Быел бераз бирешкән

Быел бераз бирешкән

Рабига Хаҗиеваны 90 яшьлек юбилее белән котлау өчен район үзәгеннән иң еракта, мари чигендә үк урнашкан авылларның берсе булган Яңа Сәрдәгә бардык. Кунакларны күргәч, халыкны социаль яклау бүлеге җитәкчесе Илдус Әһлиев Россия Президенты Владимир Путинның котлау открыткасын, район башлыгы Илшат Нуриевның Рәхмәт хатын, чәчәк бәйләме белән бүләкне кулына биргәч, ветеран башта кайсын кулына алырга белми бераз аптырап калды.

Аннан бармак очлары белән шатлыклы күз яшьләрен сыпырып алды, аны онытмаулары, олыгайган көнендә шулай зурлап юбилее белән котларга килүләре өчен рәхмәтләрен белдерде.
– Әлегә кадәр көр йөри идем, быел картайдым. Бетми торган нерв авыруы эләкте, – дип көлдереп тә алды. – Бу яшьтә авыру да гөнаһ түгел. Без күргәннәрне сөйли башласаң, чәчләр үрә торырлык. Алар бар да кая китсен соң.
Кайсы белән генә сөйләшмә, өлкәннәр кичәгене хәтерли алмасалар да, ул елларда күргәннәренең һәр минутын хәтерләп, бәйнә–бәйнә сөйләп бирәләр. Рабига апа да үткәннәре турында елый–елый сөйләде. Сугыш елларында ат җигеп тә эшли ул, өлкәннәр белән беррәттән урман да кисә. Аннан кызны Свердловск якларына эшкә җибәрәләр. Биредә ул үзе кебек үк яшь кызлар белән торф чыгара, брикет ясый, вагон төйи. Ачлы–туклы килеш шундый авыр эш тәмам үзәгенә үтә Рабиганың.
– Свердловскидан җәяү кайткан кеше күргәнегез бармы? – дип сорады ул бездән һәм үз соравына үзе җавап та бирде. – Ә менә без кайттык. Коры сөяккә калдык. Төнлә басуда да, урманда да кундык. Андый көннәрне Аллаһы Тәгалә бүгенге яшьләргә күрсәтмәсен.
Адәм баласы барысына да түзә икән шул. Аннан кайткач та ардым дип атналар буе хәл җыя торган замана түгел бит әле. 1943 елда кыз Казанга хәрби заводка эшкә китә. Сугыштан соң гына, әни ялгыз дип, авылына кире кайта һәм фермада эшли башлый.
– 1947 елда үземнән хәйран олырак кешегә, күрше егете Галиәхмәткә кияүгә чыктым. Сигез бала таптым. Бер–бер артлы балалар туып торды. Ирем бик тырыш кеше иде. Өч йорт кына салып чыкты. Тик озын гомерле булмады шул, мине 42 яшемдә сигез бала белән тол калдырып, вафат булды. Ул вакытта төпчек кызым Сания 7 айлык кына иде. Хәзер авылда кияүдә ул, – ди Рабига Хаҗиева. – Бөтен тормыш, балалар минем карамакта калды. Таза булганмын инде. Авырганымны, хастаханәләргә кереп ятканымны хәтерләмим.
– Әни безнең бик тырыш кеше булды. Тормышны да тартып барды, колхоз эшен дә ташламады, озак еллар сукыр кайнанасын да тәрбияләде, – ди Сания.
– Безгә дә ярдәме бик зур булды, – дип сүзгә кушыла төп йорттагы килене, улы Данилның хатыны Рәфия. – Өч балабыз бар. Хәзер өчесе дә зурлар инде. Аларны карап үстереште. Бакча, өй эшләрен карап торды. Быел гына бераз биреште.
Бәхетле кеше Рабига апа. Балалары йөзенә кызыллык китермәгән, оныклары, оныкчыклары шатландырып тора. Янында әни дип өзелеп торган улы, килене бар, ризык мулдан, өс бөтен. Тормыш авырлыкларын, ачлык–ялангачлыкны башыннан кичереп, яшьтән ялгызы калып, гаилә арбасын үз җилкәсендә тартып та сынмаган, сыгылмаган хатын–кыз, ана олыгайган көнендә балалары игелеген күреп яши.
Гөлсинә Зәкиева