Базар кайда – без шунда

Базар кайда – без шунда
Баулыда базарда бәрәңге сатарга чыккан 82 яшьлек бер пенсионерның ике арада килеп чыккан низагтан контролер чиләкләрен тибеп очырган. Карт, бу хурлыкны күтәрә алмыйча, икенче көнне вафат булган. Әлеге вакыйгадан соң Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов Зәйнулла абый туганнарының кайгысын уртаклашты һәм гаеплеләр җәзаны алырга тиеш, диде. Арчада сөт, эремчек һәм башка үз әйберләрен сатучыларның хәлләрен белештек.
Иң элек урамдагы яңа базарга кердем. Ишек төбендә вак-төяк сатучы әбиләр күренмәде, моңарчы алар очраштыргалый иде. Эчтә ике өлкән яшьтәге апа һәм бер яшьрәк хатын үсентеләр сата. Помидор үсентеләре сатучы Диләрә ханым көндәшенә күрсәтеп:
– Бу хатынны күрче, янына бастырмады. Янәсе, аңа сатарга комачаулыйм. Базар эчендә саткан өчен аренда акчасы сораучы юк үзе. Моңарчы “Эссен” кибете янында идем. Кодагый: “Усал бул, кабып йотарлар”, – дип киңәш итте. Бирешә торганнардан түгел лә мин!
Бу сатучылар арасындагы үзара көндәшлек, базар.
Элекке “Алсу” кибете янында вак-төяк сатучы бер апа тимер рәшәткә янына елышкан. Сөйләшеп киттек.
– Дүрт әбигә урын тапмыйлар, – ди хәтере калып 73 яшьлек Әминә апа. – Әнә, “Эссен” кибете янына барыгыз, диләр. Анда бер көн утырдым, сату булмагач, монда килдем. Элек урам базары эчендә сату иттек без. Акча сораучы булмады. Урам базары эчендәме, янындамы булырга тиеш инде без. 6 мең сум пенсия алам. Вак-төяк-не сатудан ипи-тозлык булса да керә – ярап тора...
Нурания апа белән Мөкәррәмә апа элеккеге сөт сату урынында иделәр.
– Безнең будканы “Эссен” кибете янына кояш күзенә күчереп куйдылар, – дип күңелләре әрнеп сөйләде алар. – Анда сөт әчи. Монда күләгәдә әйбәт иде.
Вак-төяк сатучы дүрт әбинең берсе – Наилә апа “Эссен” кибете янында сату итә. Тик утырмыйм, дип оекбаш бәйли иде.
– Базар кайда – без шунда булырга тиеш, – диде Наилә апа. Күңеле йомшап, үзенең сугыш чоры баласы икәнне, әтисе сугышта үлеп калганын да сөйләп алды. Яшелчә, чәчәк үсентеләре сатучылар да “Эссен” кибете янындагы мәйданга тезелешеп утырган.
Сөт сатучылар павильоны да шунда. Иртәнге як булса да, сөт сатучы апа-әбиләр күренмәде. Ашытбаштан Рәис Шәкүров:
– Ни хәл инде бу? – дип, кызып китте. – Менә минем 4 сыер бар. Үз продукциясен җитештергән авыл кешесенә рәт юк. Элекке урында уңайлы иде. Матур итеп павильонын гына ясап куярга кирәк иде. Пенсия фондына килүчеләр, поликлиникага, хастаханәгә баручылар, эшкә йөрүчеләр сөт, каймакны сатып ала иделәр. Хәзер без бөтенләй читтә. Сату юк.
Өчиледән Тәкъмилә ханым да павильонга кайтып керде. Кемгәдер сөт илтеп килүе икән.
– Бер ялгыз башым өч сыер тотам, – дип сөйләде ул. – Юлда машина туктатып, сөтләремне асып Арчага киләм, менә хәзер сату да юк, киредән асып кайтып китәргә кирәк.
Арча шәһәре башкарма комитеты җитәкчесе Рафил Исмәгыйлев:
– Шәһәрдә тәртип булырга тиеш, – диде. – Теләсә кайда әбиләрнең симәнке сатып утыруы матур күренеш түгел һәм бу хәтәр дә. Аларга “Эссен” кибете янында сатарга рөхсәт ителде. Сөт сату павильоны да үзәктән шунда күчерелде. Баштарак кыен булса да, халык ияләнәчәк.
Казан базарларында үзе җитештергән әйберләр белән сату итүче пенсионерлар өчен бушлай махсус шартлар тудырылачак. Безгә дә калышмаска иде. Баулыдагы вакыйгадан соң Президент Рөстәм Миңнеханов район, шәһәр округ- лары башлыкларына, республика министрлыклары һәм ведомстволары, дәүләт власте федераль органнары җитәкчеләренә өлкәннәр белән эшләүне аерым контрольгә алырга кушты.
Румия Надршина