УТ ЖӘЛЛӘП ТОРМАС

УТ ЖӘЛЛӘП ТОРМАС
Беркөн авылга кайтып барганда, юл кырыендагы каен полосасының яртысы юклыгына исем китте. Ничек шул арада кисеп өлгергәннәр, кичә генә бар иде бит, дип аптырадым. Баксаң, Арча урман хуҗалыгы юл буйларындагы корыган агачларны шулай кисеп, янгын чыгу куркынычын кисәтә икән.
Бу хакта “Арчалес” дәүләт бюджет учреждениесенең урман хуҗалыгы бүлеге җитәкчесе Әнәс Закиров белән сөйләшкәч белдек. “Урман кырыйларында, юл читендәге агачларны кисү эше бара. Барлыгы 50 чакрым корыган агачлар киселде инде. Шушы көннәрдә генә Арча–Балтач юлы янындагы 19 чакрымдагы шундый агачлар юкка чыгарылды”, — дип аңлатты ул.
Һава температурасы 25 градустан арттымы, кызулык түзеп булмаслыкка әйләнә. Мондый көннәр атна–ун көннән дә артыкка китсә, күзгә күренеп җир, үләннәр корый башлый, янгын чыгу куркынычы да арта. Урман хуҗалыгында эшләүчеләр дә катгый режимлы эш вакытына күчә андый көннәрдә.
— Әлегә көннәр кызу тормаганга, урманга керү тыелмаган, — ди Әнәс Закиров. — Җиләккә, гөмбәгә йөрүчеләргә ирек. Ә бәйрәм итәргә, шашлыклар пешерергә теләүчеләр өчен урман кырыйларында махсус беседкалар ясалган. Анда учак ягу, чәй кайнату өчен урын бар. Ләкин бик эссе һава торышында андый урыннарда да учак ягу тыела. Урманнарда яздан янгын куркынычсызлыгы буенча чаралар үткәрелә башлый. Арча районында урман кырыйларына 80 чак- рымнан артык җиргә минерализацияләгән полоса (сукалау) ясадык. Җәй, чирәм үскәч, тагын бер йөреп чыктык. Урманнарда янгыннарны кисәтү, профилактик чаралар үткәрү, янгыннарны сүндерү өлкәсендә үзара ярдәмләшү турындагы килешү нигезендә, агымдагы елның 15 апреленнән 31 октябренә кадәр “Арча урман хуҗалыгы” һәм “Арчалес” оешмалары эчке эшләр органы хезмәткәрләре белән берлектә урманнарга, урман фондына кермәгән агачлыкларга патруль белән чыгу оештырыла. Ә кызу көннәрдә тәүлек буе дежур тору каралган. Җитәкче әйтүенчә, соңгы елларда Арча урман хуҗалыгы территориясендәге урманнарда янгын чыгу очраклары күзәтелмәгән. Шөкер, диясе генә кала. Ә янгын очраклары була калса, хуҗалыкның янгын сүндерүгә көйләнгән “ЗИЛ–131” һәм 12 тонна су сыйдырышлы “КамАЗ” машиналары һәрвакыт әзер. “КамАЗ” хәтта район янгын сүндерүчеләренә дә ярдәмгә килә, тирә–якта янгын чыккан чакларда ул да булыша.
Янгын куркынычсызлыгы таләпләре нигезендә, янгын чыгу куркынычы булган чорда урманнарда түбәндәге кагыйдәләрне үтәү шарт:
Ылыслы, яшь агачлар янында, ягъни посадкаларда, киселгәннән калган калдыклар һәм чүп–чардан арындырылмаган участокларда учак якмаска; урманда янып торган шырпы, тәмәке төпчекләре ташламаска; урман–болыннарда һәм кырларда коры үләнне яндырмаска; авыл хуҗалыгы җирләрендә камылларга һәм саламнарга ут төртмәскә; агач әзерләгәндә калдыкларны һәм чүпне яндырмаска; урманнарны көнкүреш калдыклары белән чүпләмәскә; урманнарга чүп һәм төзелеш калдыкларын түкмәскә.

Урманда янгыннарны кисәтү буенча төп акт — РФ урманнарында янгын куркынычсызлыгы кагыйдәләре. Әлеге кагыйдәләрне бозучылар РФ кануннары нигезендә административ һәм җинаять җаваплылыгына тартыла. Гражданнарга 1,5 меңнән алып 2,5 мең сумга кадәр, вазифаи затларга 5 меңнән алып 10 мең сумга кадәр, юридик затларга 30 меңнән алып 100 мең сумга кадәр административ штраф салына.

— Урманнарны саклау бары тик үзебездән, халыктан тора. Кагыйдәләрне үтәп, ваемсызланмыйча, саклык чараларын күрсәк, һәрберебез тыныч күңел белән яшәр иде, — ди Әнәс Закиров.
Розалия Сафина