Бер мәдрәсәнең серләре

Бер мәдрәсәнең серләре
Кушлавычтагы Габдулла Тукай музеенда музей, авыл клубы, китапханә, мәктәп коллективларының тырышлыгы белән “Бер мәдрәсәнең серләре” дигән әдәби–музыкаль кичә үткәрелде.
—Тукай биографиясе һәрчак Кышкар мәдрәсәсе белән бәйләнгән. Шуңа кичәбезне дә әлеге темага багышладык,—дип башлады сүзен Кушлавыч музее мөдире Ләйлә Мөхәм-мәтшина һәм бөек шагыйрьгә бәйле кызыклы фактларны искә төшерде.
Тукайның әнисе ягыннан Зиннәтулла бабасы дини белем алу өчен махсус Пермь өлкәсенең Барда районыннан Кышкарга килә. Башта Кушлавычта мәзин була, аннан халык соравы буенча Өчилегә күчә. Шагыйрьнең әтисе Мөхәммәтгариф та Кышкар мәдрәсәсе шәкерте була. Әтисе вафатыннан соң әнисен, 24 яшьлек Мәмдүдәне, Балтач районының Сосна Пучинкәсе авылына 69 яшьлек Мөхәммәтшакир муллага кияүгә бирәләр. Тумышы белән ул Мөндеш авылыннан була, 97 яшькә кадәр яши. Ул да чшь чагында Кышкар мәдрәсәсен тәмамлый.
Үсеп буйга җитеп, язмыш дулкыны белән чит җирләргә килеп эләккәч тә, Кышкар белән бәйле вакыйгалар Тукайны озатып йөри.
—Уральскига барганнан соң аны Мотыйгулла Төхвәтуллин (Галия Кайбицкаяның әтисе) үз канаты астына ала. Ул Кышкарда укыганда Тукайның әтисе Мөхәммәтгариф белән бик дус була. Алар бер–берсен беркайчан да ташламаска, дип сүз куешалар. Мотыйгулла сү-зендә тора, дустының ятим улына ярдәм итә. Аннан Тукай аның улы Камил Төхвәтуллин белән дуслаша. Шагыйрьне типографиягә эшкә дә ул ала,—дип аңлатты Ләйлә.
Кичәдә катнашкан Кышкар мәчетеннән Радик хәзрәт Кәримов аның сүзләрен тулыландырып, Кышкар мәчете тарихы белән таныштырды.
—Тукай белән бәйле тагын бер кызыклы мәгълүмат бар,—ди музей мөдире.—Безнең Кушлавычтан чыккан язучы Әнәс Галиевның бабасы Хәбибулла да Мөхәммәтгариф белән Кышкар мәдрәсәсендә белем алган. Тукай белән дә таныш булган, авыртканда Казанга хәлен белергә дә барган. Мөхәммәтгариф Хәбибулла муллага үзенең бик күп китапларын биреп калдырган. Яшьләр шуларны кич утырганда укый торган булган. Кызганыч, әлеге китаплар безгә килеп җитә алмый. Муллаларны эзәрлекләгән заманда аларны җыеп алып чыгып яндыралар. Бу хакта Әнәс Галиев үзенең “Чигенгәндә” дигән повестенда яза.
“Бер мәдрәсәнең серләре” дигән кичәне Әхтәм Зарипов Тукайның 110 еллыгына төшергән ”Каргышлы балачак” дигән 7 серияле кинофильмы белән тулыландырды. Ул Кушлавыч музеенда, Өчиледә төшерелгән. Әхтәм Зарипов кичәгә үзе дә кайтып, фильм-нан өзекләр күрсәтте.
Гөлсинә ЗӘКИЕВА