Инвалидка фатир тиешме?

Инвалидка фатир тиешме?
Гражданнарның торак шартларын яхшырту буенча төрле программалар бар. Район башкарма комитеты белгече Булат Мортазин белән әңгәмәбез шуларның берсе — инвалидларның һәм инвалид балалары булган гаиләләрнең торак шартларын яхшырту турында.
— Иң башта әлеге мәсьәлә буенча кая мөрәҗәгать итәргә кирәклеген әйтеп үтсәгез иде.
— Моның өчен ерак барып йөрисе юк, әлеге категория кешеләр теркәлгән урын буенча җирле үзидарә органына гариза язарга кирәк. Анда исәпкә кую өчен нинди документлар әзерләргә кирәклеген аңлатачаклар, аларны әзерләргә булышачаклар да әле. Россия Федерациясе Торак кодексының 52нче маддәсе нигезендә, әлеге гариза 30 эш көне дәвамында каралырга тиеш.
— Барлык инвалидлар һәм инвалид балалары булган гаиләләр торак шартларын яхшырту хокукына ияме?
— Юк. Мондый хокукка ия булу өчен түбәндәге шартлар кирәк: үз торагың яки гаилә әгъзаларының торагы бөтенләй булмау; һәр гаилә әгъзасына туры килә торган мәйданның нормадан ким булуы (Арча районы буенча норма — 18 кв.м), әгәр мөрәҗәгать итүченең һәм аның гаилә әгъзаларының берничә торак мәйданы булса, гомуми торак мәйданы белән тәэмин ителеш әлеге торакларның барлык мәйданын кушып исәпләнә; торак мәйданда берничә гаилә яшәп, гаилә составында авыр формадагы хроник авыру булса һәм аның белән бер фатирда яшәү мөмкин булмаса. Андый авырулар Россия Федерациясе Хөкүмәтенең 2006 елның 16 июнендәге 378 номерлы карары белән расланган исемлектә күрсәтелгән; торак биналары өчен билгеләнгән таләпләргә туры килми торган, яшәү өчен яраксыз тузган торакта яшәү.
Тузган торак биналарга кагылышлы төгәллек кертәсе килә: андый йортта яшәү мөмкин түгел, тиешле санитар һәм төзелеш нормаларына туры килә торган торак бина бирү нәкъ менә шуның белән бәйле.
— Акчалата кире кайтаргысыз субсидия алып торак шартларын яхшыртуга кемнәр дәгъва итә алуын төгәлрәк аңлатсагыз иде.
— Әгәр югарыда күрсәтелгән категорияләргә туры килә торган гражданин 1995 елның 24 ноябрендәге “Россия Федерациясендә инвалидларны социаль яклау турында”гы 181 номерлы Федераль закон нигезендә 2005 елның 1 мартына кадәр исәпкә куелган булса, ул федераль бюджет исәбенә торак белән тәэмин ителергә тиеш. Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының 2006 елның 7 июнендәге 275 номерлы карары белән югарыда саналган категория гражданнарның торак шартларын яхшырту формасы итеп торак алуга субсидия бирү билгеләнде. Муниципаль берәмлекләрнең башкарма комитетларыннан алынган исемлекләр нигезендә, Татарстан Республикасының Хезмәт, мәшгульлек һәм социаль яклау министрлыгы әлеге субсидияләрне алырга тиешле гражданнарның республика реестрын булдырды. Арча районы буенча әлеге исемлеккә 41 кеше кертелгән.
Шунысы бар, ташламадан файдаланучы инвалид белән яшәүче гаилә әгъзалары, торакка ташлама алуга хокуклары булмаса, торак белән тәэмин ителми.
—Субсидияне алу тәртибе нинди?
—Әлеге субсидия федераль бюджеттан акча килүгә карап, гомуми чират буенча. Акча 18 кв.м.ны безнең региондагы уртача квадрат метрның базар бәясенә тапкырлап исәпләнә. Субсидия алуга таныклык бирелә, ул 6 ай дәвамында гамәлдә була. Субсидия акчасы хисап счетына күчерелә.
Федераль бюджеттан җитәрлек финанслау булмаганлыктан, субсидияне озак көтәргә туры килә. Мәсәлән, 1996 елда исәпкә басучылар аны быел алды.
— Субсидияне ничек тотарга?
— Билгеле, әлеге сумма үз акчаңны өстәмичә 18 кв. метрдан артык мәйданлы аерым фатир алуга җитмәячәк. Шуңа күрә ул күп инвалидларга үзләренең торакларын киңәйтергә, шартларны яхшыртырга гына булыша, шул исәптән үзеңнекен сатып яхшырагын алырга мөмкин.
Бүгенге көндә инвалидларны һәм инвалид баласы булган гаиләләрне исәпкә кую сроклары буенча чикләүләр закон белән билгеләнмәгән. 2005 елның 1 гыйнварыннан соң исәпкә басучыларга федераль бюджеттан бүленә торган субсидияләр исә-бенә торак белән тәэмин итү буенча социаль ярдәм чаралары бирелми. Безнең район буенча андыйлар 143, бу исемлек арта бара.
Ильяс ФӘТТАХОВ