«ТатНИИСХ» ФДБФУ белгечләре тарафыннан бәрәңгенең вируска чыдам яңа сортлары эшләнде
2015 елның 11 августы, сишәмбе
Соңгы елларда бәрәңге бүлбесендәге авыру беренче чиратта Урта Идел төбәгендәге климат шартларына бәйле: һава температурасының югары булуы, бер-бер артлы килгән корылык вируслы инфекция фоны тудыра,бу исә бәрәңгенең үсүен тоткарлый торган стресс факторлар китереп чыгара.
«Кортни» дигән урта өлгерешле яңа сорт түбәндәге тасвирламаларга ия: югары уңыш бирә, эссегә, корыга чыдам, бәрәңгенең Y-вирусы (YВК), SВК һәм МВК вирусы белән зарарлануга чыдам, туфрактагы дымны яхшы үзләштерә, бәрәңгедәге яман авыруга һәм алтынсыман нематодага каршы тора ала.
Икенче перспективалы сорт - «Регги», ул иртә өлгерүчәнлеге белән аерылып тора, шулай ук югары уңыш бирә, төбендә бәрәңгеләре эре һәм күп, бертигез зурлыкта, бәрәңгедәге яман авыруга һәм вируслы авыруларга каршы тора ала.
«Кортни» сорты селекцион өйрәнү вакытында үзен югары уңдырышлылыгы һәм экологик яраклаша алуы ягыннан күрсәтте, «Регги» сорты иртә өлгерүчән булуын, шулай ук оптималь вегетация шартларында югары продуктлы булуын һәм уртача һава шартларында продуктлылыгы уртача булуын күрсәтте.
Бу сортларны җитештерүдә сынап карау 2010-2012 еллардагы югары температура һәм ике ай буена бернинди явым-төшем булмаган шартларда уздырылды. Ул вакытта «Кортни» сорты гектардан 8,7 тоннага кадәр уңыш бирде, бу гади Невский сортына караганда 2 мәртәбә күбрәк. «Кортни» һәм «Регги» сортлары аномаль һава шартларында да, тамырга китмичә, бәрәңге бирделәр. 2012 елда Татарстан Республикасындагы климат шартларында Кортни сортының уңдырышлылыгы - гектардан 44,6 тоннага, Регги сортыныкы 25 тоннага кадәр җитте.
Бу сортлы бәрәңге утыртылган кырларны тикшереп чыгу нәтиҗәләреннән күренгәнчә, өч питомникның берсендә дә вируслы авырулар очрамады. Иммуно-фермент анализы (ИФА) нәтиҗәләре буенча барлык өйрәнелгән репродукциянең YВКдан азат булуы ачыкланды. Визуаль һәм лаборатор диагностикалауның берләштерелгән күрсәткечләре нигезендә галимнәр, «Кортни» һәм «Регги» сортлары фитопатоген вируслар белән зарарлануга нык чыдам, дигән нәтиҗәгә килделәр.
Татарстан Республикасы Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы
Бүлешү:
СОҢГЫ ЯҢАЛЫКЛАР
29
май, 2026 ел
2026 елның 30 маенда төнлә һәм иртән Татарстан Республикасы территориясендә һәм Казанда урыны белән томан көтелә.
Россия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе тәкъдим итә:
Томан вакытында:
Әгәр сез табигатьтә томан куерганын күрсәгез, урманда яки сулыкларда ориентацияне югалтмас өчен чаралар күрергә кирәк.Томан юл хәрәкәтендә катнашучыларның барысына да куркыныч тудыра. Томан эчендә автомобильдә хәрәкәт иткәндә артык үзгәртеп корулардан, узып китүләрдән, алдан җибәрүләрдән баш тартырга кирәк.Күпчелек юл-транспорт һәлакәтләре томан шартларында алда хәрәкәт итүче транспорт чарасы белән була. Томанның ераклыкны урлавын исәпкә алу мөһим - гадәти дистанцияне арттыру,тизлекне киметү максатка ярашлы.
