Җәннәт — аналарның аяк астында

Җәннәт — аналарның аяк астында
Кешенең дөньяга килүенең хакыйкый-асыл сәбәбе ул — Аллаһ Сөбханә вә Тәгалә. Ә инде табигый сәбәбе — атасы белән анасы. Шул сәбәпле, баланың тугач тәүге сүзе — “Әлхәмдүлиллаһ” була, ягъни Аллаһыга олылау булсын, дип әйтә, ди. Аллаһы Тәгалә: “Шуның өчен яраттым да инде сине”, — дип, җавап кайтара, ди.
Бала Аллаһы Тәгаләне танып, иман, шәһадәт белән дөньяга килә. Аллаһыны таныган гыйбадәттә була. Ә гыйбадәтләрнең олыларыннан берсе — ата-анага хөрмәт. “Исра” сүрәсенең 23–24нче аятьләрендә Аллаһы Тәгалә болай ди: “Раббыгыз сезгә бары тик Аңа гыйбадәт кылырга һәм ата-аналарыгызга яхшы мөнәсәбәттә булуыгызны боерды. Әгәр дә аларның берсе яисә икесе дә картайса, аларга “Уф” дип тә әйтмә. Аларга тавышыңны күтәрмә, олылау белән дәш, кече күңеллелек канатларын җәй. “Раббым, аларга мәрхәмәтле бул, алар мине кече вакыттан тәрбияләделәр”, — дип, дога кыл”.
Югарыда китерелгән аять белән Аллаһы Тәгалә ата–анасының дәрәҗәсен билгеләп, аларга кадер–хөрмәт балалары өстендәге бурыч булуын күрсәтә. Әти–әни белән сөйләшкәндә исемнәре белән түгел, ә аларның телен хөрмәт итеп, әтием-әнием, дип дәшәргә кирәк (“папа–мама” дип түгел!). Газизләрең нинди генә хәлдә булсалар да, “Уф” та дип әйтмә, ди Аллаһы Тәгалә, чөнки әниең сине авырлык өстенә авырлык белән 9 ай күтәргән, әтиең шул вакытта сезне ризыкландырган, инде син дөньяга килгәч, шатланган. Ризыгың — әниеңнең күкрәк сөте, әтиеңнең нык кулы — бишегең булган. Тәр- бия биргәннәр, гыйлем биргәннәр, өс–башыңны караганнар, хәвеф–хә-тәрдән саклаганнар. Бала чагында сине чиста итеп тотканнар, астыңны җыйганнар, төн йокыларын калдырып, сине караганнар. Авырсаң, шифасын тапканнар. Ялгышсаң, үгет-нәсыйхәт биргәннәр, догада булганнар.
Бервакыт Пәйгамбәребез (с.г.в.) янына бер кеше килеп: “Әниемә нинди хөрмәт күрсәтсәм, аның ризалыгына ирешермен дә, аның алдында булган бурычымны үтәрмен икән?” — дип сорый. Пәйгамбәребез (с.г.в.): “Әгәр әниеңне кулыңа күтәргән килеш Мәдинәдән Мәккәгә барып, Хаҗ гыйбадәте үтәсәң дә, бу әниеңнең сине тапкандагы бер тулгагына да тормый”, — ди. Ягъни әти–әни каршын-дагы бурычыбыз олы, алар безнең ахирәт сәгадәтебез, тормышта терәгебез. Пәйгамбәребез (с.г.в.): “Хурлык, хурлык, хурлык әниләре картаеп та, аларга кадер–хөрмәт күрсәтеп, үзләренә җәннәттә урын әзерләмәү-челәргә”, — ди.
