Үзе исерек, үзе юлда

Үзе исерек, үзе юлда
Күп тапкырлар кисәтүләр, аңлатуларга, хәтта штрафлар күләмен арттыруга да карамастан, юл һәлакәтләре саны елдан–ел арта. Моның сәбәбе нәрсәдә? Шул сорауга җавап эзләп, төрле яшьтәге берничә кешегә мөрәҗәгать иттем.
—Беренче чиратта, тизлекне арттыруда. Бу бигрәк тә яшьләргә кагыла. Кулларына машина йөртү таныклыгы алып, руль артына утырырга өлгермиләр, газга басу ягын карыйлар, тиешлеме, тиешсез урынмы, узарга чыгалар,—ди Илшат Фәйзиев.—Шоферлык стажым 30 елдан артык булса да, кайчак мин дә югалып калам. Аннан руль артында телефоннан сөйләшәләр. Бу да игътибарны читкә юнәлтә.
—Спиртлы эчемлек кулланып юлга чыгучылар бар. Алар аркасында бер гаепсез кешеләр зыян күргән очраклар азмыни?—дип кушыла 20 яшьлек Зилә Гарипова.—Минемчә, юлларда контрольне тагын да көчәйтергә кирәк.
Чыннан да, саный китсәң, сәбәпләр күп һәм төрле. ЮХИДИ хезмәткәрләре белән берлектә үткәргән төнге рейд вакытында моңа тагын бер кат инандык. Мондый рейдлар Арчада даими рәвештә оештырыла һәм анда Россия Эчке эшләр министрлыгының Арча районы буенча бүлегенең барлык хезмәткәрләре катнаша. Бу юлы 7 экипаж 7 юнәлештә чыгып китте. Кичке 5тән төнге 12гә кадәр арада 69 юл хәрәкәте кагыйдәсен бозу очрагы теркәлде. Шуның 32се — укылмый торган номерлар белән юлга чыгу. Һәрберсенә 500әр сум штраф салынды. Куркынычсызлык каешы такмыйча йөргән 16 кешегә — 1000, баласын махсус креслосыз машинага утырткан 1 кешегә — 3000 сум штраф түләргә туры киләчәк. Тиешсез урында каршы як полосага узарга чыгучы 5 машина йәртүчегә дә беркетмә төзелде. Аларга 5000 сум штраф түләргә яки ярты елга, кабат эләксә, 1 елга правасыз калу яный. Шулай ук бу көнне исерек килеш руль артына утырып, батыраеп юлга чыккан 2 кешенең дә юлы “уңмады”, бәхетләренә үзләрен ЮХИДИ хезмәткәрләре тоткарлады. Югыйсә, бу сәяхәтләре, белмим, ничек тәмамланган булыр иде. Шунысы кызык, берсенең машина йөртү хокукы биргән таныклыгы бөтенләй юк. Хәзер аңа бу “кыюлыгы” өчен суд каршында җавап тотарга, ә менә машина йөртү хокукы булмаган килеш улына машина биреп чыгарган өчен әтисенә 30 мең сум штраф түләргә туры киләчәк. Исерекләрнең икенчесен дә җитди чара—саллы штраф яки 1,5—2 елга машина йөртү таныклыгыннан колак кагу көтә. Штрафлар күләме дә нинди зур.
—Бу елның 3 аенда гына 276 юл–транспорт һәлакәтендә машиналар ватылды, 7сендә кешеләр зыян күрде, 3 кеше (берсе бала) һәлак булды, 6сы тән җәрәхәте алды. Узган елның бу чоры белән чагыштырганда һәлакәтләр саны кимрәк (13 булган), әмма һәлак булучылар саны 1гә күбрәк. Төп сәбәп—тизлекне арттыру,—ди ЮХИДИнең Арча бүлекчәсе җитәкчесе Илдар Нотфуллин. — Юл хәрәкәте кагыйдәләрен бозу очраклары да быел 301гә арткан, 2378 булган. Иң күбе — тагын шул тизлекне арттырган өчен. 188е безнең хезмәткәрләр тарафыннан, 9381е фотовидеофиксатор ярдәмендә ачыкланды. Куркынычсызлык каешы такмаган өчен — 463, пычрак номерлар белән йөргәнгә — 642, тиешсез урында каршы як полосага узарга чыкканга — 146, җәяүлеләргә юл бирмәгәнгә 55 транспорт белән идарә итүчегә беркетмә төзелде. Дөрес урыннан юл аркылып чыкмаган өчен 90 җәяүлегә 500әр сум штраф салынды.
Балаларның язгы каникуллары вакытында юлларда аеруча ныклы контроль булды. Юл хәрәкәте кагыйдәләрен бозган балаларга карточка төзелеп мәктәпкә җибәрелде. Балаларын махсус җайланмасыз йөрткән 15 ата–анага беркетмә төзелеп, 3әр мең сум штраф салынды.
Ул штрафларны вакытында түләмичә йөргәннәргә дә катгый чара күрелә. Аларга яңадан беркетмә төзелә, эшләре судка җибәрелә, штраф күләме икеләтә арта, бу очракта инде түләтү белән суд прис-тавлары шөгыльләнә. Быел районда шундый 100 очрак ачыкланган.
Гөлсинә ЗӘКИЕВА