Шура апа чишмәләрне сагына

Шура апа чишмәләрне сагына
Төбәк-Чокырча авылыннан 87 яшьлек Александра Федотова редакциягә чишмәләр өчен борчылып килде. Кайберәүләр: “Аллаһы Тәгаләгә табынып утыра торган вакыты, нәрсә җитми карчыкка?! – дип, аның бу гамәлен аңлап та бетермәскә мөмкин.
Икенче көнне Шура әбинең өенә бардым. Яшеллеккә, чәчәккә күмелеп утырган ишекне ачып, эчкә уздым. Мин кергәндә Александра Петровна Аллаһы Тәгаләгә табынып утыра иде.
– Төшке ашка кадәр менә шулай, – дип каршылады ул мине.
– Үзегез генә яшәргә курыкмыйсызмы? – дип сорыйм.
– Юк. Бары тик Аллаһы Тәгаләдән генә куркам.
Шура апа тәфсилләп, үзенең үткән тормышы турында сөйләде:
– Сугыш башланганда мин 5 сыйныфка барырга тиеш идем. Без 9 бала идек. 1924 елгы абый Василий сугышта һәлак булды. Ике апам бер-бер артлы ачлыктан, салкын тиюдән үлделәр. Мин исән калдым! Ябык, кечкенә идем, әмма үҗәтлегем бар иде. Заготконторада эшләдем. Әти бик нык таушалып сугыштан исән кайтты.
– И-и, сөенгәнсездер инде...
Шура апа куллары белән битен каплап, рәхәтләнеп бер елап алды.
– Әти белән күрешкәндәй булдым. Әни, әтиең сугыштан кайтса, укуыңны дәвам итәрсең, дигән иде. Шул сөенечләр дә кушылгандыр инде. 7 сыйныфка мәктәпкә бардым. 1946 елда Арчада шәфкать туташы булырга укыдым. Чабаталы аякларымны өстәл астына яшерәяшерә укырга керергә гариза язганым хәтеремдә. 1948 елда Теләче районына эшкә җибәрделәр. Фатир хуҗасы Хәерлебанат апа, улым сугыштан исән-сау кайткан булса, сине килен итеп кенә алыр идем, дияр иде. Теләчедә 6 ел эшләдем. Шуннан туган якны сагынып ямансулый башладым. Туган авылыма кайтам, бары тик авыл егетенә генә кияүгә чыгам, дияр идем. Күрше егете Иванга кияүгә чыктым. Район хастаханәсендә туберкулез бүлегендә эшли башладым. Авыр вакытлар. Мичен дә яктык, авыруларны ашаттык та, савыт-сабасын да юдык. Авыруларны карарга да кайберәүләр кебек, чир иярер дип, чирканып тормадым. Тырышлыгымны күреп, икенче бүлеккә күчерделәр. Көмәнле идем. Салкын тиеп, токсикоз да өстәлеп, бик нык авыртып алдым. Шунда иремне котыртканнар, янәсе, миндә туберкулез. Шулай беркөнне ирем белән эштән кайтабыз. Чиркәү янына килеп җиткәч, синдә туберкулез, көмәнеңне алдырт, мин синнән аерылам, диде бу. Минем улым булачак, мин баланы табам, дидем. Аларга башка кайтмадым, әниләрдә яши башладым. Иванның дусты Михаил Федотов безнең аерылышканны белеп, армиядән миңа хат яза башлады. Дуслар идек без. Улым туды. Михаил армиядән кайткач өйләнештек. Уртак кызыбыз булды. 39 ел яшәдек. Беренче ирем яшьләй үпкә чиреннән үлеп китте. Михаилның күңеле бик яхшы иде. Үзенеке булмаса да, баланы бик яратты. Хәзер аңлыйм, мине дә бик яраткан ул.
– Сез бәхетлеме?
– Мине яраталар. Мин кешегә начарлык эшли белмим. Шуның белән бәхетле мин.
...Бакчасында тәлгәш-тәлгәш балан, кара миләш өлгергән. Кабаклары агачка ук үрмәләгән. Капкадан чыгып, тыкрыктан чишмәләр булган урынга төштек. Бер су чыга торган урынны Шура апа каплап куйган. Су эчәргә кружка, чүмеч тә бар. Ә икенче бер су саркып торган урынга тимербетон боҗралар куелган.
– Өегездә кое, башкалар да үз коеларыннан су эчә, нигә чишмәләр дип, шулкадәр җан атасыз? – дип сорыйм Шура ападан.
– Мин ата-бабаларыма чишмәләрне саклармын, дип сүз бирдем. Монда су чыга торган урыннарны чистартып, чишмәләргә юл бирергә кирәк. Елгабыз элеккечә су белән тулып торсын.
Арча шәһәр Советы башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары Ришат Шәмсетдинов бу урын белән яхшы таныш.
– Анда чишмә ясарлык су юк бит, – ди. – Моннан берничә ел элек без аны трактор белән казытып карадык инде.., кайберәүләрнең коеларында су бетте. Әгәр дә су булса, без чишмәне ясатып куяр идек. Ә менә тимербетон боҗралар куелган урынга кое эшләтәбез анысы.
Чишмә көчле бит ул, аның юлын капласаң да, ул икенче җирдән бәреп чыга. Әллә хуҗалык саен диярлек кое булып, су шунда юл алганмы?
Саубуллашканда Шура ападан:
– Сез эшегезне яраттыгызмы? – дип сорыйм.
– О-о, ничек кенә әле! Кешегә укол кадаганда үземә кадаган кебек кичерә идем.
– Кем булырга хыялландыгыз?
– Прокурор! Нишләп прокурор булырга теләгәнмендер, белмим.
– Прокурор була алды- гызмы соң?
– Әйе, булдым! Үземнең яшәгән җиремдә прокурор мин, тәртип саклаучы.
Шура апа рәхәтләнеп көләргә дә, мәзәкләр дә сөйләргә ярата. Аның белән күңелле.
Румия Надршина