Бер егет әтисен бик хөрмәтләгән икән, картайгач, күтәреп йөргән, чиста–пакь тоткан, йомышын үтәгәндә дә җирәнмәгән. Шулай итеп гомер кичергәннәр. Бервакыт йокларга ятканда бу егет: “Мин әниемне дә карадым, әтиемне дә тәрбиялим, инде бурычымны үтәгәнмендер”, — дип уйланып, йокыга киткән. Төшендә моңа: “Әлбәттә, син бурычыңны үтисең. Әти–әниең сине карагандай карыйсың. Аллаһ разый булсын. Вә ләкин аерма шунда: әти–әниең сине бакканда, сине пакь тотканда, асларыңны җыйганда, тәрбияләгәндә, бу эшкә бурыч, дип карамадылар, шатлана–шатлана дәвамлы, тәүфыйклы булсын, миһербанлы–шәфкатьле булсын, дип, догада булдылар. Синең бу гамәлең аларның догасы бәрабәре, Аллаһының сиңа булган рәхмәте. Шул ук вакытта бер аерма бар. Алар караганда дәвамлы булсын дип, ә син тизрәк бетсен иде, дигән уйдан арына алмыйсың”, — дигән аваз килә. Пәйгам-бәребез (с.г.в.) әйтә: “Әти-әнинең баласы өчен кылган догасы кабул булмый калмас. Аллаһы Тәгаләгә кылынган дога бәрабәренә яши кешелек дөньясы. Дога — мөселманның калканы”, — ди.
Әти–әнине ризыкландыру, өс-башын карау, ярдәм итү — балалар вазыйфасы. Сүзләрен үтәргә тиешбез. Алар белән итагатьле булу, йомшаклык белән сөйләшү – безнең бурычыбыз. Намаздан соң, догада, Коръән укып та, аларга догада торырга тиешбез. Ата–ананың иң олы бәхете — уллары, кызлары белән иңгә–иң намазда торудан гыйбарәт. Ата баласына исем куша алмас, улы үлем түшәгендә яткан әти-әнисенә ясин чыга алмас дәрәҗәдәге кавем булудан саклан, татар халкы.
Хәтта әти–әниең ялгышса да, динсез булса да, Аллаһы Тәгалә безне аларга карата яхшы мөнәсәбәттә булудан азат итми. Дөнья мәшәкатьләренә бәйле бөтен кушканнарын үтә, Аллаһы Тәгалә тыйганнарын эшләмә, итагатьлек белән ата–анага да үгет–нәсыйхәт кыл. Дәгъват дүрт баскычтан булып, аның беренчесе — таныштыру, икенчесе — дәгъват–нәсыйхәт, өченчесе — орышу, куркыту, дүртенчесе —үтәмәсә, җәза бирү. Ләкин әти–әнигә карата, беренче икесе кулланыла, ягъни аңлатып, төшендереп, таныштырып — сабырлык белән үгет–нәсыйхәт итәсең, ачуларын китермичә дәвамлы дәгъват алып барасың, ә инде өченче, дүртенче — орышу һәм җәза бирү тыелган. Синнән дәгъват, миннән хисап, ди Аллаһы Тәгалә. Кешегә иман нурын бирүче без түгел, ә Аллаһы Тәгалә. Йә Раббым, безләргә иман ныклыгын биреп, балаларыбызны ислам, иман нурында тәрбияләргә насыйп итсәң иде. “Ата–анагызны сүкмәгез, — ди Пәйгамбәребез (с.г.в.). — Бу очракта үзеңнең әти-әниеңне генә истә тотма. Башкаларның да ата–анасына тел тидермә. Без бит асылда бөтенебез бер ата Адәм (г.с.) һәм бер ана Һәва балалары”.
Ата–аналарга хөрмәт булсын. Картлар йортында түгел, уллары, кызлары, оныклары белән кадер–хөрмәттә гомер кичерсеннәр. Бер кисәк ипи, бер чынаяк чәебезне дә жәлләмик алардан.
Мәрхүм әти–әниләребезне онытмыйк. “Аларга догада булыгыз, туганнарының хәлен белегез”, — ди Расүлаллаһ.
Зөфәр хәзрәт
Галиулла