Хәтер — мәңгелек

Хәтер — мәңгелек
Арча шәһәре үзәгендә урнашкан Дан монументы янында Бөек Ватан сугышы башлануга 71 ел узуны хәтерләрдә яңарту, илебезнең тынычлыгын саклап, сугыш кырларында, Ватан алдындагы хәрби бурычларын үтәгәндә һәлак булган якташларыбызны искә алу уңаеннан Хәтер һәм кайгы көненә багышланган митинг узды.
Сугыш кайтавазы ел да яңарып җаннарны айкый. Һәр елны 22 июнь халык күңелендә дәһшәтле Бөек Ватан сугышы башланган көн булып искә алына: өлкәннәр бу көнне үз башларыннан кичкән авырлыкларның артта калуына шөкер кылса, яшьләр, тарихтан белгән, күзалларга да куркыныч ул елларның кыенлыгын аңлап, тыныч тормышта яшәвенә куана. Тик һәркемнең күңелендә бер теләк: сугышлар башка кабатланмасын иде.
Бөек Ватан сугышына Арча районы халкын 24 июньдә ала башлыйлар. Ул чакта әле өч–дүрт яшьлек бала булганнарның да күбесе әтиләрен, абыйларын сугышка озаткан чакларын хәтерли. Гомерен балаларга белем бирүгә багышлаган Луиза Сабированың хәтер сандыгында шундый хатирәләр саклана. Митингтагы чыгышында ул 1984 елда әтисенең каберен эзләп табуы хакында да сөйләде. Бөек Ватан сугышы илебездәге бер генә йортның да ишеген какмый калмаган, бик күпләргә мәңгелек югалтулар китергән. Сугышка алынган 25 мең райондашыбызның 14 меңенә туган якларга әйләнеп кайту насыйп булмый...
Кызганыч, Ватан сугышында гына түгел, тыныч тормышта яшәгәндә дә хәрби бурычын үтәгәндә һәлак булган якташ егетләребезнең саны шактый. 1962 елдан башлап аларның исемнәре хәрби комиссариаттагы журналда урын алган. Хәтер көненә илебезне саклап гомерләрен корбан иткән егетләрнең туганнары, әти–әниләре чакырылган иде. Илебез тынычлыгын саклауга үзләреннән өлеш керткән, сугыштан соң илебезне торгызуда күп көч түккән, Ватан өчен кыю ир–егетләр тәрбияләп үстергән әти–әниләргә ТР хәрби комиссариатының Арча һәм Әтнә районнары буенча бүлек җитәкчесе А.Борһанов, “Сугышчан бердәмлек” иҗтимагый оешмасы рәисе С.Баһаветдинов, Татарстан Республикасы хәрби комиссариатының бүлек җитәкчесе, полковник В.Логочев рәхмәтләрен җиткерделәр.
Хәтер — мәңгелек. Ул буыннан–буынга, гасырдан–гасырга тапшырылып килә. Инде менә чирек гасырдан артык илебездәге мәңгелек ут янында яу кырында башын салган каһарманнар бер минут тынлык белән искә алына. Бер минут тынлык. Тик шул бер минут хәтердән әллә ничаклы хатирәләрне барлап алырга мөмкинлек бирә, үткәннәрне искә төшерә. “Арчалылар хәтер көнен, сугышта башын салганнарны онытмасыннар өчен барысын да эшлиләр. Бу уңайдан Арча районы алдынгылар рәтендә. Без сугыш башланган көнне онытмыйбыз икән, димәк, башка сугышларга юл куймаячакбыз”, — диде Владимир Логочев чыгышында. Имин, тыныч тормышыбыз өчен яу кырында башларын салган якташларыбыз рухына Раил хәзрәт Гыйләҗев тарафыннан Коръән аятьләре укылды.
Районда 36 хәрби хезмәт ветераны – офицерлардан торган хәрби хезмәт комитеты эшли. Алар тарафыннан районыбызның 31 егетенә туган йортларына, белем алган мәктәпләренә исемнәре язылган такталар эленде. А.Борһанов әйтүенчә бу эш яшьләр, киләчәк буын белеп яшәсен өчен, ә егетләрнең әти–әниләре, туганнары горурланып гомер итсеннәр өчен район хакимияте белән берлектә эшләнде. Әлеге гаиләләр өчен хәрби комиссариатның балаларын онытмаулары, олылаулары бик мөһим.
Митингта “21 гасыр яшләре клубы” на йөрүче балалар сугыш кайтавазын шигырьләр, җырлар аша сәхнәләштергәндә күзләргә яшьләр тулды. Алар уздырган “Тынычлык” акциясендә дә митингка җыелучылар теләп катнашты, тынычлык агачына сугыш һәм хәтер турында үз фикерләре язылган тасмалар бәйләделәр.
1418 көн һәм төн билгесезлектә, ачлык, ялангачлыкта яшәгән, сугыш беткәч тар–мар ителгәнне торгызган өлкәннәребез алдында баш иябез. Рәхәт, тыныч, мул тормышның кадерен белеп яшәсәк иде.
Розалия ЗИННӘТОВА
Рәсемдә: Кәче авылында яшәүче Суфия Җәләеваның улы Радик хәрби бурычын үтәргә киткән җиреннән туган якларга цинк табутта кайткан...