Алар Украинадан кайтып Арчада яши

Алар Украинадан кайтып Арчада яши
Соңгы айларда чиктәш Украина вакыйгалары көн кадагында булды. Моңа кадәр иңне–иңгә куеп дус, тату яшәгән халыкның бүген кулга корал тотып бер–берсенә каршы көрәшүе акылга сыймаслык хәл. Еллар үтүгә дә карамастан, Әфганстан, Чечня сугышлары шаукымы әле дә йөрәкләрдә саклана. Бер гаепсез күпме кешенең үлеменә китерде, аналарның күз яшьләрен түктерде, балаларны ятим калдырды алар.
Монысы яңадан сугыш, тагын кан кою. Балаларын ут яңгыры астында калдырып, үлем кочагына ташламас өчен эшләрен ташлап гаиләләре белән гомер иткән йортларыннан чыгып китәргә мәҗбүр булган Украина халкының хәлен аңлап була. Күпме кеше безнең Татарстанда да сыеныр урын тапты. Тик никадәр якты чырай күрсәтсәләр дә, үз нигезең түгел инде ул. Бусага төбендә кыш булганда, читтә алда нәрсә көтәсен дә белмичә яшәүне күз алдына да китереп булмый. Чөнки без рәхәт тормышка күнеккән, тынычлыкта сугыш авырлыкларын күрмичә яшәгән буын. Шуңа Украина халкы кайгысын йөрәгебез аша кичереп, аларга ярдәм итүне, матди яктан булмаса, хәлләренә керүне үзебезнең бурычыбыз итеп санарга тиеш. Безнең халык, русмы ул, татармы, бик кешелекле, ярдәмчел. Үзебездә аларга сыеныр урын бирү моның бер билгесе.
— Арча районына да кайтты Украина халкы, — диде Татарстан Республикасы буенча миграция үзәгенең Арча районы бүлеге җитәкчесе Ольга Лошакова.— 46га якын кеше бүгенге көндә исәптә тора. Шуларның 25е вакытлыча пропискага керү өчен документларын тапшырды. Араларында рөхсәт алганнары да бар инде.
— Безгә күбрәк Украинаның кайсы өлкәләреннән кайттылар?
— Донецк өлкәсеннән, Макеевка шәһәреннән. Районга кайтучыларның 90 процентының бу якларда туганнары бар. Фәридә Хәкимова, мәсәлән, чыгышы белән Балтач районынан. Балаларын бу якка алып кайткан. Улы Марат Хәкимов бүгенге көндә “Балыкчы авылы”нда, хатыны Дарья “Таттелеком”да эшли. Кызы Эльмира белән кияве Сергей Михайличенколар да Арчада. Сергей Арча педагогика көллиятендә музыка укытучысы. Барысы турында да мондый мәгълүмат бирә алмыйм. Безнең бурыч аларны урнаштыру түгел, ә исәпкә алу.
Арча педагогика көллияте җитәкчесе Гөлнара Гарипова белән элемтәгә керәбез.
— Әйе. Миңа башта аның туганы мөрәҗәгать итте. Уйлап карарга вәгъдә бирдем. Аннан буш урын булмаса да, Сергей Михайличенконы эшкә алдым. Чөнки ул Донецк консерваториясен тәмамлаган бас-гитарачы. Бездә андый белгеч юк. Вокаль–инструменталь ансамбль оештырдык. Хәзер инструментлар алу артыннан йөрибез,—диде Гөлнара Фидаилевна.— Хатыны Эльмира — энергетик, Эльмираның әнисе, тиешле еллар үткәнлектән, лаеклы ялдагы педагог. Тик ятмый, кибеттә. Бик тәртипле, тырыш гаилә.
Марат белән Дарья фатирга кереп торалар, ә калганнарын туганнары сыендырган. Мондый якыннарың булганда ярый ул. Алар янында да булдык.
— Фәридә апа стажлы педагог. Әмма бернинди эштән дә кимсенми, кибеттә эшли. Балалары өчен йөрәге тыныч, бар да эшкә урнашкан. Маратның гына хәле бераз катлаулырак. Ул юридик белемле, тикшерү бүлегендә өлкән тикшерүче урынбасары булган. Гражданлык алмыйча, һөнәре буенча эш таба алмый. “Балыкчы авылы”нда каравылчы хезмәтен башкара. Фәридә апа Украинада өйләрен саклап калган ире өчен бик борчыла. Китәр иде, илләренә кертмиләр, ирен дә чыгармыйлар. Подвалда яшеренә. Интернет аша аралашып торабыз. Вакытлыча килешү төзелгәнгә карап тынычлык урнашмаган икән,— диде алар.
Эльмира Михайличенко белән дә очраштык. Ул “Газстройгарант” ширкәтендә инженер.
— Биредә озак тоткарланырга туры килер ахры. Вакытлыча яшәү өчен (3 елга) документларны тапшырдык. Рөхсәтне 2 ай караганнан соң гына бирәләр,— диде ул.
Бу гаиләләрнең эшләре уңган. Ә калганнар ничек урнашкан?
— Украинадан кайтучылар арасында даими эш сораучылар юк. Алар бар да вакытлыча биредә. Туганнары янына дөньялар уңай якка үзгәрүгә кире китү нияте белән кайткан, — ди Арча шәһәр башкарма комитеты җитәкчесе Рафил Исмәгыйлев.—Кайсыларының балалары Украинада, икенчеләре фатирлары, машиналары калды, ди. Шуңа без аларны вакытлыча эш белән тәэмин итәбез, вакансияләр белән таныштырабыз. Теләге булганнары урнаша. Чәчтараш булып киткәннәре дә бар, кайберләре сатучы һөнәрен сайлады, “Балыкчы авылы”на китте һәм башкалар.
Ә менә Луганск өлкәсенең Алчевский шәһәреннән кайткан Шиһабетдиновларның әлегә даими эшләре юк.
— Мин 33 һәм 18 яшьлек ике улым, киленем һәм оныгым белән Иске Масрага кайттым. Әнием исән әле, Аллага шөкер, 87 яшендә. Үзем Украинада 30 ел яшәдем. Ирем 6 ел элек вафат булды, — ди Нурзидә.— Кирәкле документларны тапшырып, рөхсәт алып, бөтенләйгә монда калырбыз, ахры. Яшәгән урыныбызда калган 27, 24 яшьлек улларым өчен генә йөрәгем әрни. Баштарак телефоннан да сөйләшә алмадык, хәзер аралаша башладык. Хәлләрен, исәнлекләрен белеп торуыма да сөенәм,— диде ул күз яшь-ләренә буылып.
Украинада калганнарга да, монда кайт-каннарга да Аллаһы Тәгалә түземлек кенә бирсен.
Гөлсинә ЗӘКИЕВА