Картаерга бер дә ашыкмый

Картаерга бер дә ашыкмый
Районның күренекле табибәсе Венера Һади кызы Әхмәровага 80 яшь. Әле дә ул башын артка ташлап, чын күңеленнән рәхәтләнеп кычкырып көлә. Шаярта, күңелле такмаклар җырлый, аннары, җитдиләнеп, үткәннәрне искә ала.
Нәкъ Венера Һадиевна үзе, элеккеге шат күңелле табибә. Җырлыйсы килеп китә...
Син шат, диләр, һәрвакыт шат күңелле, диләр,
Шат күңелле булуыңның серен әйт, диләр.
Күңелем шат, чөнки, дуслар, яшим мин сезнең белән,
Шуңа күрә картаерга бер дә ашыкмыйм.
Гөлшат Зәйнәшева шигырен (азрак үзгәрттем) Венера ханымга атап язган, диярсең.
...Кулына туган көннәр язылган дәфтәрен ала ветеран. Балалары, оныклары, туганнары, дуслары, хезмәттәшләре — барысының истәлекле көннәре язылган. Иртәсе аның исән-сау йокыдан уянганы, якты көнне күрү бәхетенә ирешкәне өчен Аллаһ Тәгаләгә рәхмәт укып, якыннарын туган көннәре белән котлаудан башлана. Килешерсез, бик күңелле котлау сәламе алу. Бер-беребезгә игътибар җитмәгән заманда сокландыргыч сыйфат.
Икенче дәфтәрен ача. Туган көн, туй, юбилейда—кайда кемгә нинди теләк юллаган, ягъни тост әйткән — барысы да язылып барылган. Табибәнең бу гамәленә тагын бер шаккатасың. Һәм, сезгә дә кызык тоелыр, өченче дәфтәренә үрелә ветеран. Ә анда баштан кичкән хәлләр, кызыклы вакыйгалар. Шуларны укыйм да, рәхәтләнеп көләм, тукта, бергәләшеп көлик әле дип, дусларыма шалтыратам, ди өлкән табибә. Ышанмассыз, дүртенче дәфтәр “эшкә җигелә”: үзенә-үзе сорау биргән дә җавабын да язган. “Бәхетлеме мин? Бәхет бик киң төшенчә. Якты көнне күрә алу да бәхет, балаларыңның (ике улы да медик) исән-сау булып, кайгы-хәсрәт күрсәтмәүләре, дусларыңның күп булуы да бәхет...”
Әти-әни тигезлегендә бәхетле балачагын, яшьлеген үткәргән ул, яратып кияүгә чыккан, медицина институтын тәмамлап, бөтен күңелен биреп эшләгән, балалар үстергән, Казан кызы булса да, Арчаны туган җиредәй якын иткән, тормышның үзәгендә кайнаган. Ә иң мөһиме — исән-сау булып 80 яшькә җиткән!
Бу юлы инде дәфтәрне түгел, фотоальбомны актарабыз. Нинди бай тарих тупланган анда?! Ясле-бакчадан бүгенге көнгә кадәр. Ә кем әле 30нчы елларда ясле-бакчада тәрбияләнгән, пионер лагерьларында ял иткән? Үткенлеге, чаялыгы да шуннан килә торгандыр. Активлыгы, хезмәт сөючәнлеге бакчадан башланып, мәктәптә, институтта, Арчада тагын да яңа төсмерләр белән ачылып (туйларда, юбилей, туган көннәрдә тамада ролен дә үти), зур исемнәргә, олы ихтирамга лаек бүген ветеран. ТРның сәламәтлек саклау отличнигы, Мактау билгесе ордены кавалеры. “Без Арчада тормыш иптәшем Эдуард белән 88 еллык гомеребезне халыкның сәламәтлеген саклауга багышладык”, — дип горурланып әйтә Венера Һадиевна. Ә үзенеке — 53 ел. Эдуард Мөхәммәтович 30 елдан артык санитария-эпидемиология хезмәтен җитәкли. 62 яшьтә, иртәрәк китте шул... Тигезлек белән картаерга насыйп булмаган. Хәер, Венера ханымга “картаю” сүзе килешми. Гомер итәргә, дип әйтик.
...Яшьлек ул аулак өйләрне, кичләрне, биюләрне ярата. 50нче елларны шәһәр яшьләре дә әле бер фатирда, әле икенчесендә җыелышып утыралар. Венераның сыйныфташ кызларында чираттагы җыелуда Эдуард та була. Талгын гына патефон тәлинкәсеннән моң агыла:
Күрәсең, безнең юллар бер түгел...
