Без бурычлы сиңа, табигать!

Без бурычлы сиңа, табигать!
Тирә–ягыбызның матурлыгы, сулаган һавабызның чисталыгы өчен без урман–полосаларга, елга–сулыкларга бурычлы һәм аларны саклап, яклап, кадерләп яшәргә тиешбез. 2013 ел Россиядә тирә-як мохитне саклау елы дип игълан ителде.
Шушы уңайдан без ТР Экология һәм табигый байлыклар министрлыгының Төньяк территориаль идарәсе җитәкчесе Р.Д.Шаһиәхмәтов белән әңгәмә кордык.
— Безнең идарә 1993 елның 12 апрелендә оешты, — диде ул. — Аңа Арча, Әтнә, Балтач, Кукмара районнары керә. Аларда “Ашыт”, “Балтач” дәүләт табигый заказниклары, 12 республика дәрәҗәсендәге табигый һәйкәл бар.
Безнең хезмәт, нигездә, көндәлек экологик күзәтү үткәрү, көнкүреш калдыкларын законсыз җиргә ташламау, тиз арада гадәттән тыш хәлләр яки һәлакәт булган урыннарга барып хәлне ачыклау, мәгълүмат туплау һәм анализлау, гражданнарның үтенеч–гозерләрен карау, халык белән тыгыз элемтәдә эшләүгә корылган. Регионда санитар–экологик халәтне яхшырту буенча эчке эшләр органнары, муниципаль район башкарма комитетлары белән бергә тикшерүләр үткәрәбез һәм табигатьне саклау законнарын бозучыларга карата төрле чаралар кулланыла. Безнең территориаль идарә штатында 21 кеше эшли. Соңгы елларда сафыбыз махсус югары экологик белемле белгечләр белән тулыланып тора. Квалификацияле, профессиональ дәрәҗәдә эшләүче инспекторлар Наталья Новикова, Радил Сафин, Диләрә Сираҗетдинова, Илнар Әхмәдуллин, Фәнил Закировның, махсус аналитик күзәтү лабораториясенең (җитәкчесе Эльвира Гаязова) хезмәтләре аеруча мактауга лаек.
—Табигатькә мәхәббәтне кечкенәдән тәрбияләргә кирәк. Бу юнәлештә ниләр эшләнә?
— Балаларны кечкенәдән табигатьне яратырга, сакларга кирәклеген өйрәтеп, экологик тәрбия биреп үстерергә кирәк. Моны аңлатып кына түгел, ә кылган эшләр, гамәлләр үрнәгендә җиткерсәң, аеруча нәтиҗәле була. Шул уңайдан безнең идарә мәктәпләрдәге экология түгәрәкләре белән тыгыз бәйләнештә тора, конкурслар оештыру, фәнни–тикшеренү эшләрендә дә без үзәктә. Ел саен Бөтендөнья тирә–як мохитне саклау көнендә “Кеше һәм табигать”, “Эколидер” конкурслары, Экологик хәвеф–хәтәрләрдән саклану көннәре кысаларында “Беренче чәчәк”, “Уылдык чәчү” экологик акцияләре, икеайлыклар үткәрелә. Конкурсларда җиңү яулаган укучылар югары уку йортларына кергәндә ташламалардан файдаланалар. Экологик чаралар үткәрү буенча яңалыклар даими рәвештә ТР Экология һәм табигый байлыклар министрлыгы сайтында урнаштырыла, мәгълүматлар исә министрлыкның субпорталындагы “Территориаль идарәләр эшчәнлеге” бүлегендә яктыртыла.
— Идарәнең күзәтүләреннән чыгып районыбызның экологик хәле ничек бәяләнә?
— Арча районының гына түгел, гомумән, регионның экологик торышы, республиканың башка регионнары белән чагыштырганда күпкә уңай. Арча муниципаль районының административ комиссиясе белән тыгыз элемтәдә эш алып барабыз. Район җирлегендәге торак пунктлары территориясенең төзеклеге буенча кагыйдә бозучылар җаваплылыкка тартыла. Тәртип бозучыларга карата инспекторлар тарафыннан төзелгән беркетмәләр административ комиссия утырышларында карала. Мөмкинлектән файдаланып әйтеп китәсе килә: штрафка тартылучылар кварталдагы соңгы айның 20сеннән дә калмыйча бурычларын түләргә тиеш. Мәсәлән, 2013 елның 20 гыйнварына кадәр 2012 елның соңгы кварталы өчен түләп бетерү кирәк. Үзвакытында түләмәүчеләр яңадан штрафка тартыла: вазифаи затлар — 6000, юридик затлар 100 мең сумга кадәр.
Безнең идарә алдына куелган иң мөһим бурычларның берсе булып ел да үткәрелүче санитар–экологик икеайлык тора. Гомумән, 2013 елга куелган дәүләт экологик күзәтчелек планын җиренә җиткереп үтәү, “Чиста һава” операциясендә катнашу, тирә–як мохитне саклауны пропагандалау, халыкта табигый байлыкларга карата сакчыллык тәрбияләү. Чиста тирәлек, мохит, саф һава — һәммәсе сәламәтлегебезгә бәйле факторлар. Яңа елда һәркемгә сәламәт булып, табигать белән бәйләнештә, аны килер буыннар өчен дә саклап, кадерләп яшәүләрен телисем килә.
Розалия ЗИННӘТОВА