Район Советы утырышында

Район Советы утырышында
Узган шимбәдә район Советының чираттан тыш XIX утырышында 2011 елда һәм 2012 елның I кварталында район бюджеты үтәлеше мәсьәләләре каралды. Алдагы утырышта муниципаль район башлыгы Алмас Назиров районның икътисадый үсешенә тирәнтен анализ үткәрү бурычы куйган иде.
Узган елгы нәтиҗәләр буенча район башкарма комитеты җитәкчесенең беренче урынбасары Рафил Исмәгыйлев чыгыш ясады. Чыгыш таблицалар белән баетылып, күрсәткечләр экранда бирелеп барды.
Гомумән алганда район икътисадында соңгы 10 елда барлык төп күрсәткечләр буенча тотрыклы үсеш динамикасы күзәтелә. Бу тенденция быел да саклана. 2012 елның 4 аенда авыл хуҗалыгында терлекләрнең баш саны узган елның шул чоры белән чагыштырганда 1 процентка, сөт җитештерү — 2, ит җитештерү — 11, хуҗалыкларның акча керемнәре 20 процентка артты, сәүдә әйләнеше 16 процент, кирпеч җитештерү — 13, торак–коммуналь һәм башка хезмәтләр күрсәтү 9 процентка үсте. Уртача хезмәт хакы, барлык тармакларда артып, узган елгыдан 15 процентка күтәрелде һәм район буенча уртача 11767 сум тәшкил итте.
Шул ук вакытта 2011 елгы район бюджетының керем өлешенең 27 проценты гына үзебездә җыелган салымнардан тора. Әлбәттә, без үзебездә салым базасын ныгыту, бюджет керемнәрен арттыру юнәлешендә даими эшләргә бурычлы.
2011 ел бюджетында үзебезнең керемнәрнең 70 проценты шәхси затлар кеременә салым (НДФЛ) тәшкил итә. Тулаем алганда ул 191,8 млн. сум, ягъни 2010 ел белән чагыштырганда 6 млн. сумга артык җыелды. Шуңа күрә иң беренче чиратта районда хезмәт хакларын арттыру, аны вакытында түләү, керемнәргә салымны дөрес исәпләп, аны бюджетка вакытында күчерү мөһим. Соңгы елларда уртача хезмәт хакы ел саен 15–20 процентка үсеп барса да, әлегә авыл хуҗалыгы, мәдәният тармакларында ул шактый түбән. Предприятие, оешмалар арасында да аерма бик зур. (Күрсәткечләр белән 2нче биттә танышырга мөмкин). Үткән утырышта Алмас Әминович анализ ясаганда 1 эшчегә туры килгән салым күрсәткеченә игътибар итүне таләп иткән иде. Таблицалардан күренгәнчә, бер үк тармакта, бер үк шартларда эшләгән оешмаларның күрсәткечләрендә аерма зур. Нәтиҗәдә, бюджетка тиешле күләмдә салымнар керми, хезмәт кешесе үзе дә зыян күрә. Хезмәт хакын конверт белән алучының пенсия кертемнәре дә түбән була. Күптән түгел салым органнары белән булган киңәшмәдә бу өлкәдә закон бозуларны кисәтүгә зур игътибар биреләчәгенә басым ясалды.
2011 ел дәвамында район оешмаларының НДФЛ буенча бурычлары 16,6 млн.нан 13 млн.га кадәр киметелде. Әмма соңгы вакытта бу хәл кабат кискенләште. Бу турыда үзенең докладында финанс–бюджет палатасы рәисе Фәнис Исмәгыйлев хәбәр итте. Ул район бюджетының I кварталдагы үтәлеше белән таныштырды. Бигрәк тә авыл хуҗалыгы тармагында хәл авырая, зур хуҗалыкларның салымнар буенча бурычлары ачыкланып, финанс министрлыгына хәбәр ителгән. Бу мәсьәлә республика югарылыгында чишелеш табар дип көтелә.
Утырышка йомгак ясап, муниципаль район башлыгы финанс–икътисад тармагында тиешле дәрәҗәдә системалы анализ булмауга басым ясады. Бу утырыш әлеге юнәлештә беренче адым гына. Алмас Назиров киләчәктә хакимиятнең җаваплы хезмәткәрләре катнашында квартал саен предприятие, оешмаларда график буенча коллектив җыелышлары үткәреп, аларда эш нәтиҗәләренә тирәнтен анализ ясарга, тармактагы район күрсәткечләре белән чагыштырып, җитәкченең эшенә бәя бирергә, кимчелекләрне ачыклап, аларны бетерү юлларын эзләргә тәкъдим итте.
Район Советының карарлары һәм икътисадый анализ күрсәткечләре белән районның рәсми сайтында (http//arsk.tatar.ru) танышырга мөмкин.