Кискен тормозлаулардан сакланырга кирәк: туктарга кирәк булганда тизлекне салмак кына киметергә кирәк. Тормоз педаленә берничә тапкыр басарга кирәк, шуның белән сезнең арттан хәрәкәт итүче автомобиль йөртүчеләрне кисәтә торган сигнал бирергә кирәк. Томан эчендә хәрәкәт иткәндә машина йөртүчеләрнең аруы арта, саклык артык булмаячак.
26
май, 2026 ел
2026 елның 27 маенда Татарстан Республикасы территориясендә урыны белән көтелә:
төнлә һәм иртән томан;
- төнлә һәм көндез көчле яңгыр (Казанда-төнлә), яшен һәм кыска вакытлы җилнең көчәюе 15-20 м/с.
Россия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе хәбәр итә:
Яшен вакытында:
Әгәр дә Сез велосипедта яки мотоциклда булганда яшенле яңгыр белән очрашсагыз, һичшиксез хәрәкәтегезне туктатыгыз һәм яшенне үзегезнең транспорт чарасыннан якынча 30 метр ераклыкта көтегез. Сәфәрне автомобильдә дәвам итәргә кирәкми, чөнки электроника эшендә хокук бозулар да кире кагылмый. Туктарга, машинаның тәрәзәләрен ябарга һәм бәхетсезлекне көтәргә кирәк.
Яшенле яңгыр вакытында сез ачык урында булсагыз, мөмкин булганча түбәнлектә җиргә (комлы яки ташлы грунтка) ятарга киңәш ителә. Сезнең янда елга, күл яки буа булмавы мөһим, чөнки су – яхшы үткәргеч, ә яшен сугуы сулыктан 100 метр радиуста тарала.
Машина йөртүчеләргә юлда бик игътибарлы булырга кирәк.
Җәяүлеләргә автотрассалар аша чыкканда һәм алар янында булганда сак булырга кирәк.
Мөмкин булса, ерак араларга йөрүдән баш тартыгыз.
22
май, 2026 ел
Халыкара балаларны яклау көне алдыннан Федераль суд приставлары хезмәте 2026 елның 20 маеннан 1 июненә кадәр «суд приставлары – балаларга»Бөтенроссия мәгълүмат акциясе уздыра. Чаралар илнең барлык төбәкләрендә, шул исәптән Татарстан Республикасы территориясендә уза. Акциянең төп максаты-алимент түләүләрен түләтүнең нәтиҗәлелеген арттыру, балигъ булмаган балаларның хокукларын торгызу һәм җәмгыятьнең игътибарын ата-ана бурычларына җаваплы мөнәсәбәт мәсьәләләренә җәлеп итү.
Федераль суд приставлары хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсендә алимент түләтү мәсьәләләренә аерым игътибар бирелә. Суд приставларының системалы эшләве нәтиҗәсендә ел саен алимент түләүләре суммасы арту тенденциясе саклана.
21
май, 2026 ел
27 май Россия Почтасының республикадагы күпчелек бүлекчәләре өчен ял көне булачак. Маркетплейслардан заказлар бирү буенча хезмәт күрсәтүче почта бүлекчәләре гадәти режимда эшләячәк.
26 майда почта бүлекчәләренең эш көне бер сәгатькә кыскара.
Бәйрәм көнендә хат ташучылар почта җибәрүләрен һәм вакытлы матбугат басмаларын таратмаячак. Пенсия һәм пособиеләрне алар Россия Социаль фондының төбәк бүлеге белән килештерелгән график буенча китерәчәкләр.
Кайбер почта бүлекчәләре башка график буенча эшли ала. Актуаль эш расписаниесен ачыкларга яки картада якындагы ачык бүлекне табарга мөмкин сайтта pochta.ru яки компаниянең мобиль кушымтасында.
ЯҢАЛЫКЛАРГА ЯЗЫЛУ
Телефон:
(84366) 3-14-33, 3-11-33
Факс: (84366) 3-01-33
E-Mail: archa@tatar.ru
Сайттагы барлык материаллар лицензия буенча тәкъдим ителә:
Creative Commons Attribution 4.0 International
Хата таптыгызмы?
Сүзне яки җөмләне билгеләгез һәм CTRL+ENTER басыгыз