Егетләр һәм кызлар колагына

Егетләр һәм кызлар колагына
Районда 3 балигъ булмаган яшьтәге наркоман исәпкә алынган. Шуларның икесе Арчаның үзеннән, берсе авылдан. Өчесе дә безнең якларга читтән күчеп килгән. Сүз башка нәрсә турында барса, җирле халыктан түгел икән, дип тынычланырга да булыр иде. Тик бу очракта сүз яшьләр һәм наркотиклар турында бара. Ә бу тормыш һәм үлем, дигәнгә тиң. Димәк, борчылыр урын бар.
Арча педагогика көллиятенең икенче тулай торагында булган түгәрәк өстәл артында очрашуда сүз әнә шул хакта барды.
— Балигъ булмаган яшьтәгеләргә 1 сентябрьдән 31 майга кадәр кичке 10 сәгатьтән соң урамга чыгарга рөхсәт ителми. Йөрисегез килә икән, кыз янында да, егет янында да ата–анасы булырга тиеш. Без даими рәвештә рейдлар үткәреп торабыз. Тотылган очракта нинди хәлдәге гаилә булуга карамастан, әти-әнигә 500 сумнан 1000 сумга кадәр, кабат эләккәндә 2000 сум штраф салына. Ни өчен чыгарылган бу закон? Чөнки яшүсмерләр арасында җинаятьчелек бик нык арта. Безнең районда да хәл шатланырлык түгел. Узган ел 9 айда 1 җинаять эшләнсә, быел ул 9 булды, — диде район башкарма комитетының балигъ булмаганнар белән эшләү комиссиясе секретаре Лилия Завялова.
Җәмәгать урыннарында тәмәке тарткан өчен дә штраф каралган. Алкогольле эчемлекләр кулланган очракта да эчке эшләр бүлегенә исәпкә куя-лар. Димәк, исемең компьютерга мәгълүматлар базасына кереп кала, дигән сүз. Ә моның кешенең киләчәгендә нинди роль уйнавы турында әйтеп торасы да юктыр. Укырга кергәндә дә, эшкә урнашканда да калкып чыгачак. Үз башымнан узган бер мисал гына китерәм. Улымны, барлык нәсел-ыруларын энәсеннән җебенә кадәр тикшергәннән соң гына нефть компаниясенә эшкә алдылар.
— 18 яшькә кадәр тәмәке тарту бөтенләй тыела. Кальян, электрон сигаретлар да тартырга ярамый. Алар барысы да организмны агулаучы матдәләр кергән әйберләр. Сыра, шәраб та кешене тилертә генә. Сезгә бер мисал. Берәү сыра белән дару эчкән. Күз алдыгызга китерегез әле. Сыра һәм дару. Шуннан абыйсының машинасын алып чыгып киткән, юл кырыена ауган. Нәтиҗәдә, бездә исәпкә куелды. Киләчәк тормышына кара тап салды, әти-әниләрен уңайсыз хәлгә куйды. Андый очракта җинаять эшләү дә ерак тормый. Наркотикларның да ниндиен куллансагыз да, үлән генә тартсагыз да белә торган аппарат бар Казанда. Ул күрсәтә икән, димәк, сез наркоман. Акланулар файдасыз, — ди Л.Завялова.
—Төрле җинаятьләр өчен 38 балигъ булмаганнар бездә исәптә тора. 41 имин булмаган гаилә бар, — дип сүзгә кушылды Арча эчке эшләр бүлегенең балигъ булмаганнар белән эшләү бүлеге өлкән инспекторы Алсу Һидиятуллина. — Җинаять эшләгәнгә — 16, авыр җинаять өчен 14 яшьтә суд каршына бас-тыралар. Балигъ булмаганнар арасында күбрәк нинди җинаятьләр очрый соң? Урлау, бигрәк тә кәрәзле телефоннарны. Тапкан очракта да аны алмаска, я эчке эшләр бүлегенә илтеп бирергә кирәк. Югыйсә, карак буларак исәпкә алынасың. Балигъ булмаганнарны тәмәке тартырга, спиртлы эчемлекләр кулланырга җәлеп иткән өчен дә җавап бирергә туры килә. Кызганыч, районда андый очраклар бар. Ул турыда укыган урыннарыгызга да хәбәр итәбез, әти-әниләрегезне дә чакыртып, аларга штраф салабыз. Балигъ булмаганнар арасында шулай ук правасыз машина яки скутер белән идарә итүчеләр дә бар. Бу очракта да комиссия зур суммада штраф сала. Сез — булачак педагоглар. Ата-ана киләчәктә балаларын сезгә ышанып тапшырачак. Бүген сөйләгәннәрдән хәзердән үк үзегезгә нәтиҗә чыгарырга кирәк.
Шулай ук бу көнне телефоннан шалтыратып алдаулар, интим мөнәсәбәтләр турында да сүз барды.
— 13-14 яшьтән җенси мөнәсәбәткә керүчеләр кү-бәйде. Шул яшьләрдә бала табучылар да бар. Хәтта безнең районда да. Кирәкми, ашыкмагыз. Киләчәктә балаларыгыз сезнең белән горурланырлык булсын, — диде Л. Завялова. — Егетләргә дә 16 яше тулмаганнар белән җенси мөнәсәбәткә кергән өчен җинаять җаваплылыгына тартылулары турында онытмаска кирәк.
Гөлсинә ЗӘКИЕВА