Күңел һаман җилкенә

Күңел һаман җилкенә
Гомеренең алтын көзеннән атлый бүген Мәгъфүр абый. Хәсәншәехтагы төп нигездә төпчек улының гаиләсе янәшәсендә, аларга йорт эшләрендә көченнән килгәнчә ярдәм итеп, бәйрәмнәрдә тагын биш баласының гаиләсен сагынып каршы алып, 15 оныгына, 4 оныкчыгына бабай назын биреп гомер кичерә. Быел Корбан гаете көнне балалары Мәгъфүр Закировның 80 яшьлегенә җыелды. Тик аңа бу сәгадәтле минутларны ялгызы каршы алырга язган икән — узган ел ул озак еллар бергә яшәгән тормыш иптәшен җир куенына салды...
Гади хезмәт юлы узган Мәгъфүр абый белән аралашканда тарихка да кагылдык, матурлык, тормыш гүзәллеге темалары да читтә калмады. Гомере буе авылда авыр эшләрдә бил бөксә дә, матур әдәбиятка мәхәббәте аны күп укырга гына мәҗбүр итеп калмый, аралашканда кайбер әсәрләрдән өзекләр китереп сөйләшергә дә этәрә. Әмма күңел төпкелендә үз язмышының авыр еллары китап битләренә дә сыймас булып урын алган.
1940 елда әтисен алып чыгып киткәндә 6 яшь иде аңа. 4 авылдашы белән бергә әтисен 58нче маддә белән 12 елга яптылар.
Гади колхозчы булып эшләгән кешенең “халык дошманы” дип тамгаланырлык нинди гаебе булды икән? Нахакка әтисез калган балалар гомерләре буе “төрмәче баласы” дигән исем күтәреп кимсенеп яшәргә мәҗбүр булды.
Кем уйлаган бит, әтиләренең 1942 елда ук акланганлыгын? Моны Закировлар гаиләсе 1990 елда судка әти-ләрен аклауны өмет итеп гариза язганнан соң гына белә.
Хаммат абый кулга алынганнан соң Свияжск төрмәсенә ябыла. Әниләре, Казандагы туганнары ярдәме белән аңа берничә тапкыр азык–төлек, киемнәр илтә бара. Ә беркөнне барса — ире үлгән. Ябылуына ел да тулмастан якты дөньяны ташлап китә Хаммат абый.
Алты яшьтән әтисез калган Мәгъфүрнең иңеннән шул елны “нужа бабай” кага — абыйсы белән колхоз бозауларын көтә башлый ул. Ачлык, ялангачлык, атнага бер килограмм вика оны бирәләр. Сугыш елларындагы нужалар — иң үзәккә үткәннәредер, мөгаен. Ул чор балалары кебек Закировларны да ачтан үлүдән үләннәр коткарып калган. “Алабута, кычыткан, ашарга яраклы бер үлән дә калмады, – Мәгъфүр абыйның бу җөмләсенә ачы язмышының бар хәсрәте җыелган сыман. — 6 чакрымдагы күрше авыл мәктәбендә укып кайтканнан соң, “уфалла” тартып, урманга утынга менеп китә идек. Башта бер генә уй — бүреләр очрамыйча исән–сау кайтып җитү”...
Мәктәптә 7 сыйныфны тәмамлаганнан соң сукачы булып эшли башлый. Балтач МТСында тракторчылар әзерләү курсында укып кайтып, 1952 елда ул инде үзе чылбырлы тракторга утыра. Аннан техниканың башка төрләрен дә буйсындырырга туры килә: көпчәкле тракторда да, соңрак, Үрнәктәге училищеда комбайнчы–механиклар курсында укып кайтканнан соң комбайнда да эшли. Хәтта комбайны белән Казахстанда иген җыюда катнаша. 38 ел тракторда, 4 ел авыл хуҗалыгы машиналарын төзекләндерүдә хезмәт куйганнан соң лаеклы ялга чыга Мәгъфүр абый. Гомере буе партком, профсоюз комитеты әгъзасы булган кеше лаеклы ялга чыккач та кул кушырып утыра аламыни? Биш ел авыл җирлегенең башлангыч ветераннар советы рәисе була. Ә күңел һаман шул ук — яшь чактагыча, әллә нинди яңалыкларны үзләштерәсе, басу–кырларны тагын бер иңләп кайтасы килә. “Хәзерге яңа тракторларны күргәч, бер утырып эшләп аласы килеп йөрәк җилкенеп куя, тик вакыт узган, үтеп кит-кәнен читтән генә карап каласың”, — дип көрсенә гел эштән тәм табып яшәгән ветеран.
Агрофирма җитәкчеләренең, авыл җирлеге башлыгының онытмыйча, гел хәл белешеп торуларына, бик еш бәйрәмнәргә чакыруларына рәхмәте зур аның. Өлкән кешегә игътибардан тыш тагын ни кирәк соң?
Розалия ЗИННӘТОВА