Утны ничек экономияләргә

Утны ничек экономияләргә
Без бүген күп фатирлы йортларда электр энергиясен ничек экономияләп була—шул турыда сөйләшербез.
Гади арифметика кебек тоелса да, ансат кына хәл итеп булмый торган мәсьәләгә әверелде ул. Йортның подъезд, подвалында һәм башка шундый уртак файдалану урыннарында лампочкалар янган өчен электр энергиясенә түләү күп чыгарга тиеш түгел. Узган ел сентябрь аеннан, подъезд уты өчен фатирның квадрат метрыннан чыгып түләү тәртибе кергәч, халык дәррәү ризасызлык белдерде. Әле ул моңарчы фатирда электр өчен кем күпме түли шуңа карап исәпләнә иде. Анысына да риза булмады халык. Хәзер, мәсәлән, өч бүлмәле фатирда әбиең бер үзе яши, ди. Күп вакыт ул урамга да чыкмый. Ә подъезддагы ут өчен ул иң күп түләүче булып чыга! Әгәр дә электрга булган гомуми йорт хаҗәтләре өчен түләүләр аз чыкса, халык аның ничек исәпләнгәнен сизмәс тә иде. Бөтен хикмәт тә шунда.
Проблема, әлбәттә, күп фатирлы йорт-ларда яшәүчеләр җилкәсенә генә аударып калынмый. Бу турыда югарыдагылар да уйлана, төрле үтемле юлларын табарга тырыша. Районда күп фатирлы йортларда электр энергиясен саклау, экономияләү буенча Федераль Закон (№261, 23 ноябрь, 2009 ел) нигезендә район башкарма комитетының инфраструктура үсеше бүлеге 2013-2014 елларга махсус программа эшләде. Аның үтәлешенә Арча муниципаль район башлыгы Алмас Назиров җитди игътибар итә. Программаның максаты – подъезддагы 220 вольт көчәнештәге электр челтәреннән ут алучы гади лампочкаларны 12-36 вольтлы электр энергиясе белән дә эшли ала торган светодиодлы яктырткычларга алмаштырып, ут урлауга юл куймау, электрны аз сарыф итү.
— Районда барысы 167 күп фатирлы йорт бар,— дип сөйли “Энергосервис” ширкәте җитәкчесе Рамил Әхмәтгалиев.—Менә шул йортларда без программа нигезендә гади лампочкаларны светодиодлы яктырткычларга алмаштырабыз. 64 йортта инде без бу эшне башкардык. Беррәттән, чыбыклар, электр жиһазлары тузган булса, аларны да алмаштырабыз. Аз көчәнешле ут чыбыкларыннан, трансформатордан подъезд, подвалларда ут урлау чикләнә дигән сүз бу. Без светодиодлы яктырткычларны 1 ел гарантия белән куябыз. Алар гадәти лампочкаларга караганда 20 тапкыр озаграк хезмәт итәчәк. 9 ваттлы яктырткыч элеккеге 130 ваттлы лампочканы алмаштыра.
Бу эшкә алар коллективта инженер, электрчылар белән киңәшләшеп тотына. Электр белгече Айдар Нәҗмиевны коллективта яңалыкларны тәкъдим итүче, башлап йөрүче, диләр. Айдар радиотехниклар әзерләүче лицейны тәмамлый. “Мәктәптән шушы эш белән мавыгам,— ди егет.—Төрле яңалыклар уйлап чыгарырга яратам”. Белем һәм фантазия. Айдарга хас сыйфатлар. Электрчылар үзләре җыя светодиодлы яктырткычларны. “Көнгә иң күбе шундый 10 яктырткычны җыярга була”,—ди Айдар.
Якынча исәпләүләр буенча күп фатирлы йортларда яшәүчеләр өчен бу программаның файдасы сизелерлек булырга тиеш. Тик менә фатирда кулланылган электр энергиясе өчен вакытында түләмәүчеләр нәтиҗәне ачык итеп күзалларга шактый комачаулый.
— Күп фатирлы йортларда электр энергиясе өчен түләмәүчеләр күп,— ди “Энергосбыт” предприятиесе Идел буе бүлекчәсенең Арча производство идарәсе җитәкчесе Алия Вәлиева. —Өч ай түләмәүчеләрнең эшләре судка бирелә. Һәр йортның бер җаваплы кешесе фатирлардагы электр энергиясе исәпләгечләрендәге күрсәткечләрне айның 25енә “Энергонадзор”га хәбәр итеп бара ала. Андый очракта түләмәүчеләр өлеше түләүчеләр җилкәсенә утырмый. Мондый йортлар бар, аларда уртак файдалану урыннарында сарыф ителгән электр энергиясе өчен чагыштырмача аз түлиләр.
Электр энергиясен саклау һәм экономияләү программасы подъезд, подвалларда электр энергиясен сакчыл тотарга ярдәм итәргә һәм ут урлауга юл куймаска тиеш. Чебешне көзен саныйлар дигәндәй, без бу турыда тагын язачакбыз әле.
Румия НАДРШИНА