Сыерың акча эшләсен дисәң

Сыерың акча эшләсен дисәң
Иң авыр елларда да авыл кешесе сыерын бетермәскә тырышкан. Чөнки ул аның зур гаиләсен сөт, ит, май, эремчек, катык белән тәэмин иткән, артканын сатудан күпмедер акча кергән.
Техник яктан нинди алга киткән заманда да сыерны берни белән дә алыштырып булмый.
— Сыерга хайван дип кенә карамагыз, ул эшли белгән кешегә бизнес–партнер да, — диде район башкарма комитеты җи-тәкчесе Илшат Нуриев 29 октябрьдә “Ватан” хуҗалыгы базасында терлекчелектә 9 айлык нәтиҗәләргә һәм алда торган бурычларга багышланган семинар–киңәшмәдә. Һәм ул моның шулай икәнлеген раслау өчен кайбер саннар да китерде.
Быел 9 айда район хуҗалыкларындагы бер сыер уртача 55899 сум акча “эшләгән”. Аны асрау өчен 51600 сум чыгым тотылган. Керем — 4299 сум. Ә менә “Вамин–Мәрҗани” ширкәтендә бер сыердан кергән акча 32307сум гына булып, чыгымнар 42525 сумга җиткән. Һәр сыер 10218 сум зыян китергән. Моны 3250гә (шуның кадәр сыер бар) тапкырласак, бу зыянның күпмегә җыелганын белербез. Басып тору өчен генә куелган сыерлар дип тә әйтергә була инде аларны: бармы, бар!
Ә менә “Курса МТС”ы ширкәтендә 500 сыерның һәркайсы 9 айда 37955әр сум керем биргән. Сигез сыер асраганчы, симез сыер асра, дигән, борынгы бабаларыбыз.
— Файдага эшләсен өчен сыерның асты чиста, тамагы тук булуы кирәк, — дип дәвам итте район җитәкчесе. — Моннан алда “Северный” хуҗалыгы фермаларын күреп канәгать калган идем. Бүген менә “Ватан” шир-кәтендә торакларны рәхәтләнеп карап йөрдем. Фермада хәтта ис тә юк, микроклимат әйбәт. Бозаулар үлми, якты, чиста, азыклар сыйфатлы, җитәкчесе Мансур Әхмәтовка зур рәхмәт!
Әйе, “Ватан” ширкәтендә терлекчелеккә караш һәркемгә ошады. Баш зоотехник Рөстәм Хәбибуллин рационны ничек төзүләре, эш оештырылышы турында җентекләп сөйләде. Ел ярымга җитәрлек азык тупланган. Сыерларга 4 килограмм фураж, 45 килограмм сенаж, печән ашаталар, минераль өстәмәләр бирәләр. Быел нәселле 50 тана, 10 үгез сатканнар. Тораклар яңарып тора, бозаулату бүлекләре кунак өе кебек, бозауларга җәйге лагерь, менә дигән ат абзары төзегәннәр.
Семинар барышында белгечләр мастит, тояк авыруларын дәвалау юлларын күрсәттеләр, районның баш ветеринария табибы Рәкыйп Йосыпов терлекләрне дәвалауга акча кызганмаска чакырды.
Район авыл хуҗалыгы һәм азык–төлек идарәсе җитәкчесе Айдар Габбасов терлекчелек-тәге эш йомгакларына җентекле анализ ясады.
— Мин терлекчелектәге эшне төзәтүне таләп иткәч, бер–ике хуҗалык җитәкчесе ике ай вакыт сорадылар. Ул срок җитеп килә, — диде район башкарма комитеты җитәкчесе Илшат Нуриев. — Яңа елдан һәрберегезгә таләпләр каты булачак. Иң беренче чиратта эшләгән кешегә вакытында лаеклы хезмәт хакы, салымнарны түләргә кирәк. Һәркемнең гаиләсе, тормышы бар. Салымнар җыю буенча безнең район арттан беренче, социаль–икътисадый күрсәт-кечләр буенча 40нчы урында. Эшләргә дә, эшләргә кирәк әле безгә.
Район җитәкчесе “Акчишмә” хуҗалыгының әлегә мөмкинлекләрен тулысынча файдаланып эшләмәвен әйтте: “270 сыер бик аз, аларны 400 башка җиткерергә кирәк”, — диде. Ул шулай ук “Арча” ширкәтенең яңа җитәк-чесе белән таныштырды. Камалетдинов Рифкать Рафаэль улы 1973 елда туган, моңа кадәр Балтач районының “Игенче” хуҗалыгында баш инженер булып эшләгән.
Ильяс ФӘТТАХОВ