Ничек тә тырышырбыз

Ничек тә тырышырбыз
Яңа “Мәгариф турында”гы Федераль закон нигезендә 2014 елның 1 гыйнварыннан мәктәпкәчә учреждениеләргә түләүләр арта.
Район мәгариф идарәсенең мәктәпкәчә белем бирү учреждениеләре методисты Диана Мусина:
—Моңа кадәр “РФдә Мәгариф турында”гы Федераль закон нигезендә ата–аналар бакчада баланы тоту өчен билгеләнгән акчаның 20 процентын гына түли иде, — дип аңлата. — Ә хәзер яңа “Мәгариф турында”гы Федераль закон бу чикләүләрне бетерде. Безнең республиканың фән һәм мәгариф министры Энгель Фәттахов, балалар бакчаларын мәктәп белеменең беренче баскычы, дип атады. Бакчада балаларны тәрбияләү федераль стандартлар нигезендә алып барылачак. Бу юнәлештә таләпләр артачак.
Әлеге закон бакчада баланы карау өчен киткән чыгымнарны өч төркемгә бүлә. Бакчада эшләүче укытучылар, тәрбиячеләрнең хезмәт хакын, уенчыклар, уку ярдәмлекләрен алуны республика бюджеты финанслый. Торак–коммуналь чыгымнарны җирле бюджет күтәрә. Ата–аналар баланы бакчада тоткан һәм караган өчен түли. Бу чыгымнарга туклану, хуҗалык–көнкүреш, медицина хезмәте, медикаментлар сатып алу, тәрбия-че ярдәмчеләренә, медицина, азык блогы, техник хезмәткәрләргә хезмәт хакы түләү керә.
—Түләүләр артуы турында ата–аналар җыелышында хәбәр иткәч, тагын артамени, дип борчылдылар,— ди Яңа Кырлай балалар бакчасы мөдире Ләйлә Фәйзрахманова. — Әмма күтәрелеп бәрелгән кеше булмады. Түләүләр артуын бездән тормаганлыгын аңладылар.
Шушы ук Яңа Кырлай балалар бакчасында тәрбияче ярдәмчесе булып эшләү-че Гөлшат Ваккасова:
— Кызыбыз быел 1 сыйныфта укый, — дип сөйләде. — Малай бакчага соңгы елын йөри. Киләсе елга — мәктәпкә. Иптәшем шофер. Минем хезмәт хакым 5 мең 500 сум. Иптәшемнеке төрлечә. Бакчага түләүләр артуы хакында өйдә сөйләштек. Малайны бакчага йөртеп булмас инде, дигән фикергә килдек. Аннан уйлаштык та, бездән кеше өмет өзәр, шул бер балагызны да бакчага йөртә алмыйсыз, дип, йөртергә булдык. Ничек тә түзәрбез әле...
— Бездә әти–әниләр, сөбханалла, бик авыр хәллеләр юк, — ди Үрнәк балалар бакчасы мөдире Һиндия Шәяхмәтова.
— Ата–аналар өлешенә туры килгән түләүләр элеккеге компенсациянең саклануы һәм яңа субсидиянең барлыкка килүе белән сизелерлек кимиячәк, — дип аңлата район социаль яклау бүлеге каршындагы матди түләүләр үзәге мөдире Лилия Җәләлиева. — Яңа субсидия гаиләнең һәр кешесенә туры килгән керемгә карап билгеләнә. Әгәр дә керем 20 мең сумнан артып китә икән, ул вакытта андый гаиләләргә яңа субсидия бирелми, ә элеккеге компенсация саклана. Гаилә кереме 10 мең сумга кадәр булган ата–аналарга бакча түләвен икегә бүлеп башкару мөмкинлеге дә бар. Аның бер өлешен башта түлисең, компенсация алгач — калганын.
Район мәгариф идарәсе мәгълүматларына караганда, 2014 елның 1 гыйнварыннан бакчага түләү Арча шәһәрендә 2210 сум булачак, быел ул 1249 сум, авылларда — 1993 сум, быел — 1084 сум. Ләкин бер генә гаилә дә бакча өчен моның кадәр түләмәячәк. Чөнки ул компенсация, субсидия бәрабәренә кимиячәк. Аларны алу өчен ата–аналардан матди түләүләр үзәгенә 2240 баланың 910ына документлар кергән.
Яңа Федераль закон нигезендә мөмкинлекләре чикләнгән сабыйлар, ятим һәм опекадагы балалар, тумыштан икесе дә инвалид ата–ана гаиләләре бакчага түләүдән азат ителә.
— Мин 5 баланың 4сен Өчиле балалар бакчасына йөрттем, — дип сөйли Өчиледән пенсионер Илгизә Гатауллина. — Ә хәзер оныкларым йөри. Үзем дә шушында няня, пешекче булып эшләдем. Әмма бервакытта да бакчага түләүләр артуы буенча шау–шу булганын хәтерләмим. Пенсиям 6 мең сум. Кызым улы белән бездә яши. Лапас эшләтергә кредит алдым. Сыер, үгез асрыйбыз. Баланы бакчага йөртми булмый. Тырышабыз инде.
— Түләп карамыйча моны күз алдына китереп булмый, — ди Үрнәктән яшь әни Әлфия Әхмәтшина. — Бездән сораган кеше юк — бөтен нәрсәгә бәяне күтәрәләр дә куялар.
Ни дисәң дә, түләүләрнең артуы, кайбер ташламаларның бетүе гаилә бюджетына суга. Олылар әйтмешли, баш бәласе түгел, дип үз–үзебезне тынычландырсак кына инде.
Румия НАДРШИНА