Бәрәкәтле яшәргә өйрәнәбез

Бәрәкәтле яшәргә өйрәнәбез
23 мартта “Кырлай” ширкәтендә үткәрелгән республика семинарының темасы “Энергиягә баетылган һәм югары протеинлы азыклар — терлекләрне тулы кыйммәтле ашатуның нигезе” дип атала иде. Анда республика авыл хуҗалыгы һәм азык–төлек министрының өч урынбасары катнашуы әлеге мәсьәләгә зур игътибар бирелүе турында сөйли.
— Семинарның “Кырлай” ширкәтендә узуы юкка гына түгел, — диде министр урынбасары Нәҗип Хаҗипов үзенең кереш сүзендә. — Әлеге хуҗалыкта өйрәнерлек нәрсәләр күп.
Киңәшмәдә катнашучыларны район башкарма комитеты җитәкчесе Илшат Нуриев тәбрикләде. Ул Арча районының үткәне, бүгенгесе, киләчәккә планнар белән таныш- тырды.
Министр урынбасары Нәҗип Хаҗипов үзенең чыгышында республиканың сөт җитештерү буенча Россия төбәкләре арасында әлегә шактый калышуын әйтте. 2014 елда республикада бер сыердан уртача 4853 килограмм сөт савылган булса, Ленинград өлкәсендә ул — 7820, Киров өлкәсендә — 6549 килограмм. Ленинград өлкәсенең нәсел хуҗалыкларында уртача савым 11 мең килограммнан артык.
“Агро–Сервис” ширкәте җитәкчесе Габделхәй Кәримов терлек азыгы җитештерү, терлекләрнең рационын баету буенча нәрсәләр эшләнүе турында сөйләде.
— 2 меңәр гектарда кукуруз, рапс игәбез, — диде ул. — Кукурузны орлыкка да үстерәбез. Рапстан май алабыз, аның түбе малларга ашатуга тотыла, маен тракторларга ягулык итеп тә файдаланабыз. Бәрәңге — безнең коткаручыбыз. Узган ел 600 гектарда иккән идек, быел бер мең гектарда планлаштырабыз.
Ширкәттә шепкән дигән майлы культура игәләр. Үзкыйммәте бик түбән, авырулары, корткычлары да юк, түбе терлекләр рационында менә дигән өстәмә. Шепкән маен шулай ук дизель ягулыгы итеп тә файдаланып була.
Авыл хуҗалыгы фәннәре докторы Шамил Шакиров әйтүенчә, бездә азыкларның сыйфаты тикшерелми диярлек. Алар икенче һәм өченче класс таләпләренә генә туры килә. Бу инде азыкның 30 проценты терлек организмында эшкәртелми, әрәм була дигән сүз.
Татарстан Республикасы авыл хуҗалыгы һәм азык–төлек министры урынбасары Илдус Габдрахманов: “Без терлекнең корсагын тутырырга өйрәндек. Хәзер сыйфатлы азык әзерләргә өйрәнәсебез бар,” — диде. Саламнан әлләни файда алып булмый. Кукуруз, күпьеллык үлән, рапс, шепкән — менә шуларга игътибар бирелергә тиеш. Кукуруз — азыкның нигезен тәшкил итә. Бер сыерга — 0,5 гектар бөртек кукурузы! Һәр хуҗалыкка куелган таләп бу.
Әмма монда нечкә урын бар — кукурузның орлыгын читтән кайтарырга туры килә, бездә суктырганы фуражга гына ярый.
— Ышанычлы урыннардан гына алыгыз, — диде И.Габдрахманов. — 200 гектар кукуруз чәчеп, аның уңышы булмый икән — бу терлекчелекне харап итү дигән сүз.
Бу уңайдан тагын “Кырлай” ширкәтен мисал итеп китерәсе килә. Биредә терлек азыгының составы болай да бай инде. Габделхәй Кәримов әйтүенчә, быел азык борчагы чәчәргә җыеналар. Ике метр ярым озынлыкка кадәр үсә, сенаж өчен менә дигән катнашма, борчак — аксым чыганагы ул.
Семинарда катнашучылар ширкәтнең Иске Иябаш бригадасында терлек азыгын баету технологиясен, башка яңалыкларны карадылар. Билгеле инде, рапс маен ягулык итеп файдалану аеруча кызыксыну уятты. Тракторларны кабызып, эшләтеп күрсәттеләр, механизаторлар белән сөйләштеләр. Хикмәт бит әле кабыну, эшләүдә генә түгел — шепкән маеның литры 5 сум 80 тиен, рапсныкы 8 сумнан кимрәк. Ә дизель ягулыгы бүген 30 сумнан артык.
Ильяс ФӘТТАХОВ