Бер мәдрәсәнең серләре
2014 елның 25 апреле, җомга
Кушлавычтагы Габдулла Тукай музеенда музей, авыл клубы, китапханә, мәктәп коллективларының тырышлыгы белән “Бер мәдрәсәнең серләре” дигән әдәби–музыкаль кичә үткәрелде.
—Тукай биографиясе һәрчак Кышкар мәдрәсәсе белән бәйләнгән. Шуңа кичәбезне дә әлеге темага багышладык,—дип башлады сүзен Кушлавыч музее мөдире Ләйлә Мөхәм-мәтшина һәм бөек шагыйрьгә бәйле кызыклы фактларны искә төшерде.
Тукайның әнисе ягыннан Зиннәтулла бабасы дини белем алу өчен махсус Пермь өлкәсенең Барда районыннан Кышкарга килә. Башта Кушлавычта мәзин була, аннан халык соравы буенча Өчилегә күчә. Шагыйрьнең әтисе Мөхәммәтгариф та Кышкар мәдрәсәсе шәкерте була. Әтисе вафатыннан соң әнисен, 24 яшьлек Мәмдүдәне, Балтач районының Сосна Пучинкәсе авылына 69 яшьлек Мөхәммәтшакир муллага кияүгә бирәләр. Тумышы белән ул Мөндеш авылыннан була, 97 яшькә кадәр яши. Ул да чшь чагында Кышкар мәдрәсәсен тәмамлый.
Үсеп буйга җитеп, язмыш дулкыны белән чит җирләргә килеп эләккәч тә, Кышкар белән бәйле вакыйгалар Тукайны озатып йөри.
—Уральскига барганнан соң аны Мотыйгулла Төхвәтуллин (Галия Кайбицкаяның әтисе) үз канаты астына ала. Ул Кышкарда укыганда Тукайның әтисе Мөхәммәтгариф белән бик дус була. Алар бер–берсен беркайчан да ташламаска, дип сүз куешалар. Мотыйгулла сү-зендә тора, дустының ятим улына ярдәм итә. Аннан Тукай аның улы Камил Төхвәтуллин белән дуслаша. Шагыйрьне типографиягә эшкә дә ул ала,—дип аңлатты Ләйлә.
Кичәдә катнашкан Кышкар мәчетеннән Радик хәзрәт Кәримов аның сүзләрен тулыландырып, Кышкар мәчете тарихы белән таныштырды.
—Тукай белән бәйле тагын бер кызыклы мәгълүмат бар,—ди музей мөдире.—Безнең Кушлавычтан чыккан язучы Әнәс Галиевның бабасы Хәбибулла да Мөхәммәтгариф белән Кышкар мәдрәсәсендә белем алган. Тукай белән дә таныш булган, авыртканда Казанга хәлен белергә дә барган. Мөхәммәтгариф Хәбибулла муллага үзенең бик күп китапларын биреп калдырган. Яшьләр шуларны кич утырганда укый торган булган. Кызганыч, әлеге китаплар безгә килеп җитә алмый. Муллаларны эзәрлекләгән заманда аларны җыеп алып чыгып яндыралар. Бу хакта Әнәс Галиев үзенең “Чигенгәндә” дигән повестенда яза.
“Бер мәдрәсәнең серләре” дигән кичәне Әхтәм Зарипов Тукайның 110 еллыгына төшергән ”Каргышлы балачак” дигән 7 серияле кинофильмы белән тулыландырды. Ул Кушлавыч музеенда, Өчиледә төшерелгән. Әхтәм Зарипов кичәгә үзе дә кайтып, фильм-нан өзекләр күрсәтте.
Гөлсинә ЗӘКИЕВА
Бүлешү:
СОҢГЫ ЯҢАЛЫКЛАР
18
май, 2026 ел
2026 елның 19 маеннан 25 маена кадәр Татарстан Республикасы территориясендә урманнарда янгын куркынычы зур (4 класс) сакланачак.
2026 елның 20 маеннан 25 маена кадәр Татарстан Республикасы территориясендә урыны белән 5 класслы урманнарда гадәттән тыш янгын куркынычы көтелә.
Россия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе кисәтә:
Янгынның кыек билгеләре: тотрыклы яну исе, томансыман төтен, кошларның, хайваннарның, бөҗәкләрнең үз-үзләрен тынгысыз тотышы, аларның бер якка миграциясе, офыкта төнге шәфәкъ.
Урман янгынын ничек сүндерәләр? Янгын кырыйларына яфраклы агач ботаклары сибеп; янгын кырыйларына көпшәк грунт сибеп һәм ут хәрәкәте юлында Җир полосалары, киң канаулар ясап.
Ут торак пунктка якынлашканда нишләргә? Кешеләрне, беренче чиратта балаларны, хатын-кызларны һәм картларны эвакуацияләргә кирәк. Кешеләрне ут таралуга перпендикуляр юнәлештә чыгарырга яки чыгарырга кирәк. Юллар буйлап, шулай ук елгалар һәм инешләр буйлап, ә кайчак Су буйлап хәрәкәт итәргә кирәк. Авыз һәм борынны бик нык төтенләгәндә юеш мамык-марля бәйләвеч, сөлге, киемнең бер өлеше белән капларга кирәк. Үзең белән Документлар, акча, бик кирәкле әйберләр алырга. Шәхси әйберләрне янган конструкцияләрсез таш корылмаларда яки җир белән күмелгән чокырда саклап калырга мөмкин.
