Батыр йөрәклеләрнең берсе

Батыр йөрәклеләрнең берсе
Әлеге язма — Бөек Ватан сугышында һавада дошманга каршы батырларча көрәшкән тагын бер якташыбыз турында.
Габделнур Хәбибрахманов 1919 елда Мәмсә авылында туган. Гаиләдә беренче бала. Аннан соң сеңелләре Тәнзилә, Тәэмилә дөньяга килә. Авылда бик хөрмәтле гаилә була алар. Тик бәхетле көннәр әниләре үлү белән өзелә. Иң кечкенәләренә 3 кенә яшь. Нури абый өч ятимне җылы кочагына сыендырырлык, ана назы бирерлек Камилә исемле кызны очрата. Аның белән бергә кайгы, сагыш бас-кан өйгә җылылык килә. Озак- ламый Кәримә сеңелләре туа.
1933 елда бу гаилә Кызыл Йолдыз (хәзерге Мамадыш) районының яңа төзелгән “Берсут” совхозына күчеп китә. Җәнлекләр асраучы совхозда куян, көмеш–кара төлкеләр үрчетәләр. Нури абый фермада эшли башлый, әниләре кырчылык бригадасына билгеләнә. Габделнур, олы бала буларак, сеңелләрен карый, җидееллык мәктәп тәмамлый, Чистай авыл хуҗалыгы техникумына укырга керә, ДОСААФ мәктәбендә шөгыльләнә.
Бу гаиләгә тагын кайгы килә, әтиләре авыл буасында батып үлә. Япь–яшь Камилә дүрт ятим белән тол кала, өчесе — үги. Ләкин бу балалар, әниләре исән вакытта ятимлек ачысын сизмиләр. Камилә аларның барысын да бердәй күрә, тырышып аякка бастыра. Балаларны олы тормыш юлына озатып, аларның көйле тормыш коруларына сөенеп 1969 елда вафат була.
Габделнурны 1940 елда армиягә алалар. Кече авиация белгечләре әзерләүче мәктәптә укып, һава укчысы белгечлеге ала. Сугышның беренче көннәреннән хәрәкәттәге Кызыл Армия сафында. Еракка оча торган бомбардировщикта һава укчысы булып сугышчан очышларда катнаша, фашист гаскәрләрен бомбага тоталар. Курск, Орел, Ржев һәм башка районнарда тимер юл эшелоннарын, техниканы, саклану урыннарын утка тоталар. Дон елгасы кичүләрендә һәм Сталинград шәһәрендәге бәрелешләрдә катнаша. Брянск өлкәсенә, Белоруссия, Украина территорияләренә йөк һәм парашютчылар төшерү буенча дистәләгән очыш- лары бар. Партизан отрядлары аэродромнарына төшеп утыру кебек хәтәр операцияләрдә катнаша. Партизаннарга корал, сугыш–кирәк яраклары, шартлаткычлар, кием–салым, азык–төлек, медикаментлар алып баралар, кире кайтканда яралыларны, балалар, хатын–кызларны алалар.
Гаиләләрендә Габделнурның 1943 елның 26 августында язган хаты саклана. “Кадерле әнием!” — дип башлый ул аны. Сеңелләренә, барлык күршеләренә сәлам әйтеп чык- каннан соң: “Мин сезгә 500 сум акча җибәргән идем. Шәт алгансыздыр. Тагын әле мине “За оборону Сталинграда” медале белән бүләкләделәр”, — дип яза.
Бу хат аның соңгы очышы алдыннан җибәрелгән соңгы хәбәре була. 1943 елның 7 октябренә каршы төндә самолет әйләнеп кайтмый. Габделнур Хәбибрахманов һәм аның иптәшләре дошман ягындагы тимер юлны бомбага тотканда һәлак булалар. Әмма зарарланган самолет үзебезнең якка чыккач, егылып төшә. Командир В.Григорьевны, борт–механик Д.Павлышевны, һава укчысы Г.Хәбибрахмановны ефәк парашют кисәкләренә төреп урман аланы читендәге нарат төбенә күмәләр, агач кайрысына аларның исемнәрен язалар. 1967 елның 9 маенда батырларның калдыкларын Могилев өлкәсенең Быхов районы Гадылово бистәсендәге туганнар каберлегенә күчерәләр.
Күптән түгел Ташкичү мәктәбендә батыр якташлары истәлегенә багышланган кичә булды. Балалар Габделнур абыйларының тормыш, сугышчан юллары турында сөйләгәннәрне зур кызыксыну белән тыңлап утырдылар. Чөнки моңа кадәр аның турында “Хәтер” китабында “Мәмсә авылында туган” дигән мәгълүмат кына билгеле иде.
Мәмсә авылыннан сугышка 221 кеше киткән, шуларның 116сы әйләнеп кайтмаган.
Кичәдә Арча педагогика көллиятенең “Прометей” клубы җитәкчесе Илһам Низаметдинов, мәгариф идарәсеннән Миләүшә Шакирова чыгыш ясады. Балаларның үз чыгышлары да эчтәлекле булды.
Ильяс Фәттахов