Бездә шундый хәлләр

Бездә шундый хәлләр
“Татарстанда ир–атлар һәм хатын–кызлар арасындагы гомер озынлыгы аермасы 13 ел. Ә гомер озынлыгы бездә 72 ел”, — дип белдерде узган атнада Хөкүмәт йортында узган брифингта сәламәтлек саклау министры А.Фәррахов.
Гомер озынлыгы, әлбәттә, халыкның яшәү рәвешенә, сәламәтлегенә бәйле. Бүгенге көндә гомер озынлыгына йогынты ясый торган 5 факторны аерып күрсәтеп була. Болар: гәүдәнең артык авырлыгы, дөрес тукланмау, начар гадәтләр, йөрәк–кан тамырлары һәм яман шеш авыруларының артуы, физик активлык җитмәү. Министр сүзләренчә, республикада 80 процентка якын өлкәннәр һәм 60 процентка якын балалар артык авырлыктан интегә. Тәмәке тарту, хәмер куллану кебек начар гадәтләр буенча да без Россия буенча лидерлык күрсәтәбез икән. Халыкның тәмәкегә тоткан еллык суммасы 1,5–2 млрд. сумга кадәр җитә, дип белдерде ул. Димәк, чирне үзебез сатып алып, гомеребезне дә үзебез кыскартабыз булып чыга. Өстәвенә, тормыш–көнкүрештәге стресслар, тирә–як мохитнең экологик халәте гомер кыскаруга сәбәп булып тора, төрле авыруларга юл ача. Халыкның яртысы диярлек югары кан басымыннан интегә. Озак яшәүнең сере — хәрәкәттә, дигән гыйбарәнең мәгънәсе бүген дә әһәмиятле. Чөнки актив тормыш алып бару, көн саен җәяү йөрү, йөгерү сәламәтлекне озак елларга саклап калырга ярдәм итә.
Дөньядан вакытсыз китү аяныч хәл булса да, балалар туу саны күпкә артуы куанычлы. Татарстанда балалар тууының арта баруы 2006 елдан бирле күзәтелә. Арча районында да быелның 6 аенда, 2011 ел белән чагыштырганда, 72 бала күбрәк дөньяга килгән. Шунысы куанычлы: үлем–җетем быел 28гә кимегән. 2011 елның 6 аенда 139 гаилә ЗАГСта никахларын рәсмиләштергән булса, быел ул өчкә кимрәк. Тик менә аерылышучылар саны быел шактыйга арткан — 39 пар.
Аерылышучыларның үз сәбәпләре булса да, һәркем парлы, бәхетле булып яшәсә, нинди шатлык бит. Өстәвенә, арада аерылышканнан соң кабат гаилә корырга теләмәүчеләр дә күп. Әнә шулар райондагы буйдаклар санын тулыландыра да инде. Авылларда гаилә кормаган ир–егетләр болай да җитәрлек. Аларга парларын табуда булышу өчен төрле чаралар да күрелә. 30 яшьтән өлкәнрәкләр өчен кичәләр оештырылды: ЗАГС бүлеге зурлап, 80нче еллар дискотекасы, авыл җирлекләрендә әдәби–музыкаль кичәләр, КВН уеннары үткәрде. “Әлегә нәкъ менә шул кичәдә танышып кавышучы булды, дигән хәбәр килмәсә дә, арада җылы мөнәсәбәт урнаштыручылары да бардыр”, — диләр ЗАГС бүлегендә. Буйдакларга районда эшләп килүче “Танышу агентлыгы” да ярдәм итәргә әзер. “Безгә мөрәҗәгать итүчеләр соңгы вакытта арта төште. 6 ай эчендә никахлашучылар да, очрашып йөрүчеләр дә шактый. Мөрәҗәгать итәргә оялмасыннар, чөнки бездә сер саклана”, — диделәр агентлыкта. Һәркем бәхетле булырга хаклы. Парларыбызны табып, сәламәт балалар үстереп, озак яшәргә язсын.
Розалия ЗИННӘТОВА