Кырым татарлары Арчада

Кырым татарлары Арчада
Арчага Кырым Республикасыннан мәгариф, фән һәм яшьләр министры урынбасары Айдер Аблятипов җитәкчелегендә 40лап педагог килде. Аларны район мәгариф идарәсе җитәкчесе Руслан Низамов каршы алды һәм озатып йөрде.
Кунаклар Арчаның 1нче мәктәбендә, 2нче мәктәбендә, Арча педагогика көллиятендә, 4нче балалар бакчасында һәм Яңа Кырлайда Г.Тукай музеенда булдылар. Һәр коллективның санаулы минутлар эчендә үз эшләрен күрсәтә алуы сокланырлык иде.
Министр урынбасары Айдер Аблятипов менә нәрсәләр сөйләде:
— Кырым Республикасында өч дәүләт теле бар: кырым татар теле, рус һәм украин теле. Мәктәпләрдә, балалар бакчаларында дәүләт телләрен укыту системасын камилләштерәсе бар. Татарстан Республикасында ике дәүләт теле татар һәм рус телләрендә укыту механизмы җайга салынган. Без менә шушы тәҗрибәне өйрәнергә килдек. Кырым татар телен саклый һәм үстерә алсак иде. Безгә Татарстан ярдәме бик тә кирәк.
Кырым Республикасының Милли мәҗлес идарәсе җитәкчесе Әминә Авалимованың уй–фикерләре белән кызыксынам.
— Татарстан ярдәме белән кырым татар телендәге үзебезнең беренче мультфильм-ны эшләдек, — дип куанып сөйли ул.
Симферополь мәктәпләренең берсендә кырым татар телен укытучы Гөлнара Февзи:
— Бездә сездәге кебек телләрне укытуның билгеле бер системасын булдырырга кирәк, — ди. — Мәсәлән, бездә бер үк дәрестә кырым татар телен яхшы белүче балага, туган телне аңлый, әмма сөйләшә алмаучы һәм үз ана телен бөтенләй белмәүче укучыга теманы төшендерергә кирәк. Шушы өч төрле төркемдәге балага дәрес аңлатуы бик кыен һәм нәтиҗәсе дә аз.
— Хезмәт хакыгыз күпме?
— 25 мең сум. Бездә азык–төлек кыйммәт. Сездә бәрәңгенең килосы 10 сум булса, бездә — 20 сум.
Арчаның 1нче мәктәбендә татар теле һәм әдәбияты укытучысы Гөлсинә Сәгыйтованың рус телендә укучы балаларга чиста татар телендә дәрес бирүен сокланып күзәттеләр. Соңыннан мәктәпнең актлар залында фикер алышканда Кырым Республикасы Мәгариф министрлыгының телләр буенча сектор мөдире Зарема Сулейманова:
— Сорауларыбыз бик күп, — диде. — Без әле “Россия Федерациясенең мәгариф турында”гы Законын өйрәнеп кенә киләбез.
Дөрес, яңалыкларны кыска вакытлы очрашуда гына өйрәнеп бетереп булмый, алга таба да хезмәттәшлек итү өчен электрон адресларны алыштылар.
Арчаның 2нче мәктәбендә “Автомәктәп”не зур кызыксыну белән карадылар. Балаларның мәктәптән “В” һәм “С” категориясендәге машина йөртү һөнәрен алып чыгулары, чыннан да, игътибарга лаек иде.
Арча педагогика көллиятендә булганнан соң, Кырымның сәләтле балалар өчен гимназия-интернат директоры Мемет Кангиев фикерләре белән кызыксынам.
— Бинаны төзеп тә, төзекләндереп тә була, ә менә сездәге кебек туган җирен, туган уку йортын яратучы мондый кадрларны әзерләргә (Арча педагогика көллияте җитәк-чесе Гөлнара Гариповага күрсәтә) уннарча ел кирәк.
Арчаның 4нче “Бәләкәч” балалар бакчасында Кырымның дипломнан соң педагогик белем бирү институты методисты Эльвина Кемилева тәэсирләрен сорашам.
— Менә сездә мәгариф идарәсе җитәкчесе әйтеп үтте, бюджетның 70 проценты мәгариф системасына тотыла, дип. Ә бездә ул 30 процент кына. Шушыннан бәяләп була инде бездәге мәгариф системасын.
Румия НАДРШИНА