ЯҢАЛЫКЛАР

Районда бер көнне ике зур вакыйга булды.

Арчаның балаларны тернәкләндерү үзәгендә һәм Чиканас авылында бер-бер артлы ике спорт мәйданчыгы ачылды.

Алар Яңа Иябаш егете, Казандагы “Термосталь” һәм “Физра” ширкәтләре җитәкчесе Илшат Газизов ярдәме белән төзелде. Барысы өч спорт мәйданчыгы эшләнде. Беренчесе – 2020 елның җәендә туган авылы Яңа Иябашта ачылды. 2021 елның декабрендә Иске Иябаш авылында яңа мәчет халыкка хезмәт итә башлады. Инде менә хәзер өченчесе, дүртенчесе... Бу игелекле эшләрнең барысы да Илшат Газизов ярдәме белән башкарылды. “Аллаһы Тәгалә ярдәме белән...”, – ди ул. Илшат Газизов спорт мәйданчыкларын ачу тантанасына 5 сыйныфка күчкән улы Алмаз һәм ярдәмчеләре белән кайтты.

Легендар шәхес Наил Закир улына 90 яшь тулды.

“...Менә Әтнә юлы, язын-көзен тездән пычрак, кышларын кар. Шул юлдан аякларына чабата, өсләренә иске генә бишмәт кигән,  иңнәренә киндер букча аскан ике үсмер малай атлый. Ара ерак, арыганнары, ачыкканнары йөзләренә чыккан. Менә шул үсмерләр Наил белән мин инде. Күәмгә көн саен өч чакрымга йөреп җидееллык мәктәпне бетергәч, без биш чакрымдагы Әтнәгә киттек. Урта белем алырга дип, авылдан беренчеләрдән булып”.  Радик Фәизов. 2007 ел.

“Безнең балачак сугыш елларына туры килде. Яңа – җитмәгән, иске беткән булгандыр.

Бу бәйрәм профессиональ спортчыларныкы гына түгел. Аны иртән йөгерүчеләр дә, гимнастика белән шөгыльләнүчеләр дә, велосипедта йөрүчеләр дә билгеләп үтә ала. Россиякүләм Физкультурачы көне быел 13 августта узды.

Тарих битләренә күз салсак, Бөтенсоюз Физкультурачы көне СССР Халык Комиссарлары Советы тарафыннан гамәлгә куелган. Бу 1939 елда илдә спорт һәм сәламәт яшәү рәвешен популярлаштыру өчен эшләнә. 

Беренче тапкыр бәйрәм 18 июльдә уза. Аннан соң ел саен аның өчен яңа датаны сайлыйлар. Һәм бары тик 12 елдан соң гына августның икенче шимбәсендә бәйрәм итәргә дигән карар кабул ителә.

Узган якшәмбедә Яңа Ашыт авылында яңа сафка баскан “Әлминә” мәчетен ачу тантанасы булды.

Кечерәк кенә, әмма табигате белән бик матур бу авыл өчен көтелмәгәнчә күп халык килгән иде ул көнне. Көтелмәгәнчә, диюем шуңа, өлкәннәрнең кайсы белән сөйләшмә, “Кара, күпме халык җыелган бит, исең китәрлек”, – дип фикерен белдерде. Читтән дә бик күп кеше кайткан, күрше-тирә авылларда яшәүчеләр дә килгән.

– Яңа Ашытта мәчет ачылу  – тарихка кереп калучы чараларның берсе. Аллаһ разый булсын. Аңа юл өзелмәсен, – диде район мөхтәсибе Әмир хәзрәт Миңнемуллин.

– Республикада уртача ике атнага бер мәчет ачыла дияргә була, – диде  Татарстан Республикасы мөфтиенең мөхтәсибәтләр белән эшләү буенча урынбасары Равил хәзрәт Зөфәров. – Заманында алар санаулы гына булган, берничәсе генә эшләп торган. Иң хәерле, башка беркайда да бирелми торган рухи азык ала торган урын ул мәчет.

Әңгәмәдәш – республиканың Пенсия фонды идарәсенең Арчадагы клиентлар белән эшләүче бүлек җитәкчесе Рузия Нурмөхәммәтова.

– Рузия Илсуровна, пенсионерларда сораулар әледән-әле туып тора. Электрон челтәрләрдә хәбәрләр күп. Кайсына ышанырга белмисең. 1 августтан эшләүче пенсионерларның пенсияләре аз булса да артты. Шул турыда аңлатып үтсәгез иде.

– Эшләүче пенсионерларның пенсияләре 1 августтан артып килә башлады. Бу акчалар 2021 елда эшләгән пенсионерларга исәпләнә. Ул эш бирүчеләр пенсия фондына күчергән взнослар күләменә бәйле. Нәкъ менә шул взнослар пенсияләрне яңадан исәпләргә, аз булса да арттырырга мөмкинлек бирә.