Шулвакыт Эдуард Венерадан сорап куя: “Ә безнең юллар бер булырмы икән, әллә юкмы?” Мәҗлестә күз төшәрлек озын буйлы, чибәр егетнең соравына нинди чая Венера, белмим, дигән җаваптан башка берни дә әйтә алмый.
Юллары бер була. 5 ел дуслашып йөриләр. Кыз соңгы курста укыганда өйләнешәләр. Шундый яратты ул мине, дип искә ала Венера ханым. Эдуардның гомерлек һөнәр итеп медицинаны сайлавында да сөйгән яры сәбәпче була.
Медицина институты юлламасы белән Венера Арчага эшкә кайта. Институтның санитар-гигиена факультетын тәмамлаган югары белемле табибны, әлбәттә, районда шатланып каршы алалар һәм 1 ел санитар-эпидемиолог булып эшләгәч, район үзәк хастаханәсенең эпидемиология мәсьәләләре буенча баш табиб урынбасары итеп куялар. Бер үк вакытта гомер буе табиб-терапевт хезмәтен дә башкара ул. Әйтеп бетергесез зур хезмәт төшә алар җилкәсенә: йогышлы авыруларга каршы көрәш, су чисталыгы, балалар, механизатор, терлекчеләрнең сәламәтлеге, дөрес туклануы, эш урынында имгәнүләрне булдырмау һ.б. Хастаханәдә һәр бүлмәне мич ягып җылыталар, идән буялмаган, электр уты кичке сәгать 11гә кадәр генә яна, авырулар айлар буе дәвалана... Авыр заманнар. Ә һәр авырлыкның артында кеше сәламәтлеге, гомере тора.
20 ел Венера Һадиевна район үзәк хастаханәсенең дәвалау мәсьәләләре буенча баш табиб урынбасары булып хезмәт итә. “Үзара киңәшләшеп эшләү хас иде безгә, — ди өлкән табиб. — Авыр хәлдә китерелгән авыру булса, шунда ук бүлек мөдире, хирург, гинеколог һ.б. чакырып, консилиум җыяр идек, сөйләшер, киңәшер идек”. Үзеңне бүгенге кайбер яшь табиблар кебек белдеклелеккә, “академикка” санап, киңәшмичә үзбаш эшләү медицинада булырга тиеш түгел. Авыруны үлемнән алып калу — әйтеп бетергесез шатлык хисләре ул, ди өлкән табиб.
Кеше белән эшләргә ярата Венера ханым. Авыруның яшәү рәвешен, яшәү мохитен ачыкламый торып, диагноз куярга, дәваларга ашыкмый ул. Ходай Тәгалә аңа кеше белән сөйләшә белү, аның күңелендәгесен бушаттыра алу сәләтен биргән. Мәктәпне тәмамлап, алга кая укырга керү соравы килеп баскач, дус кызының, сиңа медицина институтына барырга кирәк, дип киңәш итүе очраклы булмагандыр. Башкалар белән сөйләшә, аралаша белү бүген дә ветеранга яшәү көче, энергия бирә. Район үзәк хастаханәсе каршында ветераннарның “Бирешмәүчеләр” клубы төзелүе дә очраклы түгел. Аның составында заманында җигелеп хезмәт иткән, тынгы белмәс медицина хезмәткәрләре. Ике айга бер җыелып, чәй өстәле янында сөенечләрен, көенечләрен уртаклашып, рәхәтләнеп бер сөйләшеп утыралар, хезмәттәш пенсионерларны истәлекле вакыйгалары белән котлыйлар һ.б. Яраткан хезмәтеннән аерылып, өйдә утырган пенсионерларга бер җыелу – үзе бер гомер. Очрашуга яңа күлмәк киеп, чәчләрен ясатып, күтәренке кәеф белән куанып бара алар. Бу юлы ветеран-табиб Роза Хәмитовна Андрей Дементьевның шигырьләрен укый: нинди әһәмиятле кемгәдер вакытында яхшы сүз әйтү... Без бүген барыбыз да юбилярга яхшы сүз әйтик әле: зур гомер юлы үткән, олы ихтирамга лаек Венера Һадиевна. Авырмыйча, якыннарыгызны куандырып һәм үзегез дә сөенеп яшәсәгез иде. Сезгә бик күп таңнар тиеш әле. Якыннарыгыз, дусларыгыз телефон аша сезнең тавышны көтә...
Румия НАДРШИНА