Әфганчыларга —ташламалар

Әфганчыларга —ташламалар
Без бу сорауга җавап алу максатыннан җаваплы оешмалар җитәкчеләре, белгечләре белән сөйләштек.
Районның “Сугышчан туганлык” җәмәгать оешмасы җитәкчесе Сергей Баһаветдинов:
— Районда Әфганстан сугышында 143 егет катнашты. Шуның 34е арабызда юк инде. Әфганчыларны торак, сәламәтлеге какшап инвалидлыкка чыгу, сәламәтлеге буенча тиешле шифаханәләрдә дәвалану, ташламалы протезлар алу мәсьәләләре кызыксындыра.
Арча һәм Әтнә районнары буенча Пенсия фонды ида-рәсе җитәкчесе урынбасары Гөлназ Ибәтуллина:
— 108 әфганчының 29ы пенсионер. Шуларның 3се яшь буенча пенсиягә чыгучылар, 26сы инвалид. Ветераннарга социаль хезмәтләр җыелмасы (бушлай дарулар, юл һәм шифаханә) каралган. Аларга хөкүмәт тарафыннан барысы 2337 сум 13 тиен ай саен бирелә торган түләүләр билгеләнгән. Әгәр дә әфганчы социаль хезмәтләр җыелмасыннан файдалана икән (алар 6 гына), ул вакытта аңа билгеләнгән акча (881 сум 63 тиен) чигерелеп, ай саен 1455 сум 50 тиен бирелә.
Район социаль яклау бүлеге каршындагы социаль түләүләр үзәге мөдире Лилия Җәләлиева:
— Хәрби хезмәт үткәндә имгәнеп, яраланып, контузия алып, инвалидлыкка чыкканнарга 2012 елның 1 гыйнварыннан компенсация бирелә башлады. Бу шулай ук Әфганстан сугышында катнашучыларга да кагыла. Районда бу компенса-цияне 3 әфганчы ала. Вафат булган инвалидның хатыны яки тумыштан инвалид баласы (18 яшькә кадәр) компенсацияне (50 процент) алырга хокуклы. Хатыны 50 яшь тулса гына яки инвалид булса гына әлеге компенсацияне (50 процент) ала ала. Әгәр дә солдат армиядә үлә икән, ул вакытта компенсациянең 50 проценты әнисенә рәсмиләштерелә. Бүген өч солдат әнисе (икәү) һәм әтисе компенсация ала. Iнче төркем-дәге инвалидлар 16361 сум 47 тиен компенсация ала. IIнче төркемдәгеләр — 8180 сум 73 тиен, III төркем инвалидлар 3272 сум 29 тиен ала.
Район социаль яклау бүлеге белгече Рузия Талипова:
— Социаль хезмәтләр җыелмасыннан (бушлай дару, юл, шифаханә) файдаланучы әфганчылар 2015 елда “Санта”, “Крутушка”, “Волга”, “Дельфин”, “Ливадия”, “Лучезарный” (Норлат), “Вита” (Бөгелмә), “Жемчужина”, “Радуга” (Яр Чаллы) шифаханә–курорт учреждениеләрендә ял итә ала. Бүген 4 кеше чиратта тора. Юллама ике елга бер тапкыр бирелә. Әфганчылар нигездә социаль хезмәтләр җыелмасының акчасын алу ягында. Дәүләт контрактына кермәгән шифаханәләргә, мәсәлән, “Бәкер”, сугыш хәрәкәтләрендә катнашучылар үз акчаларына баралар.
Шулай ук сугыш хәрәкәтләрендә катнашучылар протез–ортопедия әйберләре (теш протезлары керми) белән тәэмин ителәләр. 2012 елның июненнән бер кеше протез–ортопедия әйберен даими рәвештә алып килә. Протез–ортопедия әйберләрен алу буенча проблема юк.
Район үзәк хастаханәсе поликлиникасы мөдире Лилия Фәйзрахманова:
— Бездә әфганчылар үз участок табибларында исәптә тора. Аларга ел саен медицина тикшерүе үтү каралган. Әфганстанда хәрби хезмәт үтүчеләр Казанда МЧС тернәкләндерү үзәгендә сәламәтлекләрен ныгытып кайта алалар. Узган ел 10 кеше тернәкләндерү үзәгендә булды. Шулай ук Казанда хәрби ветераннар өчен госпиталь бар. Бу учреждениеләргә бару өчен участок табибларына мөрәҗәгать итәргә кирәк. Ел дәверендә һәркемнең соравы канәгатьләндереләчәк.
Район башкарма комитетының инфраструктура үсеш бүлеге җитәкчесе урынбасары Сания Гатауллина:
— Әфганстан сугышы хәрәкәтләрендә катнашучыларга торак шартларын яхшырту максатыннан субсидия бирелә. Бу турыда 1995 елда чыккан Россия Федерациясенең “Ветераннар турында”гы Законында язылган. Әмма бүген бер тапкыр бирелә торган субсидияне 2005 елның 1 гыйнварына кадәр фатирга исәпкә басучылар гына алырга хокуклы. 2005 елның 1 гыйнварына кадәр сугыш хәрәкәтләрендә катнашкан 23 ир–егет исәптә тора, шуның 6сы Әфганстанда хезмәт итүчеләр. 2005 елның 1 гыйнварыннан фатирга исәпкә басучылар 121 кеше, шуның 34е Әфганстанда хезмәт иткән ир–егетләр. Районда сугыш хәрәкәтләрендә катнашкан 5 ир–егет фатирга субсидия алды, шуларның 4се Әфганстанда хезмәт итү-челәр. Фатирга субсидия алу өчен төп шарт булып торак шартларын яхшыртуга мохтаҗлык тора. Ул закон белән билгеләнә. Бүген фатирга субсидия 588978 сум тәшкил итә. Торак шартларын яхшырту өчен һәркем яшәү урыны буенча исәпкә баса ала.
“ТР Президенты каршындагы дәүләт торак фонды” Арча төбәкара вәкиллеге җитәкчесе Ленар Закиров:
— Социаль ипотекага фатирны Әфганстанда хәрби хезмәт үтүчеләр дә ала ала. Фатир сертификатына ия булганнар гына бу программада катнашырга хокуклылар. Районда бер әфганчы социаль ипотекага фатир алды.
Өлкән дәүләт салым инспекторы Лилия Рамазанова:
— Әфганстан сугыш хәрә-кәтләрендә катнашучылар милек (йорт, каралты–кура һ.б.) салымыннан тулысынча азат ителәләр.
Румия НАДРШИНА