– Димәк, пенсияләр төрле кешенең төрлечә артты, чөнки аның күләме пенсия фондына кергән взнослардан тора.

Әлифба... Тышлыгына кулына чәчәк букеты белән букча тоткан кыз мәктәпкә бара торган зәңгәр тышлы китапны кем генә хәтерләми дә, кем генә аның буенча хәреф танырга өйрәнмәде икән?!

Рәмзия Вәлитова белән Сәләй Вәгыйзов төзегән “Әлифба” китабы – татар балаларын белем иленә алып керүче беренче дәреслек. Әлифбаның бизәлеше, тышлыгы үзгәреш кичерсә дә, аның эчтәлеге үзгәрми.

Тормыш бер урында тормый, алга бара, аның белән бергә мәгариф системасы да яңарыш кичерә. Федераль дәүләт белем бирү стандартлары кергәннән соң Әлифбаны да әлеге стандартларга туры китерү таләбе килеп туа.

Яңа уку елы башланырга санаулы көннәр калып бара. Укучылар, аларның әти-әниләре, укытучылар өчен “урак өсте” башланды. 

Соңгы елларда мәгариф системасы да зур үзгәрешләр кичерә. Бүгенге заман таләбе – ул белемле, тәрбияле, тормыш авырлыклары алдында югалып калмый торган, бар яктан әзерлекле, тиешле карар кабул итә белүче, көндәшлеккә сәләтле мөстәкыйль шәхес тәрбияләү. Районыбызның мәгариф учреждениеләре яңа уку елын нинди уңышлар, бурычлар белән каршы ала?

Бу хакта без укытучыларның традицион август киңәшмәсе алдыннан район мәгариф идарәсе җитәкчесе Рамил Мөхәмәдияров белән сөйләштек.

– Рамил Данилевич, бүгенге көндә мәгариф системасы ничек яши? Киләчәккә нинди максатлар куя?

Узган җомгада Кушлавычта яшь киленгә су юлы күрсәттеләр. Юк, махсус оештырылган күрсәтмә чара булмады ул, чынбарлык. Ул көнне авылга килен төшкән һәм чишмә юлын күрергә теләгән. 

“Яшь килен Башкортстаннан. Ул якта бу матур йола әлегә кадәр  сакланып килгән. Һәр өйләнешкән парга су юлы күрсәтәләр икән. Без моны күтәреп алдык һәм ике халыкның да йолаларын берләштереп, зурлап оештырырга булдык”, – диде Кушлавыч клубы җитәкчесе Фәния Хәнәфиева. 

Халкыбызның нинди матур йолалары булган! Кызганыч, хәзер яшь парлар мондый күренешләр белән бик кызыксынмый. Ә менә Башкортстанда аларның берсен дә онытмыйлар икән. Яшь килен Зәлия Башкортстанның Әбҗәлил районыннан. Башкорт кызы. Казанга эшкә килгән җиреннән Кушлавыч егете Зөфәр Шәяхмәтов белән очраша һәм гаилә кора.

Еллар сынавына бирешмичә, олы мәхәббәтне саклап, иңне-иңгә куеп гомер итүчеләргә сокланмый мөмкин түгел. 

Илле еллык мәхәббәт тарихын һәм төпле нигезләрен булдыручы Фәттаховлар гаиләсе әнә шундыйлардан. 

Роза һәм Лиюс Фәттаховлар алтын туйларын билгеләп үтте. Район ЗАГС бүлегенең гаилә бәйрәмнәре залында бу көнне әлеге парлар өчен иң якын кешеләр җыелган иде. Балалары, оныклары һәм якын туганнары Роза ханым белән Лиюс әфәнденең олы шатлыгын уртаклашты. Юбилярлар ЗАГС бүлегенең Дан китабына кул куеп, “Алтын туй” таныклыгын алды һәм тугрылык билгесе итеп, алдын балдаклар алмашты. 

Арчада яшәүче Надия һәм Шамил Фазуллиннар алтын туйларын балалары, онык-лары, якыннары, дуслары белән билгеләп үттеләр.

Ветераннар советы рәисе Рәмзия Хәмидуллина да килгән иде. Ул район башлыгы Илшат Нуриевның Рәхмәт хатын, истәлек бүләкләре тапшырды. “Сезнең кебек “алтын” гаиләләр күп түгел. Яшьләргә үрнәк булып, тигезлектә озак гомер итегез. Бриллиант туегызда да очрашырга насыйп булсын”, – диде юбилярларны котлап Рәмзия ханым. Аннан күптәнге танышлар кебек дустанә мөнәсәбәттә бик озак сөйләшеп утырдык, истәлекләр белән бүлештек, яшьлек елларын искә төшердек.