Һәммәсен дә мактыйсы килә...

Һәммәсен дә мактыйсы килә...
Һәркем өчен дә истәлекле һәм кадерле булган көн — 1 сентябрь якынлаша. Укучылар, укытучылар, ата–аналар әлеге бәйрәмне аеруча дулкынланып көтә.
Бу көннәрдә муниципаль район башлыгы Алмас Назиров, мәктәпләрдә булып, аларның яңа уку елына әзерлеген карап чыкты, укытучылар белән очрашып сөйләште, якынлашып килгән бәйрәм белән котлап, бүләкләр тапшырды.
— 1 сентябрь — барыбыз өчен дә бәйрәм, өлкәнрәкләр өчен яшьлеккә кайту, — диде Алмас Әминович әлеге очрашуларда. — Мәктәпләр барысы да яңа уку елына булдыра алганча әзерләнгән. Мәктәп яны участокларында гына аерма зур: бик әйбәтләре, әйбәтләре, әйбәттән түбәнрәкләре бар.
Бер очрашу — үзе бер гомер, дигәндәй, Алмас Әминович мәктәпләрдә башка вакытларда да еш була, әмма монысы аерым әһәмияткә ия. Бәйрәмчә рухта үтсә дә, үзенә күрә бер имтихан да әле ул. Әлеге сынауга укытучылар да, мәктәп җитәкчеләре дә бик җитди әзерләнәләр. Шул ук вакытта анда катнашкан кеше бик күп мәгълүмат, булган сорауларына җавап алды. Алмас Әминович бу очрашуларда районда авыл хуҗалыгы, төзелеш, мәгариф һ.б. тармакларда булган проблемалар, уңышлар һәм бурычлар турында сөй-ләде.
Районда игеннәрне урып–җыю оешкан төстә башкарылды, җыеп алган ашлык булган ихтыяҗларга җитәрлек. Шулай ук терлек азыгы проблемасы да юк. Хуҗалыклар пай җирләренә дигән азыкны бирергә бурычлы. Бюджет өлкәсендә эшләүчеләр дә икенче чиратка калдырылырга тиеш түгел.
Район башлыгы һәрвакыт авыл җирлеге, хуҗалык, мәктәп җитәкчеләренең аңлашып, булган мәсьәләләрне бергәләп хәл итәргә тиеш дип әйтә. Хәлнең кайда ничек булуын менә шушы мәктәп коллективлары белән очрашулардан чыгып та бәяләп була. “Северный”, “Ак Барс–агро”, “Татарстан” ширкәтләре җитәкчеләре Рөстәм Хәйруллин, Шәйдулла Сәла- хов, Рүзәл Мәрдәнов мәктәпләр белән тыгыз элемтәдә, мәктәпләр хуҗалыкларга, хуҗалыклар мәктәпләргә булышып яши. Әмма һәркайда да алай түгел әле, кайбер хуҗалык җитәкчеләре бу очрашуларда да катнашмады, нәрсәдән куркалар?
— Мәктәп — ул авылның тоткасы, — диде Алмас Әминович Ташкичү мәктәбендә булганда. — Укытучылар коллективы бик зур көчкә ия, шуны яхшы аңлаган кеше генә үзен чын җитәкче итеп саный ала.
Яңа Кенәрдә, кайбер башка урыннарда мондый өчлекнең аңлашып эшләмәве сизелә.
Алмас Назиров районда мәгарифкә гаять зур игътибар бирелүен әйтеп үтте. Элекке елларда яңа мәктәпләр төзелеп калуга шатланып бетәрлек түгел. Хәзер хәл бераз кыенлашты, шулай да, эш тукталмый. Быел Арчаның икенче урта мәктәбе ныклап төзекләндерелде. Кәче, Ташкичү, Өчиле, Арчаның дүртенче мәктәпләренең түбәләре ябылды. Мәктәп коллективлары үзләре дә яңа уку елына әйбәт әзерләнделәр. Районда барлык белем йортлары нормаль эшли һәм эшләячәк. “Шул исәптән педагогика көллияте дә, — диде район башлыгы. — Ябалар икән дип газеталарга язалар, мин дә бу турыда газеталардан укып кына беләм. Юк–барны таратучылар эше бу. Сүз әлеге уку йортының матди–техник базасын ныгыту турында гына барырга мөмкин, ә ул соңгы елларда, дөрестән дә, какшады”.
Мәктәпләрдә балалар саны кимү проблемасы бар. Андый очракларда да беренче чиратта мәктәпне саклап калу чаралары күрелә. Мәсәлән, Урта Пошалымда балалар бакчасы мәктәп бинасына кертелә, Ташкичү мәктәбендә фельдшер–акушерлык пункты ачылачак.
Алмас Әминович мәктәп-ләрдә булганда укыту–тәрбия эшләренең торышы, укучыларның өлгереш нәтиҗәләре белән дә кызыксынды. Мәктәпләрнең матди–техник базасы ныгый, алар заман таләпләренә туры китереп җиһазлана.
— Хәзерге укучылар күп белүләре белән аерылып тора, — диде район башлыгы. — Укытучы бер адым булса да алардан алдарак барырга тиеш.
Районда балаларга төпле белем бирү өчен күп нәрсә эшләнә, нәти-җәләре дә бар, әмма артта калырга ярамый. Бала мәктәптән нинди дә булса һөнәр алып чыгарга тиеш. Автотрактор сыйныфлары булдыру таләбе үз көчендә кала.
Мәктәп яны участоклары балаларга хезмәт тәрбиясе бирүдә мөһим роль уйный. Шул ук вакытта алар укучылар өчен арзанлы һәм экологик яктан чиста продукция дә бирә. Чәчәкләр эчендә утырган мәктәпләрне күреп күңел күтәрелә, аларның коллективларына хөрмәт арта. Пөшәңгәр, Носы, Яңа Кенәр, Яңа Кырлай, Ашытбаш, Сарай–Чокырча һәм башка кайбер мәктәпләр территорияләрендәге гүзәллекне күреп исең китәрлек. Район мәгариф идарәсе җитәкчесе Рина Бәдриева әйткәнчә, Пөшәңгәр мәктәбендә һәр елны нинди дә булса яңалык уйлап табалар. Быел фонтан куйганнар, янәшәдә ләкләк басып тора. Бөек Ватан сугышында һәлак булган авылдашлар истәлегенә салынган яңа һәйкәл дә мәктәп бакчасына бик уңай гына кереп утырган.
Яңа Кенәр мәктәбе бинасы шәһәрләр көнләшерлек. Бакчасын да шуңа тиң дәрәҗәгә күтәргәннәр, андагы гүзәллекне тасвирлап бетерүе кыен, аны үзең барып күрергә кирәк.
Алмас Әминович бик үк әйбәт бәя алмаган коллективларга шулай эшләргә киңәш итте дә. Урта Курса, Курса–Почмак, Иске Чүриле, Утар Атыларга һ.б. кайберәүләргә Сарай–Чокырчага барып кайту комачауламас.
Кесмәс зонасында шулай ук Сикертән мәктәбе үрнәк алырлык. Арча шәһәрендә 7нче урта мәктәп коллективына нинди генә мактау сүзләре әйтсәң дә аз кебек. Андагы гүзәллекне карарга өлкән яшь-тәге кешеләр махсус килә. 5нче гимназия коллективы да үз маркасын төшерми.
Ильяс ФӘТТАХОВ