Мине урладылар

Мине урладылар
“Мине урладылар”, — дип башлады сүзен Печмәнтау авылында яшәүче Гөлнур Мөхәммәтшина. Шул килүдән ул Фирдәвес абый белән 60 ел тигез, матур гомер итә. Быел ноябрьдә бу пар бриллиант туйларын билгеләп үтәргә җыена.
— Кунакка барган идем. Фирдәвес ат җигеп иптәш малае белән килде. “Әйдә, утыртып алып кайтам”, — ди. “Нишләп ике ир–ат белән китим”, — дип үзем белән җизнине иярттем. Боларның нияте мине урлау булган икән. Мин сизмәгәндә генә җизнине дә көйләп, үз якларына аударганнар. Туп–туры Фирдәвесләргә алып кайттылар. Өйгә кермичә тордым әле. Кайтып китәргә баш эшләмәгән. Язмышыма буйсындым. Никах укыдылар. Шулай 1953 елны бергә яши башладык, — дип сөйләп киттек Гөлнур Мөхәммәтшина.
Юк, бер генә күргән кешесе түгел аның бу егет. Авылдашы. Башта сүз әйтергә куркып читтән генә күзәтеп йөргән, аннан инде кызның бер алдына, бер артына төшеп сулыш алырга да ирек бирмәгән. “Армиядән егетемне көтәм”, — дип күпме каршы килгән Гөлнур. Тик кыюның бәхете үзеннән алда йөри, диләр. Егет сүзе бер була. Тәки үзенекен итә бит Фирдәвес.
Ул вакыттан соң күпме еллар үткән, күпме сулар аккан. 60 ел бергә! Әйтергә генә ансат. Очрашкач тормышларының иң истәлекле, иң кызыклы мизгелләрен бәйнә–бәйнә искә төшердек.
Фирдәвес Мөхәммәтшин Яңа Кенәрдән. Әтисе сугыштан яраланып кайткач, Бәширә апаны ике бала белән ялгызын калдырып, икенче хатынга өйләнә. Ул вакытта малайга — 10, сеңлесенә 3 яшь кенә була. Ир бирмәк, җан бирмәк, диләр бит. Ялгызы калудан аңына да килеп җитә алмаган хатынга тагын хәсрәт өстәлә, нәни кызчыгы үлеп китә. Прокуратурада эшләгән Гайфи белән танышу хатынга яңа сулыш өргәндәй була. Өч балалы тол калган ир белән тормышын бәйләп, Бәширә Печмәнтауга күчә.
— Үги әти какмады. Әни дә үги балаларына карата мәрхәмәтле булды. Өстәвенә, өч уртак балалары да туды. Әле дә бер–беребез белән дус, тату яшибез, еш очрашабыз, хәл белешәбез. Хәтта әтинең икенче хатыныннан булган балалар да килеп йөри, — дип балачагын искә төшерде Фирдәвес Мөхәммәтшин.
Җиденче сыйныфны тәмамлаганнан соң ул заготконторага керә. Аннан озак еллар колхозда ат җигеп эшли, ике йорт җиткезеп чыга. Берсе үз тырышлыгы белән булса, икенчесенә инде балалары булыша. Ә иң якын ярдәмчесе, һәрвакыттагыча, Гөлнур ханым була. Ул да үзе кебек үк тормышның ачысын–төчесен күргән, ятимлекне дә, сугыш авырлыкларын да кичергән, бишенче сыйныфтан соң ук укуын ташлап эшли башлаган.
— Әнине окоп казырга да, урман кисәргә дә җибәрделәр. Өйдә әби белән кала иде. Әби үткен булды. Кечкенәдән эшкә өйрәтте. Үзебез капчык кадәр вакытта ук капчыклап печән ташый идек. Аның каравы сыерны бетермәдек, ач булмадык. Бик яшь булсам да, колхозда да олы апалардан калышмадым, ашлык та урдым, учмалар да бәйләдем, хәтта урман кисәргә дә йөрдем, — ди ул.
Әйе, ул сугыш бер генә гаиләгә дә кагылмый үтми, һәркемне тигезли. Әмма хәзер авырлыклар артта калган. Бүгенге көннәре матур һәм якты Мөхәммәтшиннарның. Өч балалары, биш оныклары, дүрт оныкчыклары өлкәннәрнең тормышларын бизи. Үзләре төп йорт-та уллары Фәгаль, киленнәре Әнзия белән яши. Фагыйләләре Яңа Кенәрдә яши, лаеклы ялда, Ләйләләре Казанда, балалар бакчасын җитәкли.
— 34 ел бу йортка килгәнемә. — Мине дә Фәгаль урлап алып кайтты бит. Гаилә традициясе буенча, — ди Әнзия, көлеп. Иптәш кызымның туенда таныштык, аңа бәби ашы кайтарганда өенә алып төшеп тә утыртты. Әни мине беренче көннән үк килен итеп түгел, үз кызы урынына күрде, якын итте. Синеке, минекенә бүлешмәдек, бөтен эшне бергә башкардык. Балаларны, оныкларны, хәтта оныкчыкларны да үстереште. Тик тә тормады. Шәлләр, оекбашлар бәйләде, кош–корт асрады, гөлләр үстерде. Әнә, күрәсезме, тәрәзә төпләрендә шау чәчәктә утырган гөлләрне. Әни үстерә аларны.
Килене Әнзия бу сүзләрне әйткәнгә канәгать булып Гөлнур апа бер аңа, бер иренә күз салды. 80 яшен тутырган көннәрендә тигез булуларына ни җитә?! Бу үзе зур байлык.
— 60 ел — күп гомер. Төрле чаклар булгандыр. Гаиләдә савыт–саба шалтырамый гына тормый, — дим каш астыннан гына сынап карап утырган Гөлнур ханымга.
— Тик мин әйткәләгәндә Фирдәвес, ул кызып киткәндә мин дәшми кала идек. Сабыр булганбыз. Өйдән сүз чыгармадык, китү, аерылышу дигән нәрсәне уйга да кертмәдек. Картая башлагач тел ачылды, тик хәзер инде яклаучыларыбыз күп, — диде ул елмаеп.
Бриллиант — кыйммәтле таш. 60 ел тигез гомер итү, чыннан да, шул асылташка тиңдер дә.
Гөлсинә ЗӘКИЕВА