Һәр чорның була үз матурлыгы

Һәр чорның була үз матурлыгы
Тормыш дигәнең төрле яктан сыный кешене. Ике сүзнең берендә Аллага шөкер, дисә дә, Фирдәвес апа заманында авырлыгын да, шатлыгын да, кайгы–хәсрәтен дә кичергән. Хәзер туган йорттан читтә үз тормышлары белән яшәгәч тә, ул тугыз баланы аякка бастыруы бик җинел булгандыр, дисезме?
— Мәүлия, Сәүбән, Әсфия, Гүзәлия, Җәүдәт, Рузия, Мәгъфүр, Фаиз, Лилия (Фаизнең игезәге дә бар иде әле, кечкенә чагында вафат булды) — барысының да үз гаиләсе. Хәзер шулай. Аларны урнаштыру, ай-һай, җиңел булмады. Кешеләр алдында ким–хур да итәсе килми бит. Бүген Рузиям — Мирҗәмдә, Гүзәлиям — Казанбашта, Җәүдәт, Фаиз, Әсфиям — авылда, Мәүлиям — Урта Курсада, Лилиям Югары Курсада яши. Үз янымда улым Сәүбән, киленем Тәнзилә. 20 оныгым, 6 оныкчыгым гына бар, — ди Төрнәледә гомер итүче Фирдәвес Шәйхуллина.
Тумышы белән дә шушы авылдан ул. Алты балалы гаиләдә бердәнбер кыз һәм иң өлкәне. Шуңа энеләрен карау аңа эләккән. Әтисе Шәйдулла абый курку белмәс, туры сүзле булса, әнисе Нәсимә апа булдыклылыгы, шат күңеллелеге белән дан казанган.
— Безнең Төрнәле халкы заманында чабата ясап көн күрде, — ди Фирдәвес апа.— Без дә читтә калмадык. Гаиләне туендырырга кирәк бит. Без чабата ясыйбыз, әни шуларны атна саен Казанга илтеп сата. 6 сыйныфны тәмамлаганнан соң фермага киттем, Гайния апа белән сарыклар карадым. Аннан сыерлар саудым. Нинди авыр хезмәт бар, барын да эш-ләдем. Иң дөресе шул. 13–14 яшьлек бала гына бит әле мин ул чакта. Капчык белән онны күтәрергә авыр булгач, әни килеп булыша иде.
1957 елны 18 яше тулып кына киткән кыз, яңа армиядән генә кайткан Фоат исемле егеткә кияүгә чыгып, хәзер яшәгән йортына килен булып төшә.
— Урлап алып китте ул мине. Ике тапкыр сорап килде. Әни мине күршеләргә кертеп, яшереп калдырды. Җибәрәсе килми, мин йортта аның уң кулы, бердәнбер булышчысы бит. Никахка да киләсе түгел иде әле. Колхоз рәисе барып сөйләшкәч кенә риза булган. Бирнәләремне дә соңыннан гына, бераз тынычлангач әзерләп бирде. Кайнанам Миңсылу коры булса да, җайлы кеше иде. Һәркемнең бер акылы була инде. Ияләшкәч, бер–береңнең көеннән торып яшисең. 28 ел кайнана белән тордым. Сүзгә килгән булмады. Хәзер менә үзем 19 ел килен белән яшим. Аллага шөкер, серләребез килешә, — ди Фирдәвес апа килене Тәнзиләгә күрсәтеп.
Фирдәвес апа үзе дә бик тере әле, сөбханалла. Гомердә дә 77 яшьне бирмәссең. Ашарга да әзерли, терлекләр дә караша. Өч сыерлары, икешәр үгезләре, бозаулары гына бар.
— Балалар эшләп торганда, көч–куәт булганда асрыйбыз әле, — ди ул. — Бөтен терәгем шул балаларым инде минем. Ирем вафатына да күп еллар узды. Шунысына сөенәм, балаларым бик игелекле булды, килеп, хәлләремне белеп торалар. Үземнең дә исем китеп тормый, бераз күренми торсалар, яннарына чыгам да китәм. Көчемнән килгәнчә булышырга тырышам. Бик күп йөрим мин. Балалар да сүз әйтми. “Әни, бу атнада кайларга барасың, планыңны төзеп куйдыңмы әле?” — дип шаярталар кайчак. Шул хәрәкәт картаерга ирек бирми дә инде миңа. Күз күреп, аяклар йөргәндә нигә картлыкка бирешеп торырга?
Аз гына буш вакыты булдымы, оекбашлар бәйли. Аларны сатып, гаилә бюджетына үзеннән акча да кертә әле. Күршеләренең хәлен белергә дә өлгерә. Авылдагы ялгыз, тәрбиячесез калган карчыкларны да карарга иренми.
— Бик яхшы кеше ул Фирдәвес апа, бөтен авыл халкы үзен ихтирам итә, — ди күршесе, Үрнәк авыл җирлеге башлыгы урынбасары Фәнис Тимашев.
Әнә шундый искиткеч кеше белән очрашырга туры килде миңа. Аның җитезлегенә, шат күңеллелегенә, өлгерлегенә сокланып карап тордым. Картлык–шатлык түгел, дияргә яратабыз. Юк, һәр чорның үз матурлыгы була икән. Фирдәвес апа кебек тормышның тәмен белеп яшәргә генә кирәк.
Гөлсинә ЗӘКИЕВА