Кем күпме түли?

Кем күпме түли?
2015 елның 18 августына
Кайсы авылда сөт өчен күпме түлиләр дигән сорау белән газета укучыларга мөрәҗәгать иткән идек. Шалтыратучылар күп булды.
Сөт җыючыларның да күбесе белән танышып беттек. Чөнки бәянең нинди булуы күп очракта аларга бәйле. Сөйләшүләр һәрвакытта да дустанә булып бетми, мәсәлән, апрель аеннан бирле сөт акчасын түләмәгән кеше белән ничек дуслашасың инде?
Иске Ашытта берничә ай акча ала алмый йөдәгән кешегә булышырга туры килде. Сөт җыючы ханым: “Газетага язмагыз, түләп бетерәм мин аны”, — дип редакциягә кереп чыкты. Бу юлы сүзендә торган, түләп бетерде, дигән хәбәр алдык.
Шуның белән шул дигән идек, Югары Оры авылыннан Фәнис Гыйматдинов та шул ук сөт җыючыдан берничә ай буе җыелган 20 мең сумлап акчасын ала алмый газап- лана икән. “Телефонын алмый, аптырагач, болай гына калдырмыйм, прокуратурага барам, дип СМС җибәрдем. “Бераз түз инде, мин үзем дә тапшырган сөт акчасын ала алмыйм”, — дип җавап җибәргән. Безнең авылда минем кебекләр тагын бар әле. Хәзер сөтне башка кешегә бирәбез инде”.
Әлеге сөт җыючының кем икәнлеген бу юлы да язмый торам әле, ул үзен таныр да, кешеләрнең хәләл акчаларын илтеп тапшырыр дип өметләнәм.
Безнең халык артык бер катлы дип әйтимме. Ярдәм сорап шалтыратучылардан: “Кулыгызда берәр документ бармы?” — дип сорыйм. “Юк”, — диләр. Үз авылыңныкы яки яхшы белгән кеше булса ярый да. Документсыз суд та яклый алмаячак бит.
Сөттән акча ясарга яратучылар җитәрлек. Бер авылда сөтне бер кеше җыя, аны авыл башында көтеп торучы машинага илтеп тапшыра бу. Тегеләрен тагын кайдадыр көтеп торалар. Кемнәр, кайдан алар, һич очына чыга торган түгел. Бераз саграк, акыллырак булу зыян итмәс иде.
Халыкка иң күп акчаны Кышкар авылында яшәүче Рәхилә Мортазина түли. Гыйнвардан башлап июньгә кадәр 1 литрга 18 сум, июнь–июль айларына 15 сум түләгән. Сөтне ул тапшыр- ган урынга тапшыручы Илфар Шәймуллин 13 сум гына түли.
Иң аз түләүче Венера Гайнетдинова белән сөйләшергә тырышып карадым. Ул “Сезгә бу мәгълүматларны кем бирде!” — дип сорауга җавап түгел, сорау бирде дә, телефонын өзде.
Шушы ук исемлектәге Җәүдәт Әхмәтхановның телефонында музыка уйный. Бәлки ул үзе элемтәгә чыгар?
Кем нәрсәдән канәгать түгел — языгыз, шалтыратыгыз. Таблицадагы мәгълүматларны безгә район башкарма комитетының икътисад бүлеге әзерләп бирде.
Ильяс Фәттахов