Сәламәт булыйк

Сәламәт булыйк
Әңгәмәдәшебез — район үзәк хастаханәсенең йөрәк һәм кан тамырлары авырулары үзәге җитәкчесе, терапевт Ринат ХӘСТИЕВ.
— Ринат Мирбатович, инсульт, инфаркттан үлгән икән, дигән хәбәрләрне еш ишетә башладык. Шушы чирләр турында сөйләсәгез иде.
—Инсульт ике төрле була: беренчесе — кан тамырларының тыгылуы нәтиҗәсендә барлыкка килә. Икенчесе — кан тамырлары шартлап, баш миенә кан сава. Аларның икесе дә куркыныч. Баш миенә кан саву ешрак күзәтелә. Ә менә үлү очраклары кан тамырлары тыгылудан күбрәк.
— Инсульт үзен ничек сиздерә?
— Шунысы борчый, авырулар соң мәрәҗәгать итә. Аның билгеләре: кинәт гәүдәнең бер ягында хәлсезлек барлыкка килә, сөйләшү үзгәрә, күзләр начар күрә башлый, хәрәкәтләр сәерләнә, баш әйләнә, баш моңарчы авыртмаганча авырта башлый һ.б. Дүрт сәгать эчендә табибка мөрәҗәгать иткәндә, тиз арада диагноз куеп, ә аның өчен безнең үзәктә мөмкинлекләр бар, авыруны дәвалау уңай нәтиҗәләр бирә.
— Инфаркт турында да берничә сүз.
— Йөрәкнең кан тамырларына кан килү бозылу нәтиҗәсендә бу органның теге яки бу өлешендә некроз (үлү) барлыкка килә. Төп сәбәпләрнең берсе — атеросклероз (тромбоз). Инфаркт ул йөрәктә генә түгел, мидә (ишемия инсульты), бөерләрдә, үпкәдә, эчәклекләрдә дә була.
— Еш күзәтелә торган йөрәктәге инфаркт билгеләре нинди?
— Кинәт кенә күкрәк бик каты авырта башлый, тын кысыла, бу ияктә, кулларда, аркада сизелергә һәм хәтта эч тә авыртырга мөмкин. Кичекмәстән ашыгыч ярдәм машинасы чакыртырга, табибка мөрәҗәгать итәргә кирәк. Авырта башлауга 6 сәгать эчендә хастаханәгә китерелгән очракта бу хәлне барлыкка китергән тромбны эретеп, авыруны уңышлы дәвалап була.
— Организмда инсульт, инфарктка китерүче атеросклерозны (тромбоз) ничек булдырмаска?
— Иң куркынычы — тромблар кузгалып, кан юллары системасының иң әһәмиятле урыннарын капларга мөмкин. Ул мидәге кан юлына эләгеп, инсульт китереп чыгара яки йөрәкнең коронар артериясен томалап, йөрәк мускулына кан килүне туктатып, инфаркт барлыкка китерә. Һәркем яшьтән үзенең сәламәтлеген белеп торырга тиеш. Хөкүмәтебез диспансерлаштыру программасын эшләгән икән, моннан файдаланырга кирәк. 30 яшьтән кан басымын, холестерин, шикәр күләмен, гәүдә авырлыгын белү зарури. Алар нормада түгел икән, кичекмәстән дәваланырга кирәк. Инсульт, инфарктны күп очракта кан басымы, симерү, дөрес тукланмау, тәмәке тарту, спиртлы эчемлекләр белән мавыгу, шикәр чире, аз хәрәкәтләнү китереп чыгара. Өстәлдә күбрәк яшелчә, җиләк–җимеш булсын, майлы, жиңел үзләштерелә торган углеводлы (баллы, һ.б.) ризыклардан сакланырга, диңгез ризыкларын кулланырга, күп хәрәкәтләнергә, гәүдә авырлыгын тиешле нормада тотарга, табибка даими күренеп торырга кирәк.
Румия НАДРШИНА