ЯҢАЛЫКЛАР

Иртән чыккан кояшны

Каплаган куе томан.

Баштан узган, күргәннәрем

Төннәремдә күргән

                      төш сыман.

Ә аның башыннан узган хәлләр турында укыгач: “Ничек түзә адәм баласы!” дип уйлап куясың.

Әлеге көндәлектән өзекләрне бергәләп укып карыйк әле. “1940 елда мине военкоматка чакыра башладылар. 1941 елның июнь башларында бөтен авыллардан Казан–Бөгелмә туры тимер юл төзелешенә атлы–җәяүле кешеләр җибәрделәр. Анда мин ат белән эшләргә бардым. Биектаудан таш ташыдык. Килгән халык авылы-авылы белән шалашлар ясап төзеләсе юлның ике ягына урнашты. Без анда Яңа Кишет, Симетбаш яшьләре бергәләп юлның бер ягыннан барып, икенче ягыннан кайтып гармун белән урам әйләнә идек. Гармунны Яңа Кишетнең оста гармунчысы, минем кордаш, сабакташ Тәлгать Йосыпов уйный иде.

Юбилее белән аны район башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары Рамил Мөхетдинов котлады, Россия Президенты Владимир Путинның, район башлыгы Илшат Нуриевның Рәхмәт хатларын, истәлек бүләге тапшырды.

– Мин күргәннәрне санаулы минутлар эчендә генә сөйләп бетерә торган түгел. Мин ул хакта “Безнең гәҗит” газетасына язып җибәргән идем, “Михнәтле хатирәләр” исеме белән басылып та чыкты, – диде ул күз карасы кебек саклаган әлеге газетаны күрсәтеп.

Шушы истәлекле көндә аның янына бертуган ике сеңлесе, балалары, оныклары җыелган иде. Халыкны социаль яклау бүлеге җитәкчесе Ләйсән Галәветдинова юбилярны котлап, аңа Россия Президенты Владимир Путинның, район башлыгы Илшат Нуриевның Рәхмәт хатларын, истәлек бүләге тапшырды.

Зур булмаган авыл йорты, әмма аннан нинди җылылык бөрки. Тәрәзә төпләрендәге яран гөлләр тагын да ямь өсти. Түрдә, ике бертуган сеңлесе – 85 яшьлек Сәвия һәм 80 яшьлек Рузалия апалар – арасында роза чәчәкләре төшерелгән матур күлмәктән чәчәк бәйләмен кочагына алып Рауза апа балкып утыра.

– Мин берүзем яшим әле. Ике балам авылда. Берсе күршедә генә. Казандагылары да еш кайта. Сеңелләрем хәлемне белеп тора. Дөнья кадәр күчтәнәчләр күтәреп килеп керәләр. “Син безнең әниебез урынына калган кеше”, – дип бик якын итәләр. Күзләрем күрә, колакларым ишетә, аякларым йөри, Аллага шөкер. Терлек тота алмыйм инде, шулай да тавык-чебешне бетермим әле, – диде Рауза апа бу сүзләре белән янындагыларны көлдереп

Әлеге хәбәр килеп ирешкәч тә, төзүче ханым белән бер күреп сөйләшәсе иде дигән теләк баш калкытты. Тик Татьяна Викторовнаның буш вакытын туры китерү җайлы булмады: я каядыр төзелеш объектын карарга киткән, я белемен күтәрүдә булды ул.

Ике атнадан артык вакыт узгач кына очрашуга ирештек. Аптырый торган түгел, ул Арча гына түгел, Балтач, Әтнә, Биектау районнарындагы төзелеш объектлары өчен дә җаваплы.

Татьяна Орлова арчаларга яхшы таныш, озак еллар район өчен хезмәт куйган, ПМК-16, УРСЖ оешмаларында эшләгән, Татарстанның атказанган хезмәт күрсәтү өлкәсе хезмәткәре Виктор Григорьевич Ваникевич һәм озак еллар юл идарәсендә, соңрак районның капиталь төзелеш бүлегендә эшләгән Людмила Юрьевна кызы ул. Тамырлары төзелеш өлкәсен үз иткән, булдыклы династиянең дәвамчысы. Әтисенең апасы, шулай ук капиталь төзелеш бүлегендә озак еллар хезмәт куйган Надежда Калуеваны районда белмәүчеләр сирәктер. Төзүче һөнәре ияләре бертуганнарын, туганнан туганнарын саный китсәң...

