Июль — бал ае

Июль — бал ае
Умартачылар инде кортларга ашарга бирми булмас, дип йөргән көннәрдә умартачылык буенча дәүләт инспекторы Ядкәр Мөхәммәдиев республика газетасында “Быел бал күп булачак” дип язып чыкты.
— Шуннан миңа хәтта кайбер районнардан да шалтыратырга тотындылар, — ди. — Ашыкмагыз, әле бал сезоны алда, — дип тынычландырдым үзләрен. — Әнә, карагыз, бөтен дөнья чәчәккә күмелгән, тагын бер ай рәхәтләнеп бал җыячак әле кортлар. Көн саен бер килограмм гына кайтса да, бер айга 30 килограмм дигән сүз.
Безнең Кесмәс зонасындагы умартачылар янына барыш. Умартачыларның район семинары шушы якларда үтәчәк. Һәм бу юкка гына түгел. “Менә шушы чагыштырмача зур булмаган почмакта 600 умарта бар”, — ди Ядкәр Мөхәммәдиев.
“Ак Барс–агро” ширкәтенең ап–ак чәчәккә күмелгән карабодай басуы. Нектар исеннән баш әйләнә. “Кичә дә булдым мин монда, — ди баш белгеч. — Бал исе көчлерәк, кортлар да күбрәк иде”. Көндезге эсседә карабодайның нектар бүлеп чыгаручы күзәнәкләре ябыла икән. Кортлар да шуңа иртә һәм кич аеруча актив.
Бу яклардагы умартачыларның бәхете аеруча зурдан. Әнә тоташы белән кандала басуы. Исеме дә, үзенең тәме дә бик әлләни булмаган әлеге үсемлек иң күп бал бирүчеләр рәтендә. Кыргый хәлдә дә күп очрый, ә болай аны хәзер “Ак Барс–агро”да гына чәчәләр бугай. Элегрәк барлык колхозлар да чәчә иде. Хәзер инвесторлар күбрәк кукуруз игә.
Гөберчәк урманында безне умартачы Илдар Хәйруллин каршы алды. Сезонның нинди икәнлеге йөзеннән күренә: “Контроль умарта 60 килограммга артты, быел 3 тонна чамасы бал алырмын дип торам”.
— Быел юкәдән дә әйбәт җыйдылар, — ди Ядкәр әфәнде. — Анысын аерым суыртып алырга кирәк. Карабодай балына да сорау зур.
Илдар Хәйруллин Бөтендөнья сәүдә оешмасына кергәч, безнең умартачыларга рәт бетмәсме, ди. “Татарстан, Арча балының үз маркасы бар, — дип тынычландырды аны баш умартачы. — Безнең балны дөнья базарында да беләләр”.
Сәяхәтне дәвам итәбез. Урман полосасы буенда күчмә умарталык урын алган. Машинага тагып йөри торган арбада егермеләп умарта, кортлар тишектән чыгуга чәчәк диңгезенә чума. Соңгы елларда мондый ысулны кулланучылар шактый күренә. Иренмәгән кешегә кортларын кышка кадәр эшләтергә була.
Арыш басуында үскән виканы күреп шаккаттык. Вика да шау чәчәктә, бал кортлары анда да гөжләп тора.
“Ак Барс–агро” ширкәтендә дә химикатларны аз кулланмыйлар. Әмма умартачылардан ник бер моң–зар булсын! Табигать белән тулы гармониядә яши мондагы җитәкчеләр һәм белгечләр. Һәркайда да шулай булсачы, дип теләргә генә кала.
Ильяс ФӘТТАХОВ