Яңа Иябашка юл була

Яңа Иябашка юл була
Арча үзәгендә юллардагы чокыр–чакырлар транспорт белән идарә итүчеләрнең генә түгел, җәяүлеләрнең дә күңелләрен борчый башлаган иде. Кышын артык күренмәсәләр дә, кар бетү белән бик тиз калкып чыкты алар. Ниһаять, бу атна башында биредә юлларны төзекләндерергә тотындылар.
Игътибар иткән булсагыз, кеше әле җыенып өйдән генә чыга, ә биредә инде тулы көченә эш кайный. Димәк, юл төзекләндерүчеләр өчен кызу урак өсте башланды. Бу елга юлчыларның планнары ничек? Үзебезне кызыксындырган берничә сорау белән без “Татавтодор” акционерлык җәмгыятенең Арча филиалы җитәкчесе Альберт Сафиевка мөрәҗәгать иттек.
— Альберт Тәлгатович, узган ел сезнең оешма өчен ничек тәмамланды?
— “Татавтодор” акционерлык җәмгыятенең Арча филиалы Арча, Теләче һәм Әтнә районнарына караган 838,1 километр юлны карап тора. Шуның 442,3 километры Арча районына керә.
Барлык башкарылган эш 745 миллион 320 мең сум (Арча районы буенча 269 миллион 916 мең сум). Моңа юлларны төзекләндерү, көндәлек карап тору, асфальт заводында җитештерелгән продукцияне сату керә.
Узган сезонда 64 мең 360 тонна асфальт чыгарылды, 15,65 километр асфальт юл төзекләндерелде (шуның 6 километры Арча районы территориясендә), 14,72 километр арага яңа асфальт юл салынды, 6,02 километры Арча районы буенча.
— Бу сезонга планнарыгыз ничек? Башкарыласы эшләрегезнең күләме зурмы һәм аларның күпмесе безнең районга туры килә?
— Быел өч район буенча 728 миллион 880 мең сумлык юл эшләре башкару планлаштырылды. Арча районы буенча ул 294 миллион 500 мең сумлык. Быел Әтнә–Ташкичү юлын (Күшәр авылы турысыннан алып Яңа Кенәргә баручы олы юлга кадәр) тәмамлау күздә тотыла. Ул барлыгы 5,9 километр, шуның 4,9 километры калган иде. Бу эш регенерацияләү, ягъни иске асфальтны тураклап, тигезләп, башта өстенә вак таш, аннан ике кат асфальт салу, ысулы белән башкарылачак. 2014 елда “Арча муниципаль районы торак пункт-ларында юлларны норматив хәлгә китерү” программасы нигезендә без Арча районында 20 миллион сумлык эш башкарырга планлаштырабыз. Моңа нинди юллар керә? (Көнбатыш бистәсендәге 12 күпфатирлы йортларга илтүче 500 метр ара, Арча станциясендәге төзелеп килүче балалар бакчасына (380 метр), Кызыл Бистә урамындагы күпфатирлы йортларга (320 метр), Айван авылында фельдшер–акушерлык пунктына (16 метр), Пөшәңгәрдә яңа төзелүче авыл клубына (16 метр) керү юлларын, Яңа Кырлайдан Яңа Иябаш авылы зиратына кадәр булган 985 метр араны, Түбән Мәтәскәдә мәктәпкә илтүче юлны (347 метр) норматив хәлгә китерү планга кертелде. Әмма быел аларга вак таш кына түшәләчәк, ә асфальт алдагы елларда салынырга мөмкин.
Моннан тыш, бик тузган юлларны төзекләндерү өчен өстәмә акча бирелде. Моннан 20 ел элек асфальт түшәлгән Арча—Әтнә юлында 6 километр арада 24 миллион сумлык, Ашытбаш—Шушмабаш—Карадуган юлында (Апаз, Хәсәншәех тирәләре) 2 километр арада 8 миллион, Сеҗе юлында, Сарай–Чокырча тирәләре, 3 километр арада 12 миллион сумлык юл эшләре башкарылачак. Аларда асфальтның өске тузган өлеше тигезләнеп, яңартыла.
— Ә чокырланган урыннар нинди тәртиптә ямала? Ул да план нигезендә генә алып барыламы?
— Юк, кыш чыккач, без бөтен юлны да бер кат карап чыгабыз, кайда кирәк, шунда төзекләндерәбез. Банк урамында эш бетә инде, хәзер юл төзекләндерүчеләр Зур урамга күчте.
Кышын, җәен юлларны карап тору (юл билгеләрен алыштыру, барьерларны, автобус тукталышларын буяу яки төзекләндерү, кышын кар чистарту, чокырларны ямау да шуңа керә) өчен 67 миллион 990 мең, күперләрне карау (барлыгы 53 күпер бар) өчен 2 миллион 277 мең сум акча бирелә. Шул барына да җитәргә тиеш. Температура плюска күтәрелгәнче салкын асфальт белән эшлиләр. Без аны кыш көне үк шәһәр яны филиалыннан ташып куябыз. Әмма бу вакытлыча салынган асфальт кына. Соңыннан ул урыннар кабат кайнар асфальт белән түшәлә. Ә анысы өчен һава температурасы +5 градустан да түбән булмаска тиеш. Бу атна башыннан заводны эшләтеп җибәреп, кайнар асфальт түши башладык. Асфальтны без шулай ук якын–тирә районнарга да чыгарабыз.
— Юл төзекләндерүчеләр өчен эш сәгате бик иртә башлана, ахры?
— Зуррак күләмдә эш башкару өчен ике смена оештырдык. Иртән 6дан көндезге 1гә кадәр — беренче, көндезге 1дән кичке 8гә кадәр икенче смена эшли. Юлдагыларны вахта автобусы йөртә, бер тапкыр бушлай туклану (13 процент салым гына тотыла) белән тәэмин ителәләр. Якында булсалар, вахта автобусы ашханәгә алып килә, еракта эшләсәләр, алып барып тукландыру оештырыла.
Гөлсинә ЗӘКИЕВА