Арча — татар дөньясының чишмә башы

Арча — татар дөньясының чишмә башы
Арча үзәк стадионында Шәһәр көне билгеләп үтелде. Казаннан VIнчы Бөтендөнья татар яшьләре форумы делегатлары да кайтты.
Очрашуда Арча муниципаль район башлыгы Алмас Назиров, Бөтендөнья татар конгрессы башкарма комитеты рәисе, Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты Ринат Закиров катнашты.
Шәһәр башкарма комитеты җитәкчесе Рафил Исмәгыйлев:
— Арчаның борынгы һәм бай тарихы булса да, ул яшь шәһәр, — дип сөйләде.
Арча турында озак сөйләп булыр иде. Ике кечкенә баласы һәм ире белән бәйрәмгә килгән Гөлназ Вафина:
— Аллага шөкер, тормышлар бик рәхәт, сугышлар гына була күрмәсен, — ди.
— Татарстанның иң мәдәни үзәгенә алып килделәр безне, — дип сөйли форум делегаты Эльвира Гыйльфанова. — Уфада татар мәктәбе җитәкчесе булып эшлим. Форум делегаты буларак кына түгел, хәтта Арчага ике тапкыр махсус сәяхәт кылдым. Яңа Кырлайга бөек Тукаебыз музеена бардым, Гөберчәктә яраткан язучым М.Мәһдиев музее белән таныштым. Арча педагогика көллиятендә булдым, Әлифба музеен карадым. Арча кебек башка төбәк юк.
Бөтендөнья яшьләр форумына Россиянең 60 төбәгеннән, 30га якын чит илләрдән җыелганнар. Канададан килгән Әмир Җиһаншин белән сөйләшәбез.
— Тамырларыбыз Татарстанның Чирмешән районына барып тоташа, — ди ул.
Әңгәмәдәшем татар телендәге сорауларымны яхшы аңлый һәм бер русча сүз кыстырмыйча җавап бирә. Гаиләдә татар телендә сөйләшәләр икән.
Мәскәү өлкәсе Королев шәһәреннән Артур Нигъмәтуллин:
— 2009 елны, чираттагы ялны алып, махсус Казанга килдем, — дип сөйли. — Татар теле укытучысы ярдәме белән татар телен тирәнтенрәк өйрәндем. Кичләрен Г.Камал театрында спектакльләр карадым. Яңа дуслар таптым. Интернетта татар телендә аралашу өчен эш почтасы булдырдым.
— Мин Кытайда туып–үскән татар, — дип сөйли Рифкать Фәхретдинов. —Безнең әби белән бабай Татарстаннан 1830нчы елларда Урта Азия аша Кытайга килеп урнашкан. Бабай Россиядә йон белән сәүдә иткән. Татар телендә фәкать өйдә генә сөйләшәбез. Бергәләп Сабантуй, Нәүрүз, Гает бәйрәмнәрен үткәрәбез. Кытайда 5 меңнән артык татар яши. Казан мәдәни, сәнгать университетын тәмамладым. Татарстан белән Кытай арасында бизнес мөнәсәбәтләре белән шөгыльләнәм. Арча бик матур шәһәр һәм монда кунакчыл халык яши. Минемчә, Татарстанда төп проблема булып татар теленең урыслаша баруы тора. Рәсми җыелышларда түрәләр ник татарча сөйләми? Безнең гаиләдә Тукай теле саклана. Татарстанда татар теленә рус сүзе күп кергән. Форумда без, татарлар, бергә җыелып, тел, дин, мәдәният өлкәсендәге, милли хәрәкәттәге проблемаларны уртага салып сөйләшәбез, татар телен саклау һәм үстерү, халкыбызның йолаларын, гореф–га-дәтләрен торгызу юнәлешендә эшлибез.
Форум делегатлары арчалылар белән бергәләп чүлмәк ватты, аркан тартышты, капчык киеп йөгерде, чаңгы “шуды”, сулы чиләк–көянтәләр белән йөгерде, гер күтәрде, көрәште, җырлады, биеде...Татар яшьләре бик активлар иде. Казан дәүләт филармония артистлары, форумда катнашучылар һәм район үзешчәннәре концерт куйды.
— Тарихи очрашу бу, — дип сөйләде Бөтендөнья татар кон-грессы башкарма комитеты җи-тәкчесе Ринат Закиров. — Татар дөньясының чишмә башы булган Арчага рухи байлык тупларга килдек. Милли гореф–гадәтләрнең нинди икәнен күреп китәбез.
Румия НАДРШИНА