Сугыш чоры балалары хатирәләре

Сугыш чоры балалары хатирәләре
“Сугыш чоры балалары хатирәләре” проекты буенча Сеҗе авыл җирлеге территориясендә сугыш елы балалары һәм тыл хезмәтчәннәре барысы 80 кеше исәптә тора. Сеҗе мәктәбе укучылары тыл ветераннары белән очрашты. Хәтимә әби Гыйләҗиева сөйләгәннәрне Сеҗе мәктәбе 5 сыйныф укучысы Нияз Госманов язып алды.
“Сугыш башланганда миңа 11 яшь иде. Аның башланганын каян ишет-кәнемне хәтерләмим. Бары әтиемне елый–елый сугышка озатканым истә. 1941 елны мин бик авыр кичердем. Өскә кияргә кием, ашарга ризык булмады.
Авыр көннәрне кичерергә Ходай үзе ярдәм иткәндер, дип уйлыйм. Без гаиләдә ун бала идек. Әнинең берүзенә унау идек бит! Ун балага кием, ашауны ничек җиткереп булсын инде?! Кырда калган ашлык башы, черегән бәрәңге җыеп, киптереп, уып аш пешерә идек. Сугыш бетте дигән хәбәрне ишеткәч, демонстрациягә алып чыктылар. Бөтен басуны, урамны әйләндек. Авырлыклар күреп яшәсәк тә, Аллага шөкер, шушы яшемә җитә алдым. Хәзер тормышлар бик рәхәт, тамак тук, тик картайдык кына.
Бүтән сугышлар булмасын. Күк йөзе тыныч булсын. Кешеләр дус–тату яшәсеннәр”.
Шәмсенур апа Әхтәмованы 7 сыйныф укучысы Динә Әхмәдиева тыңлады.
“Сугыш башланганын ишеткәч, бөтен халык елады. Урамнан кермәде. Без уҗым арасында чүп утый идек. Урамы урамы белән ирләр, егетләр сугышка китте. Мин ул вакытта 8 сыйныфны тәмамлаган идем. Сугыш башлангач, укуны ташладым. Наряд белән бер ай Казанда йөк бушатучы булып эшләдем. Аннан соң бер ай “Кият” совхозында окоп казыдык. Биш ай вагонга утын төядек. Бик каты салкын тиде.
1942 елда Арчада укытучылар курсында укыдым. Югары Пошалымда хезмәт юлымны башладым. Районнан шулай кушылган һәм бүленгән иде. Өскә кияргә кием юк. Укытырга шартларны әйтеп тә тормыйм. Язганда суыклыктан каләм карасы ката. 4 килограмм бәрәңге, 4 килограмм арпа бирәләр. Ачлыктан кычыткан коткарды. Телогрейка кидек, бияләй, шәлләрне үзебез бәйләргә өйрәндек. Урман кисәргә солдатлар килә иде. Фатирга кертә идек. Кызганып ашата идек.
Сугыш вакытында танк фонды, самолет фонды дип гел акча җыйдылар. Заем җыя идек. Пионерлар көл, тавык тизәкләре дә җыйды.
Җиңү көнендә Пүчинкә–Поникта идек. Балаларны сафка тезеп, кешеләргә шатлык җиткереп, өй саен хәбәр итеп йөрдек. Җыелышлар булды. Доклад ясадык. Кайсы елады, кайсы сөенде. Илгә тынычлык килде. Әкренләп сугыштагылар кайта башлады. Авылга җан кергәндәй булды. Рәхәт иде сугыш беткәч. Тыныч иде. Юкны бар итә алдык.
Тынычлык телим. Өлкән буынны көчтән килгәнчә хөрмәтлик”.