Җырлыйм дисәм, җырларым бар

Җырлыйм дисәм, җырларым бар

Арчада яшәүче Ринат Алмаевларда булганымны ишеткәч, каршымда утырган хезмәттәшем Ильяс Фәттахов: “Ринат абый белән Фирая ханым бик әйбәт кешеләр, – дип мактап алды. – Заманында якын күршеләр булып яшәдек”.
1 октябрьдә гомере буе Арча педагогика көллиятендә укыткан Ринат Алмаевка 75 яшь тулды. Сөбханалла, юбилярыбыз яхшы сакланган. Серен мин аның тиктормас кеше, кул остасы булуыннан, җырларга яратуыннан (бик матур җырлый!), җаны теләгән хезмәтне башкаруыннан һәм, иң мөһиме, тәртип- ле балаларыннан (өчәү), чын сәнгать кешесе белән яшәвеннән күрәм. 2нче мәктәптә башлангычларны укытучы килене Ләйсән:
– Мин әни белән әтине педагогика көллиятендә укыганда ук белә идем, – дип сөйләде. – Бик ачык, гади, тәртипле кешеләр. Килешеп яшибез.
Өлкәннәр уллары Илдус гаиләсе белән яши.
– Үзебез генә ялгыз көн итүне күз алдына да китерә алмыйм, – ди Фирая ханым.
Гаиләгә ямь биреп, онык-лар үсеп килә. 6 яшьтәге Диана инде җырлап, уңыш- ларга ирешә башлаган.
Фирая ханым фортепьяно клавишларына кагылды. Бүлмәгә күңелләрнең иң нечкә кылларына кагылып, моңлы җыр агылды:
Сибелә чәчәк,
җилләр лә искәндә,
Өзелә үзәк,
исләремә төшкәндә.
Җыр тынгач, Ринат Мингаярович:
– Икебез дә педучилищеда эшләгән вакыт, – дип искә төшерде. – Бер кичәдә Фирая “Сибелә чәчәк” җырын җырлады. Менә шунда игътибар иттем мин аңа. Үземдә дә, көйне аңлау, ишетү сәләте көчле минем. Җырларга яратам.
Әңгәмә барышында Ринат Мингаяровичның бик матур җырлавын ишетеп алдым. Үзе җырлаган кеше, билгеле, җырчы күңелен аңлый, аңа тартыла. Озак та үтми алар өйләнешеп тә куя.
Ринат Казанда туып-үскән егет. Өч егет үсә алар. Әтиләре Мингаяр сугыштан кайткач, озак тормый, 42 яшендә үлә.
– Сугыштан ашказаны авыртып кайтты, – дип сөйләде ул. – Әти, ачлыктан интектек, бил каешларын кайнатып, шулпасын эчәр идек, дип сөйләр иде.
Ринат 7 сыйныфны тәмамлагач, һөнәр училищесында токарьлыкка укый. Заводка эшкә керә. Кичке мәктәптә 10 сыйныфны тәмамлый. Индустриаль-педагогик техникум, педагогия институтында белем ала. Юллама белән Арча педагогия училищесына эшкә кайткан егет гомере буе хезмәткә өйрәтү методикасы укытучысы булып эшли.
Хезмәт биографиясен токарьлыктан башлап, СССР халык мәгарифе отличнигы дәрәҗәсенә күтәрелеп, зур исемнәр алып, мактаулы хезмәт юлы үткән кеше ул. Хезмәтенең бөтен нечкәлекләрен белеп башкара. Уку йортларында алган белемнәре тулысы белән эшкә җигелә. Иң яхшы кабинет аныкы була. Лекцияләр белән хәтта Мәскәүгә кадәр бара. Казанда республиканың мәктәп укучылары арасында технология буенча олимпиадаларда жюри әгъзасы була. Педучилищеда студентлар белән агач һәм тимердән ни генә иҗат итми алар?! 50 чыгарылыш төркемнәре бар аның! Кемдә бар әле ул. Студентларыннан килгән хатларда күпме җылы сүз? Хезмәтеңә бәя менә шушында инде.
Фотоларда тормыш мизгелләре. Гаилә белән кайда гына булмаган алар: Гагра, Феодосия, Евпатория, Севастополь, Абхазия, Ленинград, Рига... Олы кызлары Гөлнара Германиядә кияүдә, музыкадан укыта. Уллары Илдус Арча РЭСында эшли. Тагын бер кызлары Зөлфия Арча педагогика көллия- тендә инглиз теленнән укыта. “Балалар акыллы, тәүфыйклы, – дип сөенә өлкәннәр. – Тәрбиядә иң мөһиме әти-әни үрнәге”.
Ни өчен икесендә ике төрле фамилия?
– Мин Фираяның әтисен бик нык хөрмәт иттем, – дип җавап бирде минем сорауга Ринат Мингаярович. – Бабай (Мөхәммәтҗан) кызының җырлавы белән бик горурлана иде. Фираяны тамашачы Батыршина буларак белә бит. Шуңа күрә ул үз фамилиясендә калды.
Фирая ханым бер фотоны күрсәтте: Арчаның тау битендә (сабантуй урыны) йөзләгән кешелек хор белән бер кыз бала (Фирая) идарә итә. “Әнә анда, тау башында, әти карап торыр иде”, – ди дулкынланып Фирая ханым.
...Укытучылар гаиләсе. Әти-әни, балалар, килен – бар да укытучы. “Без башка һөнәрне белмибез”, – ди Фирая ханым. Бәлки бу шулай дөресрәктер дә. Ринат Мингаяровичны юбилее һәм, гомумән, Алмаевлар гаиләсен укытучылар көне белән котлыйбыз. Исән-имин, балалар куанычы белән тигезлектә яшәргә язсын.
Румия Надршина