Алдан аяк киенү зыян итми

Алдан аяк киенү зыян итми
Бүгенге көндә гражданнар оборонасы — сугыш, шулай ук табигать һәм техноген характердагы гадәттән тыш хәлләрдә халыкны саклау яки саклауга әзерләнү буенча чаралар системасы. Шуны күздә тотып республика халыкны гадәттән тыш хәлләр зонасыннан эвакуацияләү буенча команда-штаб өйрәнүләре оештырып килә. Алдан хәстәрен күрүнең кирәклеген Украинада булган хәлләр үк раслады.
Команда–штаб өйрәнүләренең чираттагысы Арча районында ике көн дәвамында барды. Районның төрле хезмәт вәкилләре, оешма җитәкчеләре, мәктәп коллективлары сугыш яки гадәттән тыш хәл булган очракта безнең районга эвакуа-цияләнеп кайтучыларны урнаштыру буенча хәзерлекләрен күрсәтте.
Беренче көнне гражданнар оборонасы хезмәтләре белән өйрәнүләр булды. Гадәттән тыш хәл булганда, мәсәлән, бомба төште, ди, алар ни эшләргә тиеш? Монда һәр хезмәтнең үз вазыйфасы. Кемдер медицина ярдәме күрсәтә, икенчесе шәһәрне җимерекләрдән чистарта, су, туклану белән тәэмин итә һәм башкалар.
Икенче көнне өйрәнүләр кабул итү-эвакуация пунктларында дәвам итте. Алар 24 урында — өчесе шәһәрдә, калганнары авыл мәктәпләрендә урнашкан. Арча муниципаль районы эвакуация комиссиясе гадәттән тыш хәл булган очракта безнең районга кайтырга тиешле 162 мең кешене (Арчада 1кешегә — 7, авылларда 14 туры килә) шуларга тарата. Оешмалар кайсы авылга кайтасыларын һәм хәтта кая урнашасыларын алдан белеп тора. Транспорт табып, кабул итү эвакуация пунктларына алып кайтканнан соң, аларны саклау өчен барлык чаралар да күрелергә тиеш. Моның өчен җаваплы кешеләр билгеләнә.
Без тугызынчы номерлы кабул итү–эвакуация пунктында (мәктәптә) яки вакытлыча урнаштыру урынында булдык. Биредә эвакуацияләнеп кайтучыларны каршы алудан башлап аларга хезмәт күрсәтү, урнаштыру, саклау җентекләп уйланылган. Кайтучыларны (ике оешмадан 3715 кеше билгеләнгән) башта теркиләр, мохтаҗларына медицина ярдәме күрсәтәләр, тамак ялгау өчен шунда ук буфет, яшь балалы аналарга махсус бүлмә бар, тәртип сагы да оештырылган. Аннан махсус билгеләнгән кешеләр аларны өйләргә озата. Аларда кем яшәве мөһим түгел. Чөнки хәрби положение законы буенча бу вакытта барлык йортлар да муниципаль район башлыгы карамагына тапшырыла. Бер кешегә 4 квадрат метр исәбеннән (гаилә әгъзаларына да шулай ук) чыгып, йортка ничә кеше керәсе билгеләнә. Ишектә йозак булу да каршылык саналмый. Кибетләрдә сугыш вакытындагы кебек талон системасы белән азык–төлек бирелә. Һава тревогасы булган очракта эвакуация-ләнеп кайтучыларның барысы да сыеп бетәрлек һәм бомба төшеп күмеп киткән очракта казып алганчы өч көнгә җитәрлек азык, су, башка иң мөһим әйберләр белән подвал да булырга тиеш. Бу чорда район үзәгендәге эвакуация комиссиясе даими элемтәдә булып, аларны контрольдә тота.
Казаннан килгән белгечләр һәр кабул итү–эвакуация пунктында булдылар, аларның әзерлекләрен тикшерделәр, аңлаттылар, киңәшләрен бирделәр, бәя куйдылар. Команда–штаб өйрәнүләренең йомгаклау өлешендә арчалыларның бу өлкәдә әзерлекләренә нәтиҗә чыгардылар, канәгатьләнерлек дип таптылар.
Сүз дә юк, алдан аяк киенеп кую бервакытта да зыян итми. Әмма сугышлар, башка төрле гадәттән тыш хәлләр булмасын, мондый әзерлекләрнең кирәге чыкмасын иде.
Гөлсинә ЗӘКИЕВА