Яшьлек сукмагыннан — бриллиант туйга

Яшьлек сукмагыннан — бриллиант туйга
Кешенең гомер агышын бизмәннәргә салып үлчәп булмый. Аның авыр–җиңеллеген адәм баласы үзе генә белә. 60 ел пар канат булып, иңне–иңгә куеп гомер итүче Бәдыгетдиновларның тормыш юлы андый үлчәүләрне күп сыйдыргандыр.
Янәшәңдә тормыш мә-шәкатьләрен уртак бү-ләрлек кешең булганда гына шул гомер пар канат булып яшәп була. Түрфән-дә апаның җилләрдән, кар–бураннардан ышыкланыр өчен киң җилкәсе бар — яшьлек яры Тәхәветдин абый һәрвакыт янәшәсендә. Бер күрүдә аңа кияүгә чыгып ялгышмаган ул. Инде ярты гасырдан артык гомер узса да, әнә шул еллар сагындырып, күз алдында бүгенгедәй якты булып саклана.
Тәхәветдиннең Югары Мәтәскәгә кыз күзләргә килүе булдымы икән, кунаккамы, ләкин язмыш шушы авылда насыйбын юлына чыгарып куя. Ара ерак, еш күрешү мөмкин түгел, җитмәсә, өйдә дә килен төшкәнне зарыгып көтеп, көн саен шул турыда тәкрарлыйлар. Тотты да кызны ияртеп алып кайтты егет. Холкындагы тәвәккәллеге аңа гел яр-дәмче булды, тормыш юлларын узганда гел шул тәвәккәллегенә таянып яшәде ул. Һәм кызны сайлап Тәхәветдин дә ялгышмады. Үзе белән кара–каршы эшләүче, нинди генә хезмәтне дә ат кебек җигелеп тартучы Түрфәндә белән яшәүләре җиңел булды аңа. Түрфәндәсе дә нинди бит! Яшүсмер еллары сугыш чорына туры килгән кыз 9 яшеннән яшелчәчелектә эшли башлый. Лобогрейкада ашлык суктырулар, урман кисәргә генә дә әллә ничә баруларының авырлыгын үзе генә белә ул.
Алар — сугыш чоры балалары, авырлыкны үз җил-кәләрендә күтәреп, ачлыкны да, ялангачлыкны да җиңә алган буын вәкилләре. Шуңа күрә яңа тормышка да ныклы адымнар белән килеп керәләр.
Тормыш коргач, яңа җирдә дә сынатмаска тырышты Түрфәндә. Печән чабуда яшь киленгә тиңнәр булмый. Тирә–якта данлыклы балта остасы булган ире белән Түрфәндә бер горурланса (чөнки тирә–як авыллардагы йорт-ларның бик күбесенә аның кул җылысы кергән), Тәхәветдине өчен ныклы гаилә тылын саклаучы тырыш хәләленең янәшәдә булуы тормышны алга җи-бәрергә көч өсти.
Балаларын да үзләре үрнәгендә булдыклы, миһербанлы итеп тәрбиялиләр. Гаиләдә әти сүзе — закон. “Безгә киемне буйны, кулларны үлчәп әти алып кайта иде”, — дип сөйли олы кызлары Фәүзия апа. Бәдыгетдиновларның алты баласы да бүген Арчада гомер итә, һәрберсенең үз гаиләсе, үз тормышы.
Балалар үстерү мәшә-катьләре авыр да, күңелле дә, ләкин бала хәс-рәтеннән дә ачысы юк. Төпчекләре игезәкләр булып дөньяга килә гаиләнең. Аларны үстергән еллар, “Их, бер туйганчы йокларга иде”, — дип узган төннәр Түрфәндә апаның хәтер сандыгында үз урынын алган. 9 яшенә кадәр назлап үстергән кызлары — игезәк сыңарының үлеме ана күңеленә мәңгелек яра булып эз сала...
Түрфәндә апа белән Тәхәветдин абый бүген бәхетле картлык кичерә. “60 ел тигез гомер итүнең сере — тату яшәүдә”, — ди алар беравыздан. Ә менә шул татулыкның артына бер–береңә хөрмәт, ихтирам, ярату хисләре яшеренгән. “Төрле чак була, тик сүзгә килгән чакларда балаларга күрсәтеп ачуланышмадык”, — ди Түр-фәндә апа. Шул хөрмәт хисе гаиләнең гомерлек дустына әйләнеп, өлкә-нәйгәч аеруча ныгый: әңгәмә барышында да алар бер–берсен бүлдерми, берсе әйтеп бетергәнне икенчесе сабыр гына тыңлап тора.
Югары Пошалымдагы төп нигездә икесе генә гомер итсә дә, йортларының кешедән өзелгәне юк. Көн саен диярлек, кирәксә көнгә берничәшәр тапкыр кайта балалар, хәл белешеп, йорт эшләрендә булышып китәләр. Ата белән ана соңгы көннәренә кадәр Аллаһы Тәгаләдән тигезлек, сәламәтлек сорау белән беррәттән, ил–көнгә тынычлык, яшьләргә матур киләчәк сорап ялвара. 60 ел тигез яшәгән парның яшьләргә сөйләр сүзләре күп, бирер киңәшләре изге.
Розалия
ЗИННӘТОВА