ЯҢАЛЫКЛАР

Алар өч көн генә очрашалар һәм 65 ел тигез гомер кичерәләр, дүрт бала үстерәләр, дүрт оныклары бар.

Сүз Яңа Кишет авылында яшәүче Хаҗирә һәм Таһир Кадыйровлар турында бара.

Бик озак сөйләшеп утырдык алар белән. Күбрәк Хаҗирә апа сөйләде, Таһир абый елмаеп тыңлап кына торды. Шул вакыт эчендә тормыш истәлекләрен дә барладык, күңелле мизгелләрен дә искә төшердек.“Нинди матур пар”, – дип сокланып утырдык декабрьдә 90 яшьлек юбилеен билгеләп үтәргә әзерләнүче Хаҗирә апа белән шулай ук декабрьдә 91 яшен тутыручы Таһир абыйга карап.

Арчада “Донорлар көне” район Мәдәният йортында оештырылды. Репортаж язарга барырга җыенгач, артымнан: “Коронавирус. Кеше булырмы икән?” – дип калдылар. Минем үземнең дә күңелдә шундый шик бар иде. Мәдәният йорты ишеген ачып кергәч, икеләнүләр юкка чыкты...

Ышанасызмы-юкмы, кан бирергә чират торалар иде. Яхшы оештырганнар, ничек бу кадәр халыкны туплый алганнар! Таныш йөзләр дә күп. Курса-Почмак авылыннан Филсинә Рәхимҗанова быел мартта да кан бирергә килгән иде. Бу юлы да күреп алдым үзен. “Донорлар көне”н каян белдегез?” – дип сорыйм. “Телефонга чакырып хәбәр килде”, – диде ул. Лаеклы ялдагы Филсинә ханымның күп тапкырлар кан биргәне бар, шуңа да андый ышанычлы донорларны медицина учреждениеләре истә тота. Монда кан бирергә килгән медицина хезмәткәрләрен дә күрергә була иде. “Төбәк-Чокырча авылында фельдшер булып эшлим, – дип таныштырды үзе белән Әлфия Хөсәенова. – 27нче тапкыр кан бирәм”. Шәфкать туташы булып эшләүче Айзария Зиннәтуллина: “3нче тапкыр кан бирергә килдем”, – диде

Редакциягә Арчада яшәүче Сания апа Касыймова шалтыратты.

“Тәлгать Гомәров “Татарстан яшьләре” газетасына язган “Сакалбайлар” мәкаләсендә минем иптәшем Илгизәр Касыймов турында бик җылы итеп язган. Күңелем тулды... Быел июнь аенда чыккан язма ул. Без олы яшьтә инде хәзер, “Татарстан яшьләре” газетасын алмыйбыз. Шуңа да без бу мәкалә турында белми калганбыз. Менә әле укыдым мин аны. Һәм бик күңелем булды. Бик зур рәхмәт Тәлгать Гомәровка. Аллаһы Тәгаләнең рәхмәте яусын үзенә. Мәкаләдәге Илгизәр турында язылган юлларны район газетасында да бастыра алмыйсызмы. Без бик рәхмәтле булыр идек”.

Татарстанда Россия һөнәри осталык

(Worldskills Russia) төбәк чемпионаты бара. Анда Арча педагогия көллияте һәм Арча агросәнәгать көллияте студентлары да төрле һөнәрләр буенча көч сынаша.

Ул 3 этапта уза. 15–19 ноябрьдә беренче этап үтте. 22–26 ноябрьдә – икенче, 29 ноябрь–3 декабрьдә өченче этап узачак. Быел һөнәри осталык төбәк чемпионаты республиканың 16 шәһәрендә һәм авылларында үтә. Алар арасында Арча да бар. Районда педагогия көллияте базасында 29 ноябрьдән 3 декабрьгә кадәр “Балаларга һәм өлкәннәргә өстәмә белем бирү” буенча ярышлар узачак.

Шурабаш авылында яшәүче Олеся Антипова “Нечкәбил–2021” республика бәйгесендә финалга узды.

Бәйге берничә этаптан торды. Май аенда видеоролик ясап җибәрәләр. Сайлап алу туры Балтачта була. Антиповлар гаиләсе алты район арасында җиңү яулап, ярымфиналга үтә. Олеся Антипованы һәм аның гаиләсен тагын бер сынау – финал ярышлары көтә. Ул 27 ноябрьдә узачак.

– Миңа район мәгариф идарәсеннән Энҗе Мостафина шалтыратты һәм “Нечкәбил” бәйгесендә катнашасыз, диде. Кая инде миндә нечкә бил, дип карадым, аннан риза булдым, – диде Олеся. – Видеороликтагы чыгышыбыз гаиләдәге гореф-гадәтләрне, йолаларны чагылдырды. “Безнең район традицияләре” дигән темага инша да яздык әле. Балтачта үткән сайлап алу турында төрле темаларга сораулар яудырдылар. Күрәсең, җавапларыбыз жюри әгъзаларына ошагандыр, алты район арасыннан без ярымфиналга үттек. Ярымфиналда (Интернет аша оештырылды) гаиләбез белән компьютер каршына утырып тагын сорауларга җаваплар бирдек.