33 ел гомерен шушы хезмәткә багышлаган Ләйсән бу исемгә чын мәгънәсендә лаек. “Минем генә түгел, янымдагы сәнгатьне яраткан, аңа чын күңелдән бирелгән кешеләр хезмәте дә ул. Алар турында күбрәк язсагыз иде”, – ди Ләйсән үзе.

Ә менә Ләйсән турында язылганны әтисе Җәүдәт абый бик ярата. Кызы турындагы материалларны, исеме генә күренсә дә, клеенка астына җыеп бара. Шуңа чиксез куана. Ләйсән генә үзен мактаганны бик яратмый. Язмый да калып булмый, чөнки клубның башкаларга үрнәк итеп күрсәтерлек эше бар.

– Заманында кеп-кечкенә генә клуб, шуның эче тулы кеше булыр, аннан энергия ташып торыр иде. Хәзер клуб та яхшы, әмма халыкны берни белән дә шаккатырып булмый, – ди Ләйсән. – Берәр идея туса, башта хыялланып йөрим, аннан иң беренче ирем Фаизгә сөйлим. “Тыңлап тора, киңәшләрен дә бирә. “Уйлаганыңны барыбер эшлисең инде син”, – ди. Аннан китапханәче Гөлнара Ибраһимова, сәнгать җитәкчесе Илмира Зарипова белән уртага салып фикерләшәбез. Яшьләрнең уй-фикерләре дә икенче бит. Ә инде кешеләрне җайлау, майлау тулысынча минем өстә. Сүземне тыңлыйлар, рәхмәт. Дөрес, кайвакытта Фаизнең дә ярдәме кирәк булып чыга”.

Дөрес, бу яңалык түгел, элек гел карда уйнаганнар. Әмма бүгенге шартларда яңалык. Соңгы вакытта кышын футболны бина эчендә, спорт залларында уйныйлар, ә инде җәйгә таба җирләр кипкәч кенә урамда туп тибә башлыйлар.

Үткән шимбәдә Арча стадионында булды ул. Лесхоз, Мирҗәм, Арчаның Шәрык территория җәмәгатьчелек үзидарәсе (рәисе Ринат Сафин), Арчаның Көньяк территория җәмәгатьчелек үзидарәсе (Лилия Гәрәева) командалары уйнады. Очрашырга дигән идея белән Лесхоз командасы чыккан.

– Син хәзерләүләр конторасына кереп директордан ат сорап кара әле, – диде ул. – Бәлки сиңа бирер.

Мин аның ни өчен үзе керергә теләмәгәнен соңыннан гына белдем. Директор бик  төксе генә каршы алды, усал кешегә охшаган бу. Керүнең сәбәбен аңлаттым.

– Нинди ат тагын сезгә? – диде ул. – Бер атны аттыгыз инде, тагын атмакчы буласыз мени?

Моннан тизрәк чыгып таю ягын карадым.

– Бервакыт Казанда вокзалга төшеп поезд көтәм. Шунда бик чибәр бер иргә игътибар иттем, – ди ул. – Янына килеп: “Кая кайтасыз?” – дип сорадым. “Шурабашка”, – диде бу.

– Шурабашта бер атаклы мич чыгаручы бар, диләр. Шуны күрәсе иде, – дим.

Россия Президенты Владимир Путин Ана капиталы программасына үзгәрешләр кертүче Федераль законны раслады. Кабул ителгән төзәтмәләр гаиләләргә дәүләт ярдәме суммасын арттыралар, ана капиталын куллануның яңа мөмкинлекләрен беркетәләр, капиталны куллануны гадирәк һәм уңайлырак итәләр, шулай ук программаның гамәлдә булу вакытын озайталар.

Беренче бала өчен ана капиталы

Кабул ителгән закон нигезендә, төп яңалыкларның берсе-ана капиталы программасын беренче балага тарату. 2020 елның 1 гыйнварыннан башлап яңа туган  яки тәрбиягә бала алган барлык гаиләләр 466 617 сум күләмендә ана капиталына хокук алдылар.

Татарстан аграрийлары узган ел 2,5 мең берәмлеккә якын авыл хуҗалыгы техникасы сатып алдылар. Техника сатып алу өчен 6 млрд сум акча бирелде.

Аграрийлар 242 трактор, 162 комбайн, 20 сыер савучы-робот һәм 23 югары җитештерүчәнлекле саву заллары алдылар.

Шуны әйтергә кирәк, авыл хуҗалыгы товар җитештерүчеләре «АПКны техник һәм технологик модернизацияләү» (40х60 схемасы  буенча) һәм «1432» программаларыннан, шулай ук «Росагролизинг» ташламалы лизингыннан актив файдаланалар.