Чын яз шуннан башлана

Чын яз шуннан башлана
Узган атнада төрки халыклар Нәүрүз бәйрәмен билгеләп үтте. Әлеге бәйрәм безнең районда да көтеп алына, зурлап уздырыла торган бәйрәмнәрнең берсе. Һәм быел да аның рухы һәркем күңеленә кагылып, күтәренке кәеф, шатлыклы мизгелләр бүләк итте.
Нәүрүз — кар беткәнче үк елмаеп балкып, кышкы йокыдан соң җиһанда тереклек башлануын хәбәр итүче язның тәүге чәчкәсе. 19 гасырга кадәр ата–бабаларыбыз 21 март, көн белән төн тигезләшкән көнне Яңа елны каршы алганнар. Ә бәйрәмнең хуҗасы —яшьлек, сафлык иясе сылу кыз — Нәүрүзбикә һәм ул җиргә яз алып килә дигән ышану булган. Шуңа әлеге көн җиһанда яз башланган көн буларак та искә алына. Нәүрүз бәйрәме, гадәттә, берничә көнгә сузыла һәм ул учак өстендәге казанда “карга боткасы” пешерү, начар уйлар янып юкка чыксын дигән ышану белән карачкы яндыру кебек күренешләрне дә үз эченә ала.
Борынгы йолаларны яңарту, киләчәк буынга тапшыру ниятеннән Арча педагогика көллияте зур тырышлык куя. Нәүрүз бәйрәмен ел да 1нче курс студентлары арасында, аларның сәләтен барлау, көллият тормышына ияләндерү максатыннан, бәйге итеп үткәрү гадәте яши биредә.
Бәйрәм чарасы Кыш бабай белән Нәүрүзбикәнең (узган елгы җиңүче Айсылу Гарипова) үз урыннары өчен тарткалашуыннан башланып китте: Кыш бабайның әле китәсе килми, ә яз инде җиргә аяк басып өлгерде, кояш нурларына күмеп күңелләрне иркәли. Аларга көч сынашуда студентларның ярдәме зур булды: халык мәкаль-ләре, әйтемнәр, табышмаклар әйтешү осталыгы белән алар кыш һәм язның үзенчәлекләрен санадылар һәм язның өстенлегенә инанып, Кыш бабай Нәүрүзбикәгә юл куярга мәҗбүр булды.
Аннан Нәүрүзбикә–2013 исемен яулау өчен көч сынашу башланды. Уңган–булган, чибәр дүрт сылу санаулы минутлар эчендә осталыкларын күрсәтеп калырга ашыкты: таныштыруны һәркем үзенчәлекле итеп җиткерү, җыр башкару, үз куллары белән пешереп алып килгән милли ризыклар тәкъдим итү дисеңме, сабый баланы төрү һәм кызларының чәчен үрүме (болары кызларның тормышка әзерлеген күрсәтә), барысын да үз эченә алган конкурс. Болардан тыш кызлар күмәкләшеп башкарылган фольклор күренешләрдә дә осталыкларын күрсәтте. 2013 ел Нәүрүзбикәсе исеменә 1“Д” төркеме сылуы Алинә Газизова лаек булды. Икенче урында ¬– “Иң өлгер Нәүрүзбикә” – 1“Г” төркеменнән Динә Кәлимуллина, өченче урында – “Иң уңган Нәүрүзбикә” – 1“А”дан Гөлгенә Мөхәммәтҗанова, ә “Иң сөйкемле Нәүрүзбикә” 1“В”дан Гөлүсә Мөхәммәтҗанова булды. Ахырдан студентлар бергәләп карачкы янганны күзәтте.
Районда балаларны бакчадан ук милли гореф-гадәтләр рухында тәрбиялиләр. Нәүрүз бәйрәме дә һәр бакчада, мәктәптә диярлек зурлап уздырылды. Түбән Мәтәскә мәктәбе коллективы авыл халкы белән бергә бәйрәм итте, концерт куеп, җыр–биюле тамашада төрле уеннар уйнадылар. Һәр сыйныф төрле ризыклар пешереп алып килеп мәктәптә сәүдә итте, шулай итеп үзләренә акча эшләделәр.
Арчаның 5нче гимназиясендә бәйрәм 2-6 сыйныф укучылары арасында спорт ярышлары, татар халкының күмәк уеннарын чагылдырган чаралар белән үтте, 8“Б” сыйныфы укучылары “Хуш киләсең, Нәүрүз!” дигән спектакль (куючы – татар теле укытучысы Гөлүсә Гыйниятова) тәкъдим итте. Соңыннан туйганчы “карга боткасы” белән сыйландылар һәм карачкы яндырдылар. Алай гына тәмамланмады бәйрәм, икенче көнне дә дәвам итте, мәктәптә белем алучы төрле милләт балалары (18 укучы) Казанга “Халыклар дуслыгы“ йортына Нәүрүз бәйрәменә барып, төрле милләт халыкларының дуслыгы турында күргәзмәнең шаһиты булдылар.
Төкле аягың белән, яз–Нәүрүз! Туган җиребезгә бәрәкәт, иминлек алып кил!
Розалия ЗИННӘТОВА