Арча балалар сәнгать мәктәбе күптән инде районның мәдәни үзәгенә әверелде.

Аның базасында төрле фестивальләр һәм конкурслар, квалификация күтәрү курслары һәм тәҗрибә уртаклашу, хисап концертлары һәм күргәзмәләр уза. Укучылар да, укытучылар да үзләрен төрле бәйгеләрдә сынап, алдынгы урыннарны алалар. 

Арчаның сәнгать мәктәбендә 5 яшьтән 17 яшькәчә балалар шөгыльләнә. Иң кечкенәләр өчен мәктәпкә әзерлек бүлеге оештырылган. Анда балаларга сөйләм үсеше, музыка грамотасы, чит тел, бию, иҗат дәресләре буенча белем бирәләр. Быел бирегә 5-6 яшьлек 77 бала йөри. Аларга белем бирүче Гөлназ Котдусова, Гөлнур Солтанова, Чулпан Ганиева, Айгөл Галимҗанова, Дамира Мөхәммәдиева сабыйларны мәктәпкә әзерләү белән бергә, күңелләрендә сәнгатькә мәхәббәт тәрбиялиләр.

Казанда Бөтендөнья татар конгрессы башкарма комитеты һәм “Татарлар” газетасы оештырган “Авылым чишмәләре” конкурсына йомгак ясалды. 

Бүләкләү тантанасы “Дворяннар оясы” ресторанында булды. Ни өчен язабыз без бу турыда, чөнки безнең Арча районыннан Арчаның 1нче балалар бакчасында физик тәрбия бирүче Алисә Ахунова “Инша” номинациясендә Рәхмәт хаты белән бүләкләнде. Котлыйбыз!

 Алисә яңа гына Казаннан бүләкләү тантанасыннан кайтты. Җиңүчеләрне Бөтендөнья татар конгрессының башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары Марс Тукаев, Бөтендөнья татар конгрессының мәгълүмат хезмәте һәм массакүләм мәгълүмат чаралары белән элемтә идарәсе җитәкчесе Гөлназ Шәйхиева, шушы ук идарәнең баш референты, “Дөнья” студиясен алып баручысы һәм режиссеры Энҗе Шәйхетдинова котлады һәм бүләкләр тапшырдылар.

1 декабрь – Бөтендөнья СПИДка каршы көрәш көне.

Район үзәк хастаханәсе эпидемиологы Чулпан Ситдыйкова белән әңгәмә.

– Чулпан Равилевна, иң элек аңлап китик әле: нәрсә ул ВИЧ-инфекция, ә СПИДы нәрсә?

– ВИЧ-инфекция ул  кешенең иммунитетын бетерүче  вирус. ВИЧ-инфекция белән авырган кешедә иммунитет бик йомшак була. Ә иммунитет булмау инде ул организмның төрле авыруларга бирешүчәнлеге турында сөйли. СПИД – ВИЧ-инфекциянең соңгы стадиясе. ВИЧ-инфекция ул иммун системасын зарарлый, аңа тиешенчә эшләргә ирек бирми, аны юкка чыгара, дәваланмасаң, тора-бара бу СПИДка китерә. Иммунитет организмны яклый, саклый алмагач, кеше моңарчы авырмаган чирләр белән авырырга мөмкин.

– Бу чирдән ничек сакланырга?

Арча районыннан – 9, Әтнәдән 2 егет армия сафларына китә.

22 ноябрьдә район хәрби комиссариатына армиягә китәсе егетләр җыелды. Булачак солдатлар һәм аларның әти-әниләре район прокуроры Фәнис Шәйхаттаров, хәрби комиссар Алмаз Борһанов һәм Ильяс хәзрәтнең хәер-фатихасын алдылар. 

“Сезнең һәрберегез безнең өчен кадерле. Һәркайсыгызның хәлен белеп, кире әйләнеп кайтканчы борчылып торабыз. Районыбыз егетләре турында мактау сүзләре генә килеп тора. Сездән дә яхшы хәбәрләр көтәбез”, – диде Алмаз Борһанов. 

Гадәткә кергәнчә, егет-ләргә хәерле, имин юллар теләделәр. Ильяс хәзрәт Коръән сурәләрен укып, ихлас теләкләрен җиткерде.

Утар Аты авылыннан Рәзил Камалов “Милләт авазы” видео-язмалар бәйгесендә җиңүче булды.

Бәйгенең шарты буенча видеоязмаларда Татарстанда яшәүче милләт вәкилләре үз телендә шигырь, җыр, бию башкарырга, яки гореф-гадәт, бәйрәм күренешен күрсәтергә, яки аш-су рецепты белән бүлешергә, гомумән, үз халкының үзенчәлеген чагылдырырга тиеш иде.

Бәйгегә иҗади эшләр 11 октябрьдән 25 октябрьгә кадәр кабул ителгән. Җиңүчене халык үзе сайлаган. 27 октябрьдән 10 ноябрьгә кадәр 100tatarstan.ru cайтында ачык тавыш бирү юлы белән җиңүче ачыкланган. Менә шул бәйгедә катнашкан да инде безнең Рәзил.