Чебешне көзен саныйлар

Чебешне көзен саныйлар
Шушмабаш мәктәбе тәҗрибә участогында язын булган идек. Ул чакта әле яшелчәләр утыртылган гына, үсентеләр матур булып күтәрелеп кенә килә иде.
Басуы белән кәбестә үсентеләрен, түтәле–түтәле белән кишер, чөгендер, суганын, теплицадагы күчереп утыртуларын көтеп яткан кыяр, помидорын күреп:
– Барысы да яхшы гына үсеп китеп, югары уңыш бирсә, моның кадәр яшелчәне кая куярсыз? – дип сорадым.
– Уку елы дәвамында ашханәдә балаларны туендырырлык салатын, кайнатмасын әзерлибез, сакларга салып куябыз. Артып калганын балалар бакчаларына сатып бирәбез. Аннан кыш буе ярминкәләр булып тора, аларга алып чыгабыз. Берсенең дә әрәм булганы юк, – ди мәктәп директоры Рәзилә Шәймәрданова.
Чебешне көзен саныйлар, диләр. “Чебеш санарга” дип күптән түгел яңадан Шушмабаш мәктәбенә сугылдык. Мәктәпнең технология укытучысы, тәҗрибә участогы өчен җаваплы Әнис Шәймәрданов бакча буйлап “экскурсия”гә алып чыгып китте.
– Менә бу урында суган утырткан идек. Уңышны җыеп алдык инде. Бик яхшы булды. Хәзер ашлама да булыр, дип урынына арыш чәчеп куйдык, – диде ул кара җиргә күрсәтеп.
Аңа терәлеп утырган буй–буй кишер түтәлләре әле ямь–яшел. Урынына сыешмыйча, балчыкның өске ягына чыккан зур кишер төп- ләреннән үк монда да уңышның шәп булачагы көн кебек ачык. Чөгендер дә кишердән кимен куймаган. Сарымсак та сер бирмәгән. Быел аның өчен елы да уңай килде. Ә кәбестәсе…күз тимәсен.
– Кәбестәне бик тиз корт баса бит. Ничек болай саклый алдыгыз? – дип сорыйм.
– Иртә, соң, уртача өлгерә торган, төсле 3200 төп кәбестә утырттык, – ди Әнис Шәймәрданов. – Иртә өлгерә торганнарын сатып та бетердек инде. Ә кортлардан ничек булдыра алабыз, шулай сакладык. Әрем суына кадәр сиптек.
– Быел кыяр булмады, дип зарландылар. Сездә дә шулаймы? – дим кайда урын калган, шунда төртелгән кыярга күзем төшеп.
– Юк, зарлана алмыйбыз, кыяр бик әйбәт булды. Бер атна эчендә генә дә 100 килограмм уңыш җыеп алдык, – диде Әнис. – Помидорлар да уңды. Аларын 8 августта җыеп алып бетердек. Югыйсә, фитофтора чыга.
Ни генә юк бу бакчада – болгар борычы, укроп, петрушка, бөтнек, бәрәңге, кабак, декоратив кабак (ярминкәләрдә сорыйлар икән). Кавын һәм карбызга кадәр бар. Кишер, чөгендер орлыкларын да үзләре ясыйлар. Сортлы эре карлыган үстерәләр. Күп итеп җыеп алып, кайнатма ясап куйганнар. Алмагачлар алмада гына.
– 10 төп алмагач бар иде, тагын җидене утырттык. Карлыган куакларын да яңартасы бар, – дип аңлатып китте укытучы. – Җәен һәр укучы тәҗрибә участогында практика үтә, җәйге хезмәт лагере эшләде. Чүпләрен вакытында утап, суын сибеп, сирәкләп, карап торганда гына, бакчаны шундый хәлдә тотарга, югары уңыш алуга ирешергә була. Монда укытучыларның да, укучыларның да өлеше зур.
Гөлсинә Зәкиева