Атылган йолдыз гомере

Атылган йолдыз гомере
Агымдагы елның август аенда якташыбыз Фәрваз Миңнуллинның тууына 80 яшь тулды. Татар дөньясында тәрҗемәче, тәнкыйтьче, язучы буларак танылган Ишнарат авылы егете әдәбиятыбызга бай мирас туплады һәм иҗат дөньясына дәвамчысын калдырды.
Ноябрь аенда “Казан арты” тарих–этнография музее әдәбият сөючеләрне Фәрваз Миңнуллинны искә алу кичәсенә җыйды.
Фәрваз абый Арча педагогия училищесында районыбызда танылган шагыйрә Наҗия Саттарова, озак еллар Яңа Кишет мәктәбе директоры булып эшләгән Әмир Шәяхмәтов, Дамир Галимов (Аллаһы Тәгалә аның рухын шат кылсын) белән бер курста укыган. Аларның хәтерендә сабакташлары бары якты гамәлләре белән генә истә калган.
“Укыганда ук аның төпле, тырыш икәнлеге күренә иде, — дип сөйли Наҗия Саттарова. — Безнең укыган еллар бик авыр чорларга туры килсә дә, ул Фәрвазның укуга мәхәббәтен сүндермәде. Гомере буе күп яшь язучыларга үсәргә ярдәм иткәндер. Арабыздан иртә китүе күңелне әрнетсә дә, аның эзе әдәбият дөньясында калды һәм рухы арабызда яши. Атылган йолдыз эзе калдырса да, гомере дәвергә тиң”. Наҗия ханымның сабакташына багышлап язган һәм бүгенге кичәдә тамашачы хозурына тәкъдим иткән шигырендә дә үкенеч хисләре чагылды сыман.
Әмир Шәяхмәтовта 1954 елда төркемдәшләре белән төшкән фотосүрәт кадерле ядкәрь булып саклана. Фәрваз Миңнуллин белән аңа училищеның соңгы курсында укыганда бер фатирда яшәү насыйп була. Әмир абыйның тел укытучысы һөнәрен сайлауга да этәргеч бирә сабакташы, хәтта университетта диплом яклаганда оппоненты, ул чакта аспирантура тәмамлаган Фәрваз Миңнуллин була.
Язучының апасының улы Хәниф Әхмәтов янгын частеның Яңа Кенәр бүлекчәсендә эшли. Фәрваз абыйсы аның күңелендә дә бары якты хатирәләр генә калдырган. Үзе студент вакытта еш кунак була Хәниф абый алар йортында. Аның өчен гомергә онытылмаслык вакыйга — армиягә китүдә Фәрваз абыйсының ярдәме. Буе кыска булганлыктан армиягә алынмаган Хәниф ярдәм итүен үтенеп абыйсына бара һәм бер атнадан повестка алып ил чиген сакларга китә.
Ишнаратта туганлык җепләрен саклап торучы язучының туган йорты бар. Кичәгә бу нигезнең учагын сүндермичә, ире Мәликнең туганнарына бар күңел җылысын биреп яшәүче Рәфидә апа да кунакка килгән. “Безгә Фәрваз абый кайткан көннәр бәйрәм була иде, — дип истәлекләре белән уртаклаша ул. – Җәен мин бик иртә торсам да, Фәрваз абый инде миннән дә алда торып, җырлый–җырлый ишегалды себереп йөри, гәрчә аны алдагы көнне генә себергән булсак та. “Сеңлем, ачуланма инде, чиста икәнлеген дә күрәм, әмма шушылай эшләвем миңа бик рәхәт була”, — ди торган иде. Кайчак Фәрваз абый белән кунакка Шәһидә, Гариф Ахуновлар, Рабит Батулла кайта иде”.
Кичәнең кадерле кунаклары – язучының хатыны, шагыйрә Асия Минһаҗева, кызлары Ләйлә һәм шагыйрә Йолдыз Миңнуллиналарның кадерле кешеләре турында истәлекләре күп. Асия ханым ире турында аның яхшы кеше булуын “Әйбәт кеше иде, беркайчан зарланып яшәмәде, хәтта үлем түшәгендә бик авырып ятканда да зарлану сүзләре әйтмәде”, — дигән җөмләгә сыйдырса, Йолдыз әтисенең искиткеч чисталык яратучы, пөхтә, төгәл кеше булуын хәтерли. Әтисе үлгәндә аңа 9 яшь кенә була, әмма “Шул кыска гына вакыт эчендә дә әти мине тормышның күп кагыйдәләренә өйрәтеп калдырган. Әти туры сүзле иде, кешене рәнҗетеп яшәмәгән. Хәтта тәнкыйть мәкаләләрендә дә кешенең хәтерен калдырмаслык итеп фикерен әйтеп бирә алган”, — ди ул.
Менә 20 ел инде Фәрваз Миңнуллин арабызда юк. Әмма исеме, башкарган эшләре аның рухын һәрвакыт искәртеп тора. Тәрҗемә иткән китаплары Джек Лондонның “Мартин Иден”ы, Герберт Уэллсның “Күренмәс кеше” һәм “Галәмнәр сугышы” ничә буын вәкилен чит ил тормышы белән таныштыра, ул төзегән дәреслекләр мәктәпләрдә кулланыла. Носы мәктәбендә аның иҗаты аерым урын биләп тора, “Казан арты” тарих–этнография музеенда барлык китаплары саклана. Бу турыда мәктәп директоры Вәсим Бәдретдинов һәм музей директоры урынбасары Шәфигулла Гарипов җиткерде. Кичә ахырында Йолдызның дусты, шагыйрь Рүзәл Мөхәммәтшин шигырьләрен бүләк итте.
Ишнарат зиратының төрле яктан кояш җылытучы урынында Фәрваз абыйның кабере язучының исән чагында сулап туя алмаган авыл һавасын сулап, күреп туя алмаган гүзәллеген күзәтә сыман...
P.S. Кичәдән соң шагыйрьләр Йолдыз Миңнуллина һәм Рүзәл Мөхәммәтшин “Каурый каләм” әдәби түгәрәге әгъзалары һәм Арчаның 5 нче гимназиясе укучылары белән очрашты.
Розалия ЗИННӘТОВА