаган һаваны чистарту, тирә–якка ямь, күләгәләрендә ял итү мөмкинлеге, яшәү өчен энергия бирү белән беррәттән алар көндәлек тормышыбызда кулланыла торган һәр әйбердә диярлек чагылыш таба.
Бер агачтан кулланышка яраклы чимал аз күләмдә чыкса да, шул агачны үстерү берничә дистә еллар белән исәп-ләнелә. Шунлыктан, табигатьне саклау, кайгырту, баету — кешелекнең мәңгелек бурычы. Татарстан Республикасы күләмендә 12 май Урман утырту көне итеп игълан ителсә, Арча районында исә язның һәр көнендә диярлек башкарыла торган эш бу. Гадәттә, мондый күләмле хезмәткә үзләреннән зур өлешне мәктәпләр кертә. Әлеге төр хезмәт балаларда тирә–як мохитне саклау, табигатькә җаваплы карау кебек тәрбияви сыйфатларны да үз эченә ала. Район мәгариф идарәсе җитәкчесе Рина Бәдриева әйтүенчә, экологик тәрбиягә юнәлтелгән чараларда район җирлегендәге 96 гомуми белем учреждениеләрендә укучы 5931 бала белән беррәттән һәр укытучы актив катнаша. Укучылар һәм укытучылар көче белән 2011 елда 10 меңнән артык агач һәм куаклар утыртылган. Шулай ук мәктәп яннарындагы чәчәк клумбалары, күпьеллык декоратив үсемлекләр һәм яшел почмаклар да аларның хезмәт җимеше.
Мәктәпләрдә чыгарылыш сыйныф һәм беренче сыйныф укучыларының аллеялары булдырылды. Быелгы уку елында беренче сыйныфлар аллеясында 500дән артык агач утыртылган булса, “Урман утырту көне”ндә 9ны тәмамлаучы 668 һәм 11не тәмамлаучы 382 укучы, мәктәп янындагы чыгарылыш сыйныф укучылары аллеясында агачлар утыртып, мәктәп территориясен матурлауга үзләренең өлешен кертте.
Лесхоз урта гомуми белем мәктәбенең чыгарылыш һәм беренче сыйныф укучыларының әти–әниләре белән бергәләп агач утыртканнарына без дә шаһит булдык. Арча урман хуҗалыгы территориясендә урнашкан Лесхоз мәктәбе 1969 елдан бирле урман белән тыгыз элемтәдә яши, биредә мәктәп урманчылыгы эшләп килә. Табигать белән бәйле хезмәтләре турында директор Зөлфәт Дәүләтбаев түбәндәгеләрне сөйләде: “Җиңүнең 65 еллыгына без Сурнар урманчылыгы янында 5 гектарга якын мәйданда аллеябызны булдырдык, анда 6 меңгә якын агач утыртылган. Мәктәп янында бүгенге көндә 5 аллеяда агачлар үсә, аларның корыганнарын ел да яңартып торабыз. Мәктәптә агач утырту белән рәттән, аннан файдалану да традициягә кергән: бөреләр җыябыз, быел 7 килограммга якын җыйдык (аларны ярминкәләрдә сатабыз, дәвага дип алалар), мәктәп урманчылыгы белән съездларда катнашабыз. Узган ел Россия күләмендәге съездда Лесхоз мәктәбе “Иң яхшы мәктәп урманчылыгы” исеменә лаек булды. Коллектив, укучылар, әти–әниләр белән бергә эшләгәндә генә шундый нәтиҗәгә ирешеп була. Мәктәптә урман хуҗалыгы белән берлектә оештырылган урманчылык почмагы бар, анда җирлектән чыккан танылган урманчылар турында мәгълүмат алып була. Урман хуҗалыгы хезмәткәрләре, айга берничә тапкыр укучылар белән очрашып, дәресләр бирә. Һәр ел берничә чыгарылыш сыйныф укучысы укуын урманчылык һөнәре буенча дәвам итә. Шулай ук укучылар шушы юнәлештә фәнни эшләр алып баралар. Идел буе федераль университеты һәм Казан дәүләт аграр университеты белән төзелгән килешүләр буенча профессорлар килеп, балалар белән фәнни эшләрне башкарганда урманда күзәтүләр алып баралар. Инде берничә ел балаларыбыз Россия күләмендәге олимпиадаларның җиңүчеләре”.
Лесхоз мәктәбе укучылары Сурнар урманчылыгының төп ярдәмчеләре дә: сыерчык оялары ясап, урманнарга эләләр, агач үсентеләренең араларын эшкәртәләр, бөреләр, дару үләннәре җыюда булышалар һ.б.
Кешедә, аеруча балаларда табигатькә карата җаваплылык хисе тәрбияләү — авыр һәм озак процесс. Табигатьне яратып, аңа карата мәрхәмәтле, игътибарлы булып яшәсәк иде, дуслар!
Розалия ЗИННӘТОВА