Йөздән нур, күңелдән иман китмәсен

Йөздән нур, күңелдән иман китмәсен
1945 елда Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнгән Зәкия Мамашева турында кызыксынуым мине Орнашбашта гомер итүче улы, авылның хөрмәтле кешесе, Орнашбаш мәчете имамы Мөнир Касыймов белән очраштырган иде.
Шунда ул үзенең авыл тарихы белән ныклап кызыксынуы, китап бастырырга планлаштыруы, бик күп материаллар туплавы турында сөйләде, кулъязмаларын күрсәтте. Аллаһы Тәгаләнең амин, дигән сәгатенә туры килгән, күрәсең, аның хыялы тормышка ашкан. Узган шимбәдә Мөнир Касыймовның “Туган авылым минем Орнашбашым” дигән китабын тәкъдир итү кичәсе булды.
Яныннан узган саен кечерәк кенә, җимерелергә торган авыл клубына күз төшми, монда ничек чаралар үткәрәләр икән, дигән уй башка килми калмый иде. Шушы көнне халык белән шыгрым тулы клуб залын күреп, бермәл аптырап калдым. Керер алдыннан икенче бер бүлмәдә 500 сумга авыл турындагы китапны чират торып сатып алуларыннан тагын күзләрем маңгайга менде. Орнашбашлыларның шундый активлыгына, авыллары тормышына битараф булмауларына, аның язмышы өчен янып–көеп яшәүләренә сокландым.
Тәкъдир итү кичәсе дә искиткеч матур чыкты. Читтән ярдәмсез, үз көчләре, үз үзешчәннәре белән шундый гади, эчкерсез, йөрәккә якын кичә оештырганнар. Аның үзәгендә автор–төзүче Мөнир Касыймов булды.
— Авылдашлардан нинди басуда көтү көткәннәре, нинди елгада печән чапканнары, нинди чишмәдән су алулары белән кызыксына идем. Юк, белмиләр. Әһә, үзем белгәннәрне барлап, авылдашларга җиткерергә, киләчәк буынга истәлек итеп калдырырга кирәк икән, дигән карарга килдем, — ди Мөнир ага. — Нинди бай бит аның тарихы. Нинди данлыклы кешеләре. Архивлардан эзләнә, галимнәр хезмәтләре белән кызыксына, китаплардан карый башлагач, безнең Орнашбаш авылы 570 ел элек үк, Казан ханлыгы чорына кадәр дә булган икән бит, дигән фикергә килдем. Аның кешеләре бөтен Россия буйлап таралган. Магнитогорск, Әзербәйҗан, Казахстан, Донбасс һәм башка төбәкләрдә, хәтта Сахалинда да яшәгәннәр, Кытайга кадәр барып җиткәннәр. Корбангали Фәриди шунда барып белем алган. Ике гаилә (сәүдәгәрләр) Япониядә яшәгән. Революция вакытын, колхозлашу, репрессия, сугыш чорын, сугыштан соңгы елларын орнашбашлылар ничек кичергән — барысын да фактлар белән раслап, язмаларын тупладым. Яшьләребез, үсеп килүче галимнәр, шуны китап итеп бастырабыз, диделәр. Һәм сүзләрендә тордылар. Матди яктан ярдәм итүчеләр дә табылды. “Яхшылык эшлә дә, суга сал”, — дигән хәдис бар. Яхшылык эшләдем, дип кычкырып йөрмиләр. Булышлык күрсәткән югары урыннарда эшләүче яшьләребезгә олы рәхмәтемне белдерәм. Бу тарихның әле дәвамы да булачак.
Авыл аксакалы фикеренә кушылып, мин дә аларның исемнәренә тукталмаска булдым. Бу рәхмәтнең кемгә юлланганын алар үзләре белә. Әмма шуны әйтә алам, авыл яшьләре гамәлләре белән сокландырып кына калмады, гаҗәпләндерде дә. Аларның күрсәтер эшләре, мактанырлык урыннары бар. Әллә нинди идеяләр белән янып, гөрләп яшиләр икән бит шушы кечкенә генә авылда.
— Бу китапның авторы әхлак, иман юлында тәрбия бирүче, хөрмәтле кеше. Игелекле хезмәтегез алдында баш иям. Залны тутырып халык килгән икән, димәк, берәү дә авылның үткәне, бүгенгесе, киләчәгенә битараф түгел. Бу олы тарихлы Орнашбаш авылы гына түгел, ә бай тарихлы китап бәйрәме дә булды, — диде район башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары Илнур Котдусов, Мөнир агага район башкарма комитеты җитәкчесенең Рәхмәтен җиткереп һәм рәхмәт хатын тапшырып.
Аның 2016 елда Орнашбашта клуб төзеләчәге турындагы яхшы хәбәре яшьләрне тагын да дәртләндереп җибәрде.
— Без бүген бик матур вакыйга турында сүз алып барабыз. Өлкәннәрнең дә, яшьләрнең дә кулларына тотып укырлык китаплары булуын мин шулай дип зурлар идем, — диде китап бастыруда башлап йөрүчеләрнең берсе филология фәннәре кандидаты, Г.Ибраһимов исемендәге тел, әдәбият һәм сәнгать институтының гомуми эшләр буенча директор урынбасары Рәдис Хәкимов.
— Авылыбыз йөзенә бервакытта да кызыллык китермәбез, — дип өстәде авыл яшьләре исеменнән район газетасында да басылып чыккан күп мәкаләләр авторы Ленар Вәлиев.
Соңыннан “Татар моңы” яшь башкаручылар бәйгесе җиңүчеләренең зур концерты булды. Бу да яшьләрнең авылдашларына бүләге иде.
Гөлсинә ЗӘКИЕВА