Җирнең чын хуҗасы

Җирнең чын хуҗасы
Яңа Кенәр авылындагы крестьян–фермер хуҗалыгы башлыгы Рафис Аксаковны һәрвакыт үрнәк итеп куялар.
Россия авыл хуҗалыгы үзәгенең Арча бүлеге җитәкчесе Рүзәл Мортазин: “Җирнең чын хуҗасы нәкъ менә шундый булырга тиеш!” — ди. Рүзәл Габделфәрт улы үзе дә хезмәтенә чын күңелдән бирелгән, намуслы, тыйнак кеше. Рафис белән алар балачактан бергә уйнап үсәләр, бергә урта мәктәпне тәмамлыйлар, аннан соң Казан авыл хуҗалыгы институтының агрономнар әзерләү бүлегендә укыйлар. Рафис кечкенәдән үк бик тырыш була, төрле чараларда, олимпиадаларда актив катнаша, һәрвакыт алдынгы урыннарны алып килә. Урта мәктәпне алтын медальгә, институтны кызыл дипломга тәмамлый. Аннан соң аспирантурага укырга керә, әмма гаилә хәле буенча туган авылына кайтырга туры килә. Шурабашта, Яңа Кенәрдә баш агроном була, Яңа Кенәрдә хуҗалык җитәкчесе булып та эшләп ала.
2003 елда ул крестьян–фермер хуҗалыгы оештыра. Баштарак кыенлыклар очрый инде, билгеле, әмма ул бер тотынган эштән кире чигенә торганнардан түгел. Хәзер аның 84 гектар җире бар. Шуның 32 гектары пайчылардан арендага алынган. Алар белән вакытында исәп–хисап ясап бара, ашлык, печән бирә, бакчаларын эшкәртә.
— Җиде урында минем җирләр, — ди галим–агроном. — Аз–азлап төрле культуралар чәчәм, бәрәңге үстерәм. Чәчү әйләнешен сакламасаң, нинди игенче инде син? Известьләү мәҗбүри шарт булып тора. Узган ел тулысынча известьләгән идек. Быел туфракны тагын тикшертеп карыйм әле. Известьләү арзанга төшә, известь составында үсемлекләр өчен кирәкле элементлар шактый бит.
Үз исәбенә 40 мең сумлык ашлама, 70 мең сумлык агу–химикатлар алып кайткан. Әле тагын дәүләт ярдәме белән дә биреләчәк. Бөтенесен бергә исәпләгәндә, тәэсир итүче матдәләрдә гектарга 30 килограмм чамасы туры киләчәк. Шул җитә дип саный хуҗа кеше. Чөнки ул туфракның нәрсәгә мохтаҗ икәнлеген яхшы белә.
Беренче елларда кишер, суган, бәрәңге, бөртекле ашлык җитештерү белән шөгыльләнгән. Соңгы вакытта күпьеллык үлән орлыклары җитештерә. Люцерна орлыклары авторы Мөслимә Лапина белән яңа сортлар чыгаралар. Яңа чыгарган сортлардан “Татарская пастбищная”, “Мөслимә”, “Гүзәл” иң элек Рафис Аксаков биләмәләрендә сынау үтәләр. Район хуҗалыклары орлыкны шуннан ала, читтән сорап килүчеләр дә бар. Килограммы 200 сум чамасы. Хезмәте дә җитәрлек.
— Көне буе чистартсаң да ике капчыктан арттырып булмый, — ди ул. — Без бит аны тиешле кондициягә китереп бирәбез.
Мөрәҗәгать итүчеләргә теоретик яктан да булыша ул, киңәшләрен бирә, техника һәм тагылма кораллар белән дә ярдәм итә. Әле яңа “МТЗ–82” тракторы, лущильник сатып алган.
Аксаковлар гаиләсе авылда бар яктан да үрнәк. Хатыны Рафия күренекле балалар табибәсе. Аның шифалы куллары, тирән белемле булуы турында күпләрдән ишеткән бар. Өйләрендә дә тынычлык, рәхәтлек, җылылык бөркелеп тора аларның. Өй тулы гөлләр, җәй буе бакчалары, тирә–юньнәре шау чәчәктә утыра. Балалары да мәктәпнең иң яхшы укучылары, игелекле булып үсәләр. Ике уллары университетта, тагын бер уллары белән кызлары мәктәптә белем ала.
— Балалар да бик булыша, — ди әти кеше. — Алардан башка кыенгарак туры килер иде.
Йорт–җирләре, каралты–кура төзеклеге, ныклыгы белән аерылып тора.
— Сыер — фермер хуҗалыгының атрибуты инде ул, — ди Рафис Аксаков. — Тагын 4–5 үгез асрыйбыз.
Сыерчык ояларының күплегенә дә игътибар иттем. “Көтәбез, озак тормаслар инде, — ди хуҗа. — Алар кайткач монда концерт башлана инде”.
Ильяс ФӘТТАХОВ
РӘСЕМДӘ сулдан уңга: Рафис Аксаков, Рүзәл Мортазин