“Әлифба”лы милләт югалмый

“Әлифба”лы милләт югалмый
Арча педагогика көллиятендә педагогларның Бөтенроссия фәнни–гамәли конференциясе булды. Ул “Әлифба” музеена 15 ел тулу һәм “Әлифба” авторлары Сәләй Вагыйзов, Рәмзия Вәлитованы искә алу уңаеннан үткәрелде. Конференциядә район башлыгы урынбасары Любовь Осина катнашты.
“Әлифба” музеена Казан Федераль университетының музеология, культурология һәм туризм кафедрасы доценты Ирина Сидорова олы бәя бирде:
— Россиядә бердәнбер булган “Әлифба” музее рухи дөньяны баета, аның тәрбияви көче искиткеч зур.
“Әлифба” — безнең балачак. Нәни бармакларыбызны йөртә–йөртә хәреф танырга, укырга өйрәнгән, белем дөньясына юл ярган изге китап ул. Аны дөньяга тудыру өчен күпме галимнәр эшләгән һәм эшли.
— Сәләй ага белән Рәмзия апа Арча педагогика көллиятендә армый–талмый хезмәт иттеләр, — дип сөйләде көллият җитәк-чесе Гөлнара Гарипова. — 1965 елда алар эшләгән “Әлифба”ны сабыйлар тәүге тапкыр кулларына алды. Лаеклы ялга чыккач та, җиң сызганып иҗат эшенә тотына алар.
Министр тәкъдиме белән музейны көллият директоры Илдус Сәгъдиев һәм тарих укытучысы Хөсәен Хәйруллин оештыра. Музей 1999 елның 6 октябрендә ачыла.
— Әти белән әни гомер-ләрен хезмәттә уздырды, — дип искә ала уллары Камил Вагыйзов. — Әтинең үги әнисе “бәхетеңне йоклап уздырма”, дия торган булган.
Әлифбачылар бәхетләрен йоклап уздырмый. 40тан артык мәктәп дәреслеге, фәнни китаплар, методик кулланмалар, йөз-ләгән мәкаләләр язган галим–педагоглар алар.
Казан Федераль университеты доценты Рәсимә Шәмсетдинова:
— Калмык Республикасында халыкара фәнни конференциядә булдым, — дип сөйләде. — Аз санлы халыкларның телләрен югалтмау өчен үз “Әлифба”ларын булдыру максат итеп куелды. Телләре югалган халыклар күп. Безнең “Әлифба”га һәйкәл куярга кирәк, ул Арча педагогика көллиятендә булырга тиеш.
— Әфганстанда революция булгач, безне фәнни нигездә “Әлифба” эшләргә чакырдылар, — диде академик Роберт Шакиров. — Китап эшләнде. Менә нинди тарихи әһәмияткә ия ул “Әлифба”!
Академик музейга әфган халкының “Әлифба”сын бүләк итте.
— Федераль стандартларны исәпкә алып, яңа “Әлифба” эшләргә тотындым, — дип сөйләде республиканың Мәгариф үсеше институты доценты Рәдинә Ягъфәрова. — Бала иң беренче чиратта тыңларга өйрәнергә тиеш. Хәтерне үстерүнең бердән-бер юлы — шигырь ятлау.
Соңыннан 5нче гимназиянең татар теле һәм әдәбияты укытучысы Лилия Гыйләҗиева белән сөйләшәбез.
— Конференциядән күп мәгълүмат алдык, дә-ресләрдә куллану өчен җирлек таптык, — дип фикерләре белән уртаклашты ул. — Башка өлкәләрдән килгән укытучылар белән тәҗрибә уртаклаштык. Зур галимнәр фикерләрен ишеттек.
Зур Бирәзә башлангыч мәктәбе укытучысы Рәмзия Нуриәхмәтова фикерләре белән дә кызыксынам.
— Сәләй ага һәм Рәмзия апаның “Әлифба”сы белән 30 ел укыттым, — дип сөйли ул. — Без бу китапны бик яраттык. Хәзер замана баласы өчен чыгарылган Илсөяр Мияссарова авторлыгындагы “Әлифба” белән укытабыз. Китап уңышлы эшләнгән. Секция эшендә авторның үзе булуы, чыгыш ясавы әйбәт булды. Без татар мәктәпләрендә бер генә “Әлифба” белән эшлибез. Алар берничә булып, тагын да камилрәген сайлап алу мөмкинлеге тусын иде, дип телим мин.
Румия НАДРШИНА