Бигрәк аз булды ул парлы тормыш

Бигрәк аз булды ул парлы тормыш
Маһиҗәләл апа безне баскыч төбенә үк чыгып каршы алды. Адымнарына күз иярмәс җитезлек белән өйгә кереп киткән апага шаккатып карадым: 82 яшь диделәр түгелме соң үзенә? Дөрес әйттеләр микән?
Сөбханалла, күз тимәсен. Тыштан ук челтәрле тәрәзә өлгеләре белән балкып утыручы кечкенә генә йорт эчендә җылылык, нур бөркелә. Диванда яртысы бәйләнгән оекбаш ята. Күзләре күргәндә әле дә балаларына оекбашлар бәйләштергәли икән. Гомере буе хезмәт белән көн күргән тыл ветеранының йөрәге типкәндә эшсез тора аламы соң?!
Әтисе Минҗан абый сугыш башлануга фронтка алына. 6 баласын кочып ирен сугышка озаткан Сәхибҗамал апаның йөрәк әрнүенә балалар елавы да кушыла. “Тау башында әтиләр күздән югалганчы үкереп елаганны хәтерлим”, — дип хәтер сандыгын барлый героем. 9 яшьлек бала күңеле әтисенең кайда киткәнлеген каян аңласын инде, әнисе елагач хәвеф барлыгын сизеп елагандыр, мөгаен.
Ире киткәч, Сәхибҗамал апага тормышның бар авырлыгы өелә. Ат җигеп, Арчага ашлык әзерләү пунктына ашлык ташый башлый ул. Тәвәккәллеге ирләр башкара торган эшләрне берүзе башкарырга көч бирә, капчык белән ашлык төягәндә дә кулалмаш алмый, “Миңа капчык башына тотынып йөрергә кеше кирәкми, үзем күтәрәм”, — ди торган була.
Маһиҗәләл апалар гаиләдә 7 бала үсә. Олы абыйлары укытучы булып эшләгән җиреннән Лениногорск районыннан фронтка алына һәм хәбәрсез югала. Шул улын гомере буе исәндер дип өметләнеп көтә Сәхибҗамал әби.
Тик башка балалары да кыска гомерле була ананың, бүгенге көндә Маһиҗәләле, шөкер, үзенә ошап озын гомер кичерә.
Маһиҗәләл апа да дөньяга 6 бала тудырган. Бүген һәммәсенең үз тормышы, барчасы туган авылларында — Яңасалада төпләнеп калган. Инде оныклары (аларның балалары белән бергә) 19га җыела. Төпчеге Илдар төп нигез янәшәсенә йорт җиткереп чыккан. Килене Әлфирә Маһиҗәләл апаның хәлен вакыты тыгыз булганда тәрәзә аша гына булса да белешеп тора икән. Мөлаем, үзе сыман ачык Әлфирәсе без сөйләшеп утырганда да хәл белергә керде. “Безнең әни бик әйбәт кеше, авылда бер ул! Бусагадан атлап керүчеләрне чәйсез чыгармый”, — дип мактады килен. “И, өемнән кеше өзелгәне дә юк, – дип елмая Маһиҗәләл апа. — Чордашларым хәл белергә дә, сөйләшеп утырырга да килә, бергәләп телевизордан кинолар карыйбыз”. Яшем бара дип тормый, кулдан килгәнне эшләп яши икән.
— Быел көз бәрәңге дә алыштым. Узган ел Әлфирә белән икебез алдык, ул казыды, мин чүпләдем. Инде быел бакчага чыга алмам, дигән идем, Аллаһы Тәгалә ярдәмен бирде, ике казучыга берүзем чүпләдем”, — ди. Заманында амбарда капчык–капчык ашлык күтәргән, басуда борчак чапкан, көрәк белән казып бүлеп бирелгән өчәр гектар бәрәңге алган кеше бит ул!
Сугыш елларында күргән нужа ачысы күңелдән һич җуелмый.
— Әтинең хәбәрсез югалуы турындагы хәбәрне алганнан соң әни ишегалдына чыга да, җырлый иде. Йөрәк януларын шулай баскандыр инде.
1949 елда ат караучы кызны Лаешка урман кисәргә җибәрәләр. Өстә иске телогрейка, иске шәльяулык, аякта чабата, ашарга ике кызга 200 граммлы бер маргарин бирәләр, шуны ике атнага җиткерергә кирәк... Лаешка өч тапкыр кисәргә бара ул урманны. “Кышның зәмһәрир салкыннарында урманда ашарга бер сынык ипи бирәләр. Ул ипи төш вакыты җиткәндә шыкырдап каткан була, учак ялкыннары өстендә җебетеп ашый идек”, ди — Маһиҗәләл Рәхмиева. Бүгенге мул тормышның нигъмәтләренә шөкер кылып бетерә алмый ул. Аллаһы Тәгалә аның яшьлегендә күргән газапларына бүләк итеп бүгенге рәхәт тормышта озын гомер кичерү бәхете биргән. Туганнары арасында берүзе генә калса да, аларның балалары да Маһиҗәләл апаларын якын күреп яши. Олы йөрәкле Маһиҗәләл-не тормыш дәверендә сынау алдына да куя. Сеңлесе вафат булгач, аның балаларын үстереп аякка бастыралар. “Габделганием әйбәт булды, авырсынмады, кыек сүз әйтмәде ул балаларга”, — дип күз яшьләрен сөртеп ала. Шушы мизгелдә аның күңелен 49 ел тигез гомер иткән ирен сагыну хисе өтеп алды: “Бигрәк аз булды ул парлы тормыш”.
Бәхетле гомер кичергәннәр генә әнә шулай бер–берсен сагынып яшидер. Бәхетле тормышның гына сагынып сөйләрлек мизгелләре күп була...
Розалия ЗИННӘТОВА