Сыерчык, чыпчык һәм карга

Сыерчык, чыпчык һәм карга
Килгәннәренә ике ай дигәндә сыерчыклар бала очырды. Быел әйбәт кышлап кайткан иде алар, буш оялар булмады диярлек. Дөрес, искәрмәләр дә бар. Бер оядагылары баланы яңа чыгарды, июль башларсыз очыра алмаслар. Төрле сәбәпләр булгандыр инде моңа. Соңарып булса да бала үстерергә омтылулары ошый.
Кошларда да кеше язмышлары дип әйтәләр бит әле. Игътибарлы булсаң, моңа мисаллар күп. Шуларның икесен сөйләп китим әле.
...Иртән чыгуга бер сыерчык оясына чыпчык кереп китүен күреп калдым. Анда сыерчыклар оялаганын төгәл беләм. Нишләп йөри ул чит өйдә? Чыкты да бу, каядыр китеп барды. Бераздан авызына җим кабып кайтып тагын шул ояга кереп китте. Бу хәл кабатлана башлагач күңелгә шик килде: әллә әти–әниләренә берәр нәрсә булып, балалары ятим калганмы? Бәхеткә алай булып чыкмады, алар да бер–бер артлы кайткалап торалар. Тик чыпчык кына сәер күренә, сыерчыкларны “ачулана”, һөҗүм итә, артларыннан куа бара. Үзен ояда туры китереп кирәген дә бирделәр. Башка якын килмәс дигән идем, кая ул — таң атуга эт, тавыклар алдыннан ашамлык ташырга керешә, кичкә кадәр шулай. “Балалары күркә кадәр булмаса ярый инде”, — диде әлеге хәлләргә шаһит булган күршебез дә, шаяртып.
Күркә кадәр булмасалар да, бу оядагы балалар алданрак очып китте. Ялгыз калган чыпчык кына кызганыч. Нинди язмышлар этәргән аны мондый адымга? Ата чыпчык бит әле, җитмәсә. Гаиләсен югалтканмы?
Икенчесе. Педагогика көллиятенә таба борылгач та каеннар үсеп утыра. Менә икенче ел инде шул агачларның берсенә бер пар кара карга оялый. Бу кошлар, гадәттә, колония булып яши. Аларның гадәтләрен өйрәнүче белгечләр колониядә тәртипнең бик нык булуын әйтә. Читтән күзәткәндә генә анда “карга туе” кебек тоела. Тәртип бозучыларны үзләре сафыннан куып та җибәрәләр икән, күпмегәдер, анысы билгесез...
Ильяс СӘХӘПОВ