Россия почтасы күзәтү системасында җибәрелгән статуслар җыелмасын яңартты. Хәзер клиентлар посылкалар һәм корреспонденция юлының мөһим этаплары турында гына хәбәрләр алачак.
Хезмәт статуслары, почта-логистика үзәкләре һәм сортировкалау хаблары эчендә күчүне дә кертеп, техник сканированиеләр һәм башка эчке мәгълүмат хәзер трекингта чагылмый. Кулланучы җибәрүләр хәрәкәтенең әһәмиятле һәм аңлаешлы этапларын гына күрәчәк: тапшыруга кабул итү, трек-номер бирү, сортлауны башлау һәм тәмамлау һәм тапшыруга әзерлек.
Шул ук вакытта җибәрү юлының барлык фазалары почтаның эчке системасында саклана. Бу клиентны күп санлы арадаш статуслар белән йөкләмичә, штаттан тыш хәлләрне оператив рәвештә ачыкларга мөмкинлек бирә.
«Күзәтүнең яңа моделенә күчү клиент юлын гадиләштерүгә юнәлдерелгән, артык статуслар һәм тәүлек буе техник хәбәр итүләрсез", - дип билгеләде Россия Почтасының төбәк идарәсе директоры Илнур Мәхмүтов.
15
май, 2026 ел
Татарстан Республикасы территориясендә уртача тәүлеклек һава температурасы нормадан 9-11° ка югарырак булган аномаль-эссе һава торышы көтелә, бу чорда һаваның максималь температурасы +26дан +33°ка кадәр җитә. Россия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе халыкка тәкъдим итә: 1. Өйдә һава температурасын салкынча тотыгыз. Көндез тәрәзәләрне һәм тәрәзә капкачларын ябыгыз (әгәр булса, бигрәк тә тәрәзәләр кояшлы якка чыкса. Урамда һава температурасы бүлмәдәгегә караганда түбәнрәк булган төнгә тәрәзәләрне һәм тәрәзә капкачларын ачыгыз. Әгәр сезнең торак кондиционер белән җиһазландырылган икән, тәрәзәләрне һәм ишекләрне ябыгыз. Вентиляторлар бераз җиңеллек китерергә мөмкин, ләкин һава температурасы 35 градус С тан югары булганда, вентилятор җылылык авыруларыннан коткарып кала алмый. Бик күп эчәргә кирәк. 2. Эсседә булмаска тырышыгыз. Өйдәге иң салкын бүлмәгә күчегез, бигрәк тә төнлә. әгәр бу мөмкин булмаса, өйдә салкын температураны саклагыз, көненә 2-3 сәгать салкын биналарда (мәсәлән, кондиционерлар белән җиһазландырылган җәмәгать биналарында) үткәрегез. Тәүлекнең иң эссе вакытында урамга чыкмаска тырышыгыз. Көчле физик йөкләнештән сакланыгыз. Күләгәдә калырга тырышыгыз. Балаларны һәм хайваннарны парковкаланган автомобильләрдә калдырмагыз. 3. Тәннең артык җылынуына юл куймагыз, җитәрлек сыеклык эчегез. Салкынча душ алыгыз. Шулай ук салкын компресслар яки төрүләр ясарга, юеш салкын сөлгеләр кулланырга, тәнне салкын су белән сөртергә, аяклар өчен салкынча ванналар ясарга һ.б. мөмкин. табигый тукымалардан җиңел һәм иркен кием киегез. Урамга чыкканда киң кырыйлы эшләпә яки кепка яки Кояштан саклаучы күзлек киегез. Татлы һәм алкогольле эчемлекләрдән качып, эчү режимын саклагыз.
Әйләнә-тирә территорияне пычратуны киметү һәм икенчел ресурсларны хуҗалык әйләнешенә кертү, шулай ук каты коммуналь калдыклар өчен контейнер мәйданчыкларын чүпләмәү максатларында Арча муниципаль районында эшкәртелгән шиннар һәм покрышкалар өчен җыю мәйданчыгы булдырылды. Шиннарны чыгару һәм алга таба утильләштерү В.Д.Шашин ис.«Татнефть» ГАҖ көче белән түләүсез нигездә башкарылачак.
Мәйданчыкның адресы: Арча шәһәре, Космонавтлар ур., 2 йорт (координатлары: 56.097663, 49.896087, контейнер мәйданчыгы территориясе)
ЯҢАЛЫКЛАРГА ЯЗЫЛУ
Телефон:
(84366) 3-14-33, 3-11-33
Факс: (84366) 3-01-33
E-Mail: archa@tatar.ru
Сайттагы барлык материаллар лицензия буенча тәкъдим ителә:
Creative Commons Attribution 4.0 International
Хата таптыгызмы?
Сүзне яки җөмләне билгеләгез һәм CTRL+ENTER басыгыз