Утны ничек аз сарыф итәргә

Утны ничек аз сарыф итәргә
Әле кайчан гына күп фатирлы йортларда яшәүчеләр ТМШ җыелышларында подъездда янган лампочкалар өчен түләү күп чыга, дип шаулашалар иде. Хәзер кышын кар, җәен су мәсьәләсе турында күбрәк сөйләшенә.
Подъездда янган гади лампочка утны күп ашый алмый. Түләүләр ни өчен күп чыга? Ай саен 400–500 сум бит ул! Халык шуны аңлый алмый гаҗиз була иде. Югалган электр энергиясен безнең өскә аударалар, бездән түләттерәләр, дип борчылды алар.
— Районда бу мәсьәлә хәл ителде диярлек, — ди “Идарәче компания” ширкәте җитәкчесе Фәрит Зәйнуллин. — Подъездларда гади лампочкалар светодиодлы яктырткычларга алмаштырылды. Йортларны ныклап төзекләндерү вакытында тузган электр чыбыклары, җиһазлары яңартылды. Бу эшләр электр энергиясен югалтуны күпкә киметте. Ай ахырында безнең хезмәткәрләр фатирлардагы электр энергиясе исәп-ләгечләрендәге күрсәткечләрне язып ала. Элек күп фатирлы йортларда файдаланган электр энергиясенә вакытында түләмәүчеләр өлеше башкаларга да бүленә иде. Хәзер исәп-ләгечләрдәге күрсәткеч-ләрне айныкын–айга алганлыктан андый нәрсә бетте.
“Энергосервис” ширкәте белгечләре дә гел эзләнүдә. Алар күп фатирлы йортларда уртак файдалану урыннарында гади лампочкаларны светодиодлы яктырткычларга алмаштырдылар. Хәтта бер йортта кояш энергиясеннән дә файдаланып карадылар. Җәйге чорда ул үзен аклады. Кызганыч, кышын бу тәжрибә барып чыкмады. Бүген алар светодиодлы яктырткычларга хәрәкәт буенча яна–сүнә торган датчиклар куялар. Башта цехта датчиклы светодиодлы яктырткычларны җыялар, аннан йортларга куялар.
— Районда “Күп фатирлы йортлардагы уртак файдалану урыннарын яктыртуга тотылган электр энергиясе чыгымнарын киметү” программасы нигезендә эшлибез, — дип сөйли “Энергосервис” ширкәте баш инженеры Фәрит Гайнуллин. — 140 күп фатирлы йортның подъездына 1600гә якын светодиодлы яктырткыч куйдык. 14 ватлы яктырткычларны үзебез җыябыз, үзебез куябыз. Гади лампочкаларга караганда алар электр энергиясен 9–10 тапкырга азрак сарыф итәләр. Хәрәкәт датчиклары белән көйләгәч, бу яктырткычлар тагын да экономиялерәк эшләячәк. Без аларны үзебез төзегән йортларга урнаштыра башладык.
Цехта Рәдиф Исмәгыйлев белән Рамил Заһидуллин датчиклы светодиодлы яктырткычлар җыялар.
— Һөнәрем буенча электрчы, — дип сөйли Рәдиф Исмәгыйлев. — Эшне белгәч, яктырткычларны җыю кыен түгел.
Рамилгә 28 яшь. Армиядә ике ел хезмәт иткән. Техникум тәмамлаган. Эшнең җаен белеп башкара.
Арчаның көнбатыш өлешендә үзләре төзегән йортларга датчиклы светодиодлы яктырткычларны Җәлил Газизов белән Илназ Шәмсетдинов урнаштыра. Эшне әле башладык кына, диләр.
Электән төзелгән Банк урамы 22 “А” йортында яшәүче М. Шәйхетдинова белән сөйләшәм.
— Подъезд уты өчен күп чыккан вакытлар бар иде, — диде ул. — Йортны ныклап төзекләндергәндә ут чыбыкларын да яңарттылар, фатирлардагы электр энергиясе исәпләгечләрен подъездга чыгардылар, бу йортта мин җаваплы булып торам, ай саен 26сында исәпләү приборларындагы күрсәткечләрне язып алам. Подъездга светодиодлы яктырткычлар куйдылар. Менә без хәзер подъезд уты өчен 5–6 сум, 10 сум түлибез.
Районда күп фатирлы йорт-ларда электр энергиясен аз сарыф итү максатыннан билгеле бер юнәлештә эш алып барыла. Әмма электр энергиясен файдалану технологиясенең нечкәлекләре бик күп, шуңа күрә аны экономияләү юллары да төрле.
Румия НАДРШИНА