Түләүләр турында

Түләүләр турында
Соңгы вакытта Татарстан Республикасы хәрби комиссариатының Арча һәм Әтнә районнары буенча бүлегенә гражданнардан һәлак булган хәрби хезмәткәрләрне күмү урынына бару һәм кайту, һәлак булган (үлгән) Ватан сакчыларын күмү һәм аларның истәлеген мәңгеләштерү чыгымнарын түләү, килгән зыян өчен айлык түләүләр буенча мөрәҗәгатьләр күп килә.
1998 елның 27 мартындагы “Хәрби хезмәткәрләрнең статусы турында”гы 76 номерлы Федераль законның 20нче маддәсенең 2нче пункт астының 7нче яңа юлында каралганча, хәрби хезмәткәр һәлак булган очракта аның гаилә әгъзалары (өч кешедән артык түгел) һәм туганнары күмү урынына теләсә кайсы транспорт белән (таксидан тыш) бушлай барырга һәм кайтырга хокуклы. Хәрби хезмәткәрнең әгъзаларына ире яки хатыны, балигъ булмаган балалары, 18 яшькә җиткәнче инвалид булган 18 яшьтән өлкән балалары, гомуми белем учреждениеләрендә уку йортына йөреп укучы 23 яшькә кадәрге балалары, хәрби хезмәткәр тәрбиясендә булган кешеләр керә.
“Хәрби хезмәткәрләрнең статусы турында”гы Федераль закон 1993 елның 1 гыйнварыннан гамәлгә керде, һәм ул шушы датадан соң килеп чыккан хокук мөнәсәбәтләренә кагыла. Шулай итеп, социаль гарантиянең әлеге төре һәлак булган Россия армиясе хәрби хезмәткәрләренә карата гына кулланыла, бу Бөек Ватан сугышында һәлак булучыларның гаиләләренә каралмаган.
Һәлак булган (үлгән) хәрби хезмәткәрләр, хәрби хезмәт һәм хәрби хәрәкәтләр ветераннары каберләренә һәйкәлләр әзерләү һәм урнаштыру чыгымнарын түләү мәсьәләсенә килгәндә, 1990 елның июленнән соңгы чорда һәлак булган (үлгән) Ватан сакчылары каберләренә һәйкәл ясау һәм урнаштыру чыгымнарына дәүләт гарантиясе билгеләнде. Шулай ук раслаучы тиешле документлар булганда Россия Федерациясе Хөкүмәте билгеләгән нормаларда йола хезмәтенә киткән чыгымнар да түләнә.
2011 елның 7 ноябрендә “Хәрби хезмәткәрләргә акчалата түләүләр һәм аларга аерым түләүләр бирү турында”гы Федераль закон кабул ителүгә бәйле рәвештә, 2012 елның 1 гыйнварыннан хәрби хезмәткәрләргә, хәрби җыеннарга чакырылган гражданнарга хәрби хезмәт (җыен) үтү чорында яки хәрби хезмәттән азат ителгәннән соң хәрби яра алуга бәйле рәвештә инвалидлык билгеләнгәндә аның сәламәтлегенә китерелгән зыян өчен айлык акчалата түләү бирелә. Мондый түләү шундый ук түләүне башка Федераль закон яки Россия Федерациясенең хокук актлары буенча алучыларга бирелми. Хәрби хезмәткәр хәрби хезмәт бурычларын үтәгәндә һәлак булганда (үлгәндә) яки хәрби яралану нәтиҗәсендә үлгәндә 1нче төркем инвалид өчен айлык билгеләнгән акча суммасын гаилә әгъзалары санына (һәлак булган (үлгән) хәрби хезмәткәрне дә кертеп) бүлеп исәпләнгән күләмдә гаилә әгъзасына акча түләнә. Законда шулай ук хәрби яралану нәтиҗәсендә инвалид булган кеше үлгәндә гаиләнең һәр әгъзасына шул төркемдәге инвалид өчен билгеләгән айлык сумманы гаиләнең һәр әгъзасына (үлгән, һәлак булган инвалидны да кертеп) бүлү юлы белән исәпләнгән күләмдә акча түләү каралган.
Алмаз БОРҺАНОВ,
ТР хәрби комиссариатының Арча һәм Әтнә районнары буенча бүлек җитәкчесе